Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Пачхьалкхан дума

ХӀара йаззам бу Ӏедалан меженах лаьцна. Пачхьалкхан думин карара кхайкхамах лаьцна, хьажа VIII кхайкхаман Российн Федерацин Федералан гуламан Пачхьалкхан думех.
ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Пачхьалкхан Дума (маьӀнаш).

Росси́йн Федера́цин Федера́лан гуламан Пачхьалкхан ду́ма[К 1][1][2] (доцца Пачхьалкхан ду́ма, Пачду́ма, ПД) — Российн Федерацин Федералан гуламан лахара палата. Федерацин Кхеташоьнца цхьаьна Российн лакхара векалийн а, законашдахаран Ӏедалан меже. Пачхьалкхан думин бакъонийн статус бигалйаьккхина Российн Конституцин 5 коьртехь[3].

Хоржу Российн гражданаша йерриг нийса харжаман бакъонан буха тӀаьхь къайлаха кхажтасарца 5 шарна.

Пачдумо шен парламентан телевизион д\айиллина «Дума ТВ»[4], кхин а парламенентан шен сайт йу, социалан машанашкахь официалан аккаунташ йу[5].

Истори

Дума боху дош леладо тайп-тайпана дийцаран а, векалийн а меженаш билгалйаха Шира Русин заманахь дуьйна (хьажа элийн дума, боярийн дума). Российн имперехь гӀалин урхаллин векалийн меженех олура гӀалин дума. Пачхьалкхан Дума цӀе йолу меже дуьххьара кхоллайелира 1905 шарахь йерригроссийн низамашдахаран а, хьехамийн а меже санна, цул тӀаьхьа низамашдахаран меже санна. Российн империн Пачхьалкхан Дума 1917 шо кхаччалц лаьттира, Февралан революци хиллачул тӀаьхьа дӀаяьккхира.

ССРС а, РСФСР а лакхара низамашдахаран меженан функциш дӀайелла ССРС Лакхара Кхеташонан (1937—1991) а, РСФСР Лакхара Кхеташонан (1938—1993), ткъа 1989 шарахь дуьйна — иштта ССРС халкъан депутатийн гулам а, Россин халкъан депутатийн гулам а.

Ельцин Борисан Президентан Омарца № 1400 Российн Федерацин «О этапной конституционной реформе, дӀадолоран меттиг хилла дӀахӀоьттина 1993 шеран сентябрь - октябрь беттанашкахь хилларш, дӀахӀоттийра гулам а, Лакхара Кхеташо а дӀасайаржор, керлачу парламентан — Федералан гуламан лахара палата санна Пачхьалкхан Думинн харжамаш дӀабахьар. Пачхьалкхан Думе депутаташ харжа безаш бара 1993-чу шеран декабрь беттан 11-чу а, 12-чу а деношкахь.

Пачхьалкхан дума интермашанехь

2017 шеран 27 апрелехь, Пачхьалкхан думас дӀайиллира[6][7] официалан агӀонаш цхьанне йалх социалан машанашкахь: ВКонтакте, Twitter, Instagram (РФ ца магийна)[8], Facebook (запрещен в РФ)[8], Telegram, Одноклассникашкахь.

2017-чу шеран ноябрь беттан 24-чу дийнахь Парламентан лахара палата хьалхатеттина, социалан машанех пайда а оьцуш, йукъараллица зӀе латторан керла некъаш лелорна «Пачхьалкх а, юкъаралла а» категорехь Рунетан совгӀат кхаьчна. Палатин толам баьккхина шен хаамийн ресурсаш бахархошца диалог дӀайахьа йиллина хиларо.[9][10].

Санкцеш

2022 шеран 24 мартехь Украинера тӀеман гӀуллакх бахьнехь АЦШ санкцин исписки йукъа кхаьчна 328 депутат а, ша Пачхьалкхан дума учреждени санна[11][12] «Кремлан гӀолацарна ницкъ тӀебахийта Украинин цхьаалла а, суверенитет йохайарна» а, «Путинан тӀамехь дакъалацарна»[13][14].

