Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Российн Федерацин Федералан гулам

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Федералан гулам (маьӀнаш).

Росси́йн Федера́цин Федера́лан гулам — Российн Федерацин парламент, Российн векалийн а, пачхьалкхан Ӏедалан закононашкхолларан меженаш[1].

Федералан гуламан Статус билгалйаьккхина Российн Конституцин 5 коьртехь. Федералан гуламан функцеш а, бакъонаш а йекъна шина палатин йукъахь — Пачхьалкхан думин (Россий Федерацин Федералан гуламан лахара палата) а, Федерацин кхеташонан (Россий Федерацин Федералан гуламан лакхара палата). Федералан гулам гуттаренна болх беш йолу меже йу. Палаташ цхьаьна хийшарш ца до, амма Российн Федерацин президентан кхайкхаме цхьаьна ладогӀа гулбала таро йу[2].

Структура

Федералан гулам лаьтта шина палатех: Пачхьалкхан думех а, Федерацин Кхеташонех[3].

Палатийн хӀоттам, иза гулбаран хьесапаш тайп-тайпана ду. Пачхьалкхан дума лаьтта 450 депутатах, уьш хоржу Ийна харжаман системица дуьххьала дӀа болу харжамашкахь. Федерацин Кхеташонан йукъавоьду Российн субъектийн шишша векал: векалийн а, кхочушдаран а пачхьалкхан Ӏедалан меженийн цхьацца векал (Российн Федерацехь 85 субъект йу, цигара схьа, Федерацин Кхеташонан 170 декъахо); кхин а Федерацин Кхеташонан йукъабоьлху президенто хӀиттош болу Российн Федерацин векалш, церан барам 30 стагал сов хила йиш йац, царех ворхӀаннал кӀезиг хӀотто йиш йу баллалц хан тоьхна. Кхин а Федерацин Кхеташонан валлалц болу меттиган бакъо йу Российн хилла президентийн[4].

Пачхьалкхан дума хоржу конституцица хӀоттийна ханна — пхеа шарна, ткъа Федерацин Кхеташонан шен хӀоттийна хан йац, амма цу тӀе Федерацин Кхеташонан декъахошна — Российн Федерацин субъектийн векалшна — Российн Федерацин субъектийн пачхьалкхан Ӏедалан меженийн бакъонаш дӀайовллалц хан ло[5]. Федерацин Кхеташо кхолларан низам а, Пачхьалкхан думин депутаташ харжаран низам а хӀоттадо федералан законашца. Цхьа стаг цхьаьна хенахь хила йиш йац Федерацин Кхеташонан а, Пачхьалкхан думин а декъахо.

Федералан гулам йукъара парламентан организм йу, иза цуьнан палаташ массо хенахь цхьаьна болх бо бохург дац. Цунна дуьхьала, Российн Федерацин Конституцис хӀоттийна, Федерацин Кхеташоно а, Пачхьалкхан думо а къаьстина хийшарш до. Палаташ цхьаьна гулйала тарой у Российн Федерацин Конституцис хӀоттийначу меттигехь — Российн Федерацин президентан кхайкхаме ладогӀархьама. Кхин а Конституцис магийна сенатораш а, Пачхьалкхан думин депутаташ а цхьаьна гулбала РФ президенте чӀагӀо йойтуш[6].

Российн Федерацин Ӏедалан системера Федералан гулам

Парламентан декъашхошна ахчанца гӀо дар

Пачхьалкхан Думин депутатийн а, Федерацин Кхеташонан декъашхойн а статусах лаьцначу низамо билгалдаьккхина ду, депутатийн а, сенаторийн а алапа министрийн алапица цхьатерра ду аьлла а, РБК-н 2018-чу шарна бинчу хаамашца, цхьана депутатана кхаьчна йуккъерчу барамехь 338,5 эзар сом баттахь[7][8].

Парламентан центр

Коьрта йаззам: Парламентан центр

2000-гӀа шерашна йуккъехь дуьйна Россехь йийца йаьккхина Парламентан центран гӀишлон чохь Пачхьалкхан дума а, Федерацин Кхеташо а цхьаьнатохаран ойла[9][10]. 2012 шарахь и ойла тӀелецира президенто Медведев Дмитрийс[11]. Керла гӀишло йаран бахьна дуьйцура векалийн белхан кабинеташ готта хилар, церан белхан оьшу Москохара иттех адресера гуллакхаш генахь хилар, мехкан куьйгаллин гӀалин йуккъера Ӏедалан меженаш дехьайаха лаар, некъ бастархьама[11].

