Жданов, Александр Маркеллович
Жда́нов Алекса́ндр Марке́ллович (1858—1914) — оьрсийн астроном, Императоран Петарбухан университетан ректор (1903—1905).
Биографи
Йуьхьанцара дешар Ӏамийна симбирскан а, 3-гӀа москохан гимназехь, 1877 шарахь деша хӀоьттира Петарбухан университетан физикин-математикин факультете, цигахь астрономин говзаллехь дешна.
1881 шарахь университетан курс чекхйаьккхича цигахь витира профессоран дарж даккхийта, тӀейазвира Пулковон обсерваторина. Магистран диссераци даьккхира, астрономин магистран Ӏилманан тӀегӀа йелира. Командировк вахийтира дозанал арахьа шина шаранна: Ӏемира, коьртаниг, Стокгольмехь, Гюльден волчохь. 1888 шрахь йелира астрономехь а, геодезехь а докторан тӀегӀа. ХӀоттийра Экстраординаран профессоран дарже (1890) Императоран Петарбухан университете (1895 шарахь дуьйна — астрономин кафедрин ординаран профессор). 1887 шерера 1908 шо кхаччалц Ждановс йийшира лекцеш математикин географехь (астрономи а, геодези а) Бестужевн курсашкахь, вара йиллинарг а, куьйгалхо а астрономин обсерваторин Петарбухан Лакхарчу зударийн курсийн[1] Васильевски гӀайренан 10-гӀа асанан, 33 цӀа чохь (1896 шарахь дуьйна); Хьехна иштта Петарбухан историн-филологин институтехь[2].
1903—1905 шерашкахь вара Петарбухан университетан ректор; 1907—1910 шерашкахь — Москохан дешаран гуонан Ӏуналча; 1911 шарахь дуьйна урхалла дина Халкъан серлонан министраллин промышленни доьшийлин декъан.
Ӏилманан журналашкахь масех йаззам боцург, говзанчийн башха тидам тӀебахийтира Ждановн сочиненеш: «Recherches sur le mouvement de la Lune autour de la Terre» (Стокгольм, 1885).
XX бӀешарахь Ждановс жигара дакъа лецира Коьрта штабо Ӏилманца кечйаран оьрсийн градусан дустаран белхашкахь, бехира царех геоидан барамаш (т. 47 а, 50 а «Коьрта штабан тӀеман-топографин декъан йоза», СПб., 1891 а, 1893 а).
Велла 1914 шеран 23 апрелехь, дӀавоьллина 25 апрелехь Новодевичи монастыран кешнашкахь Петарбухехь[3]; каш дайна[4].
Билгалдахарш
- ↑ Библиотека бестужевских курсов. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 14 июнь. Архивйина 2014 шеран 11 сентябрехь
- ↑ Юрий Ендольцев. Императорский историко-филологический институт // Нева. 2003, № 7. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 12 июнь. Архивйина 2013 шеран 31 октябрехь
- ↑ Метрическая книга... церкви С.-Петербургского Лицея... на 1914 год // ЦГИА СПб. Ф. 19.— Оп.127.— Д. 3012.— Л. 16.
- ↑ Дубин А. С. Новодевичье кладбище // Кобак А. В., Пирютко Ю. М. Исторические кладбище Санкт-Петербурга. — М.; СПб. : Центрполиграф; МиМ Дельта, 2009. — С. 472—503. — 800 с. — ISBN 978-5-9524-4025-8.
Литература
- Витковский В. В. Жданов, Александр Маркеллович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Петров Ф. А. ЖДАНОВ Александр Маркелович // Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь / составители А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 241. — 894 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-8243-1429-8.