2023 шеран 24 февралехь Пачхьалкхан дума Канадин санкцин испискин тӀейаьккхина[15], учреждени «Украинин мехкан цхьааллин а, Российс суверенитет йохайар»[16].

Билгалдахарш

Комментареш
  1. ↑ В текстах Конституции Российской Федерации и нормативных актов и согласно справочнику Д. Э. Розенталя. Архивйина 2021 шеран 14 майхь слова «Дума» и «Собрание» пишется с прописной буквы; согласно Полному академическому словарю РАН (2013) и Полному академическому справочнику под редакцией Лопатина. Архивйина 2021 шеран 23 декабрехь — со строчной.
Хьосташ
  1. ↑ Ответ справочной службы русского языка сайта gramota.ru. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 21 июнь. Архивйина 2022 шеран 27 мартехь
  2. ↑ Полный академический справочник под редакцией Лопатина, § 189. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 10 февраль. Архивйина 2017 шеран 30 апрелехь
  3. ↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху constitution-0007 тIетовжаран йоза йаздина дац
  4. ↑ «Дума ТВ» // Парламентское телевидение. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 21 июнь. Архивйина 2019 шеран 26 январехь
  5. ↑ Госдума запустила аккаунты в соцсетях. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 27 январь. Архивйина 2019 шеран 26 январехь
  6. ↑ Ольга Чуракова. Госдума выйдет в шесть соцсетей(оьр.), Ведомости (21 апрелехь 2017). Архивировано 1 декабрехь 2017 года. Дата обращения: 20 ноябрехь 2017.
  7. ↑ Леонид Левин. Госдума завела аккаунты в соцсетях(оьр.), Интерфакс Россия (28 апреля 2017). Архивировано 8 ноябрехь 2017 года. Дата обращения: 20 ноябрехь 2017.
  8. ↑ 1 2 Роскомнадзор расширил Реестр социальных сетей. Федеральная служба по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (2023 шеран 31 май). ТӀекхочу дата: 2023 шеран 26 декабрь.
  9. ↑ Евгения Филиппова. Госдума получила премию Рунета(оьр.), Парламентская газета (29 ноябрехь 2017). Архивировано 1 декабрехь 2017 года. Дата обращения: 20 ноябрехь 2017.
  10. ↑ Номинанты Премии рунета 2017 в номинации Государство и Общество(оьр.), Официальный сайт Премии Рунета (29 ноябрехь 2017). Архивировано 29 сентябрехь 2015 года. Дата обращения: 20 ноябрехь 2017.
  11. ↑ Под санкции США подпали глава "Сбербанка" и вся Госдума РФ – DW – 24.03.2022. DW. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 25 февраль.
  12. ↑ США ввели санкции против депутатов Госдумы и неё самой, Радио Свобода (2022, 24 март). Дата обращения: 25 февралехь 2023.
  13. ↑ U.S. Treasury Sanctions Russia’s Defense-Industrial Base, the Russian Duma and Its Members, and Sberbank CEO. U.S. DEPARTMENT OF THE TREASURY.
  14. ↑ США вводит новые санкции против России: полный список компаний и депутатов, попавших под ограничения. ФЕДЕРАЛЬНЫЙ БИЗНЕС ЖУРНАЛ. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 22 март.
  15. ↑ Канада ввела санкции против Валентины Матвиенко, Татьяны Голиковой, олигарха Мордашова и "Юнармии". Настоящее Время. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 25 февраль.
  16. ↑ Global Affairs Canada. Regulations Amending the Special Economic Measures (Russia) Regulations. GAC (2022 шеран 28 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 март.

Хьажоргаш

Литература

  • Лолаева С., Чекрасов Г. Повседневная жизнь депутатов Государственной Думы. — М.: Молодая гвардия, 2007—480 с.
  • Сахаров Н. А. К 105-летию парламентаризма в России(оьр.). — М.: Аппарат Государственной думы Федерального собрания Российской Федерации, 2011. Архивйина 2021  шеран  4 февралехь.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш