Сухарев, Григорий Михайлович
Су́харев Гри́горий Миха́йлович (1907 шеран 12 февраль, Соьлжа-ГӀала, Теркан область, Российн импери — 1989 шеран 22 март, Соьлжа-ГӀала, ССРС) ― советски Ӏилманча а, хьехархо а, геологин-минералогин Ӏилманийн доктор, профессор.
Мехкадаьттан промыслан геологин а, гидрогеологин а декъера говзанча. Ташкалински мехкадаьттан маьӀданаш долу меттиг схьайеллархо, Малхбален Предкавказьен а, Волгин Лахенийн кӀоштийн а мезозойски ӀаӀаршкахь мехкадаьттан а, газан а маьӀданаш долу йаккхий меттигаш хилар массарел а хьалха тидина цо. Ӏилманан 200 сов белхан автор, царна йукъахь 11 монографи а, 4 Ӏамат а йу[1].
Биографи
Дуьненчу ваьлла 1907-чу шеран чиллин беттан 12-гӀа дийнахь Соьлжа-ГӀалахь. 1930-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин мехкадаьттан институт чекхйаьккхина (хӀинца Соьлжа-ГӀалин мехкадаьттан техникин университет).
Къинхьегаман гӀуллакх дӀадолийна Грознефтан[дӀайаккха кеп] пачхьалкхан мехкадаьттан 1-чу заводан белхало волуш. Ша студент волуш лаборантан а, белхалочун а, техникан а белхаш бора. Вуз йаьккхина ваьлча «Грознефть» цхьаьнакхетараллехь тайп-тайпанчу даржашкахь белхаш бина. 1937-чу шеран хӀутосург баттахь дуьйна 1941-чу шеран хьаьттан бутт тӀекхаччалц СССР-н наркомнефтан мехкадаьттан а, газан а маьӀданаш долу меттигаш ларйарехула а, эвсаралла лакхайаккхарехула а йолу Соьлжа-ГӀалин Йуккъерчу геологин-техникин комиссин председатель лаьттина.
Сийлахьчу Даймехкан тӀеман шерашкахь, 1942-1943-чуй шерашкахь, «Бугурусланнефть» трестехь мехкадаьттан промыслан коьртачу геологан болх бина, цул тӀаьхьа — каротажни-перфораторни конторехь а. 1943-чу шарахь Наркомнефто Соьлжа-ГӀала йуха валийна Г. М. Сухарев, тӀаккха «Грознефть» трестан коьрта геолог а хӀоьттина иза. 1944-чу шарахь Малхбален Предкавказьен мехкадаьттан а, газан а маьӀданаш долчу меттигийн хийн хьокъехь йолчу кандидатан диссертаци тӀехь болх бина ваьлла, Московски мехкадаьттан институтехь чӀагӀ а йина цо иза. Докторан диссертаци чӀагӀйина а ваьлла, профессоран цӀе йелча Г. М. Сухарев Соьлжа-ГӀалин мехкадаьттан институтан директор хӀоттийна (тӀаьхьуо оцу даржах ректор олура). Оцу даржехь 1952-1970-чуй шерашкахь лаьттина иза. 1950-1982-чуй шерашкахь Соьлжа-ГӀалин мехкадаьттан институтан гидрогеологин а, инженерни геологин а кафедрин куьйгалхо лаьттина[1].
Ӏилманан-хьехархочун гӀуллакхдарца цхьаьна йукъараллин белхаш беш а вара: КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн обкоман а, КПСС-н Соьлжа-ГӀалин горкоман а декъашхо хилла, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лаккхарчу Советан депутан хаьржина, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лаккхарчу Советан председателан заместитель лаьттина. Республикин «Хаар» («Знание») Нохч-ГӀалгӀайн йукъараллин председатель а хилла (1952—1957), Нохч-ГӀалгӀайн дуьне лардаран комитетан председатель а лаьттина (1950—1975).
Кхелхина 1989-чу шеран бекарг беттан 22-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь.
СовгӀаташ
- СовгӀаташ дина Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан шина орденца а, «Сийлаллин билгало» орденца а, иштта, дуккха а йолчу мидалшца а, декъан совгӀаташца а.
- Сталинан премин лауреат (1949).
- РСФСР-н Ӏилманан а, техникин а хьакъволу гӀуллакххо.
- Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Ӏилманан а, техникин а хаькъволу гӀуллакххо[2].
Иэс
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Григорий Михайлович Сухарев. sukharev.info. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 июнь.
- ↑ Сухарев Григорий Михайлович. МОСТ: Грозненский нефтяной институт. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 июнь.
- ↑ О переименовании улицы города Грозного. Грозненская городская дума (2022 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 июнь.
- ↑ Одна из улиц Грозного теперь носит имя профессора Г. М. Сухарева, Грозненский государственный нефтяной технический университет. Дата обращения: 12 июнехь 2026.
- ↑ В ГГНТУ открылся музей посвященный первооткрывателю Ташкалинского нефтяного месторождения, ЧГТРК Грозный. Дата обращения: 12 июнехь 2026.
Литература
- «Григорий Михайлович Сухарев — инженер-нефтяник, учёный, педагог». — Ростов-на-Дону: ООО «Альтаир», 2020. — ISBN 978-5-91951-603-3.
Хьажоргаш
Кхин дӀа темана тӀехь
Соьлжа-ГӀалин маьхкдаьттан университетан ректорш | ||
|---|---|---|
 |
| |
