БуттцӀинбалар
БуттцӀинбалар (лат. Luna nova, novilunium) — Мелхан йолччул эклиптин йохалла йолу Беттан фаза[1]. Оцу кепара, оцу хеннахь Бутт хуьлу Дуьнна а, Мелхан а йуккъехь цхьана асанна тӀехь ала мегар долуш. Нагахь уьш нисса цхьана асанна тӀаьхь хилахь, малх лоцу[2].
Йукъара хаамаш
БуттцӀинбелча ца го буьсана стиглахь, хӀунда аьлча оцу хенахь иза чӀогӀа герга бу Мелхан стиглара кхоченехь (5°), цу тӀе Бутт Дуьнене бирзина бу буьйсан агӀонца. Амма наггахь иза ган таро йу мелхан экъанан фонехь (малхлацар). Цул сов, цхьа хан йаьлча (дукха хьолехь шина дийнахь гергга[3]) буттцӀинбаларал тӀаьхьа йа хьалха йекхна атмосфера хилча ган таро йу Беттан экъа, серла даьккхина Дуьне тӀера дӀакхеттачу гӀийлачу серлоно (Беттан чиман бос).
БуттцӀинбаларан йукъара интервал йуккъера 29,530589 де-буьйса (синодин бутт)[4].
БуттцӀинбалар а, рузманаш а
- БуттцӀинбаларца долало жуьгтийн Керла шо а, цийн (японийн, корейн, вьетнамийн) 60 шеран циклан Керла шо а.
БуттцӀинбалар динехь
БуттцӀинбаларца болало керла бутт бусулба нехан рузманехь. Марха а лоцу керла бутт кхетча, ишшта даста а досту.
Билгалдахарш
- ↑ Meeus J. Astronomical Algorithms. — Willmann-Bell, 1991. — P. 319. — 429 p. — ISBN 9780943396354.
- ↑ Новолуние // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
- ↑ Жданов А. Луна, спутник Земли // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- ↑ Аллен К. У. Астрофизические величины. — Москва: Мир, 1977. — С. 28, 137. — 279 с.
Кхин дӀа темана тӀехь
 | |
|---|---|
| Библиографин каталогашкахь |
|
| Башхаллаш |   | |
|---|---|---|
| Беттан орбита | ||
| ТӀехуле | ||
| Беттах лаьцна Ӏилма | ||
| Таллам | ||
| Кхин дерш | ||