Центр хӀотто Москохан тай-тайпана кӀошташ кегийра: Кутузовн проспект, Фрунзен бердйист, «Москох-Сити», Тушинон аэродром, ЦӀен Пресня (стадионан меттехь), Москворецкан бердйист (Ракетийн эскарийн тӀеман академин йа «Росси» хьешан цӀенна меттехь), посёлок Коммунарка йолчура майда[10], парк «Музеон» а, Софийн бердйист. 2014 шеран сентябрехь хаьржира Мнёвниковн тогӀенера меттиг, цунна дуьхьала бевлира экологаш[12].

Парламентан шина а чоьнан декъашхой, Федеральни кхерамазаллин сервис, Российн Президентан гӀуллакхийн урхалл 2018-чу шарна лерина проект харжа кхайкхина бара. архитектурин къовсаман буха тӀехь хинйолу гӀишло[13]. Амма дӀакхачийначу белхаша эстетически резадацарш кхуллу парламентан декъашхошна йукъахь, уьш дӀадаха гӀо ца дира йух-йуха а дӀахьочу къовсамо.[14].

Финансийн гӀуллакхо а халонаш латтайора. Йуьхьанца дагахь дара Парламентан Центр долахь йолчу инвесторан ахчанца йан, цул тӀаьхьа Пачхьалкхан Думин а, Федерацин Кхеташонан а гӀишлойн шира меттигаш инвесторан дӀайала, церан метта отелаш йа кхин объекташ йан аьтто болуш, цо шен дола оьцур йара уьш. Амма архитектурин критико Ревзин Григорийс дийцарехь, Пачхьалкхан Дума лаьтта Къинхьегаман а, тӀеман а Кхеташонан гӀишло чохь 1935 шарахь йина йолу, автор ву Лангман Аркадий, пачхьалкхо ларбеш болу, бохо йиш йоцу архитектуран хӀоллам бу иза[14].

Парламентан центр болх бан йолайала лерина йара 2020-чу шарахь[15]. Кхечу хьостанаша дийцарехь, гӀишлошйар хан йоцуш тӀаьхьатеттина махкара чолхе экономикин хьал бахьана долуш.[13].

Федералан гуламан зорба

Шайн болх бовзуьйтуш арахоьцу:

Билгалдахарш

  1. ↑ Статья 94 Конституции Российской Федерации.
  2. ↑ Конституция России, ст. 95, 99, 100.
  3. ↑ Конституция России, ст. 95.
  4. ↑ Конституция России, ст. 95 п. 2.
  5. ↑ Конституция России, ст. 95 п. 3.
  6. ↑ Конституция России, ст. 82.
  7. ↑ Госдума раскрыла размер зарплат депутатов. РБК. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 25 январь. Архивйина 2019 шеран 26 январехь
  8. ↑ Сколько получает и от чего зависит зарплата депутата РФ. Мониторинг рынка труда (2019 шеран 3 январь). ТӀекхочу дата: 2019 шеран 25 январь. Архивйина 2019 шеран 26 январехь
  9. ↑ Сергей Миронов выступит с предложением о строительстве Парламентского центра. Российская газета. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль.
  10. ↑ 1 2 Строительство парламентского центра — Российская газета. www.rg.ru. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль.
  11. ↑ 1 2 В Госдуме подтвердили переезд парламента в Нижние Мневники. Российская газета. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль.
  12. ↑ Правительство Москвы собирается переселить российский парламент во Мнёвники. Гринпис России. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль.
  13. ↑ 1 2 Переезд Госдумы в Мневники отложили по эстетическим соображениям. РБК. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль. Архивйина 2016 шеран 24 февралехь
  14. ↑ 1 2 Города | Традиции шизофрении в русской архитектуре — Афиша Daily. Афиша Daily. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль. Архивйина 2016 шеран 13 февралехь
  15. ↑ Владимир Ресин: Новый парламентский центр откроется к 2020 году. Российская газета. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 19 февраль. Архивйина 2016 шеран 2 мартехь

Хьосташ

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш