Керимов, ИбрахӀим Ахьмадан воӀ
Кери́мов ИбрахӀи́м Ахьмадан воӀ (оьрс. Ибрагим Ахмедович Керимов; 1955 шеран 15 сентябрь, Чарскан кӀошт[d], Семипалатинскан область) — россин Ӏилманча, профессор, физико-математикин Ӏилманийн доктор а, 2016 шарахь Россин Ӏилманан академин член-корреспондент а, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин академик а, РӀА Президиумехь Пагуошски комитетан Президиуман декъашхо а, Пагуошски комитетан Соьлжа-ГӀалин отделенин куьйгалхо а[1].
Биографи
Вина 1955-чу шеран товбецан беттан 15-чу дийнахь Кхазакхстанан ССР-н Семипалатински областан Чарски кӀоштан Чарски станицехь. 1964-чу шарахь доьзал йухабирзира Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлжа-ГӀалин кӀоштарчу шайн де-ден йурта — Ӏалхан-ГӀала. 1972-чу шарахь чекхъйаьккхина Ӏалхан-ГӀалин № 1 йолу йуккъера ишкол[2].
1977-чу шарахь чекхъйаьккхина академик М. Д. Миллионщиковн цӀарах йолчу Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институтан геологоразведкин факультет «Лахарна а, талламна а геофизически методаш» говзаллица. Институт чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа промышленни а, разведкин а геофизикин кафедрехь болх бан витинера. 1978-чу шарахь лахара волу Ӏилманан белхало хилира цунах.
1980-чу шарахь «Мехкдаьттан а, газан а геологи» говзаллица заочни кепехь аспирантуре хӀоьттира, а 1982-чу шарахь очни кепе дешарна дехьавелира. Цуьнан Ӏилманан куьйгалхо хилира РСФСР-н Сийлахь геолог, профессор Б. К. Лотиев[3]. 1984-чу шарахь аспирантура чекхйаьккхина, кандидатски диссертаци чӀагӀйира «Мехкдаьтта а, газ а хиларан перспективашка хьаьжжина Малхбузехьара Кавказ хьалхарчу мехкийн геофизически аренийн геологин интерпретаци» темина. Оцу шарахь Карабулак-Ачалукин мехкдаьттан меттиган геофизически аренийн геологин интерпретацина лерина Ӏилманан болх барна, цунна йелира Ӏилманан областехь Нохч-ГӀалгӀайн Ленински комсомолан преми.
1984—1986-чу шерашкахь болх бира прикладни геодезин кафедран доцент волуш шен коьртачу белхаца цхьаьна. 1989—1991-чу шерашкахь промышленни а, разведкин а геофизикин кафедран доцент а, арахьарчу студенташца болх баран декан а вара. 1992-чу шарахь прикладни геодезин кафедран куьйгалхо а, дешаран декъехула волу проректор а хилира. 1994-чу шарахь хьалхара проректор хилира, а 1996-чу шарахь — дешаран-методически белхахула волу проректор.
1995-чу шарахь экологин кафедра кхоьллира, цунна 1997-чу шарахь цуьнан куьйгалхо вара. 1995-чу шарахь — промышленни а, разведкин а геофизикин кафедран профессор. 1996 шарахь хаьржира Соьлжа-ГӀалин мехкдаьттан институтан ректор, амма Нохчийчоьхь тӀеман-политикан хьал хийцадалар бахьана долуш Москоха дӀаваха дийзира.
1997-чу шарахь Отто Юльевич Шмидтан цӀарах йолчу Соьлжа болчу Латтан физикин цхьаьнатхан институтехь докторантуре хӀоьттира. Цуьнан Ӏилманан консультант хилира академик В. Н. Страхов.
2000 шеран бекарг беттан 30-чу дийнахь хилира Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институтан ректор, ткъа 2001 шарахь оцу даржехь чӀагӀвира Институтан Ӏилманан кхеташоно а, РФ Дешаран министраллин омарца.
2002-чу шарахь КНИИ РӀА-н геологи, геофизики а, геохимии а отделан куьйгалхо вара. 2004-чу шарахь Нохчийн Республикин Ӏилманан академин член-корреспондент хилира. Оцу шарахь цо Цхьаьнатоьхна Лаьттан физикин институтехь «Гравиметрии а, магнитометрии а задачаш кхочушдан F-аппроксимацийн метод» темина докторски диссертаци чӀагӀйира. ВАК РФ-н декхарца цуна физико-математически Ӏилманийн докторан Ӏилманан даржа йелира.
2006-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институтан ректоруьн хьокъехь кхиъна йухахаьржира, хьалха хьажамна хьоьжуш кхетош вара. Цуьнан боккхачу шарахь цо Лакхарчу ишколан дуьненайукъара Ӏилманийн академин академик хилира[4].
2007-чу шарахь Нохчийн Республикин Ӏилманан академин академик хаьржина[1]. Оцу шарахь Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институтан «ЗӀенан машанаш а, коммутацин системаш а» кафедран куьйгалхо хаьржина.
2007-чу шарахь лахьанан баттахь шен лаамца Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкдаьттан институтан ректоруьн меттигара ваьлла[5].
2008-чу шарахь КНИИ РӀА-н арахьарчу холбоамехула директорин заместитель хилира. 2008-чу шеран гӀуран баттера — Нохчийн Республикин Ӏилманан академин Лаьттан Ӏилманийн отделан куьйгалхо[4].
2009-чу шарахь прикладни геофизикин а, геоинформатикин а кафедран профессоран дарже дехьавелира.
2016-чу шарахь Лаьттан Ӏилманийн декъехула Россин Ӏилманан академин член-корреспондент хаьржира.
Нохчийн Республикин Йукъараллин палатин декъашхо ву.
Зорба тоьхначу 514 Ӏилманан белхан автор ву, царна юкъахь 20 монографи а йу[5].
Библиографи
- Керимов И. А., Уздиева Н. С. Геоэкология нефтяного комплекса Чеченской Республики. — М.: Пилигрим, 2008. — 249 с. — ISBN 5989930682.
- Керимов И. А. Метод F-аппроксимации при решении задач гравиметрии и магнитометрии. — М.: Физматлит, 2011. — 262 с. — ISBN 5922113429.
- Керимов И. А. и др. Геология и перспективы нефтегазоносности Чечни и Ингушетии. — Гр.: ООО «Пилигрим», 2010. — 296 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-91857-007-4.
СовгӀаташ
- «Нохчийн Республикина дина гӀуллакхашна» мидал (2005);
- Россин Федерацин сийлахь геолог (2021)[6];
- Нохчийн Республикин сийлахь Ӏилманин гуллакххо;
- Россин Федерацин лакхарчу корматаллин дешаран сийлахь белхахо[2];
- Нохчийн Республикин Йукъараллин палатин декъашхо;
- РӀА-н Президиумехь долчу Пагуошски комитетан Президиуман декъашхо[7];
- Пагуошски комитетан Соьлжа-ГӀалин отделенин куьйгалхо[5][7];
- ЮНЕСКО-н Сийдахь грамота[8].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Члену Российского Пагуошского комитета при Президиуме РАН доктору физико-математических наук Ибрагиму Ахмедовичу Керимову — 65 лет! www.pugwash.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ 1 2 Керимов Ибрагим Ахмедович. www.anchr.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ И.А. Керимов - талантливый учёный и организатор науки. www.elibrary.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ 1 2 Халимат Талхигова. Служение… www.vesti095.ru (2015 шеран 16 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ 1 2 3 Керимов Ибрагим Ахмедович. www.anchr.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 06.04.2021 № 195. www.publication.pravo.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ 1 2 Академик Ибрагим Ахмедович Керимов на сайте Российского Пагуошского комитета. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- ↑ Юбилей Ибрагима Ахмедовича Керимова. ihst.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 7 сентябрь.
Хьажоргаш
- Керимов Ибрагим Ахмедович. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- Керимов Ибрагим Ахмедович. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.
- Керимов Ибрагим Ахмедович. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 май.