Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Ахмадов, Ӏумар Ахьмадан воӀ

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Ахмадов.

Ахмадов, Ӏумар Ахьмадан воӀ (оьрс. Ахмадов, Умар Ахмадович; 1927, Хьалха-Марта — 2003, Соьлжа-ГӀала) — Советийн а, Россин а йаздархо, драматург, журналист, ССРС-н йаздархойн Бертан декъахо[1][2].

Биографи

Вина 1927 шеран 25 октябрехь Хьалха-Мартанахь эвлахь дин лелочу доьзалехь. Цуьнан да Ахьмад эвлара лоруш волу мулла вара, цунна хаьара Нохчийчохь вевзаш волу динан авторитеташ — Солса-Хьаьжа Яндаровца(оьр.)нохч., ГӀойти Билу-Хьаьжа а, кхин берш а, уьш а бара Хьалха-Мартанан бахархой. Ӏумаран пхеа шо а кхачале, цуьнан да Хьалха-Мартанан кхиболчу динан гӀуллакххошца цхьаьна репрессе вигира.[1].

Ахьмадовс дешна Хьалха-Мартанан йуьртан ишколехь, амма чекх ца йаьккхира иза 1944 шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар бахьана долуш. Репрессин хенахь цуьнан доьзал Кхазакхийн ССР Жамбулан областан Мерке гӀалахь Ӏелина. Цигахь Ахьмадовс йуккъера ишкол чекхйаьккхира а, Алма-Атахь болчу Кхазакхийн пачхьалкхан университетан физикин-математикин факультете деша хӀоьттира, иза цо тӀехдика чекхйаьккхира. Цул тӀаьхьа иза даймахка цӀаверзале Меркехь хьехархо болх бира[1][2].

Нохчийчу йухавирзинчул тӀаьхьа Ахьмадов журналистикехь болх бан волавелира. 1957 шарахь иза республикин «Ленинан некъ» газетан редакце дӀахӀоьттира, цигахь корреспондент а, цул тӀаьхьа оьздангаллин а, Ӏер-дахаран а декъан куьйгалхо а волуш болх бира. ТӀаьхьо Ахьмадов Нохч-ГӀалгӀайн радион коьрта редактор хилира[1][2].

1980-чу шерашкахь Ахьмадов КПСС-н Нохч-ГӀалгӀайн обкоман пропагандин а, агитацин а декъан инструктор вара[2].

Ахьмадовн хьалхара произведенеш зорбатуьйхира 1960-гӀа шерашкахь. Иза зорбатухура Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н кӀоштан а, республикин а газеташкахь, альманахашкахь, коллективан гуламашкахь а, къоначу литераторийн сборникашкахь. Цуьнан хьалхарчу произведенешна йукъахь дара берашна лерина исбаьхьаллин очеркаш а, дийцарш а[1][2].

Ахьмадовс йазйина итт сов пьеса. Цуьнан произведенешна йукъахь йу «Хьоме нус», «кӀотарара дейиша», «бехк боцуш бехкениг», «шайх ца ваьлла». Пьесаш хӀиттайора сценаш тӀехь Нохчийн драмин Нурадилов Ханпашин цӀарах театран а, М. Ю. Лермонтовн цӀарах йолчу Республикин оьрсийн драмин театран(оьр.)нохч. а; постановкашна оьрсийн гочдарш ша авторо кхочушдора[1][2].

«Хьоме нус» пьесин тӀехь йаьккхина спектакль йукъайоьдура М. Ю. Лермонтовн цӀарах йолчу Республикин оьрсийн драмин театран гастролийн репертуарана. И хӀоттор гайтира Москвехь, Ленинградехь, Киевехь, Минскехь, Харьковехь, Ивановехь[2].

1990-чу шерашкахь Ахьмадов пенсе вахара, делахь а газеташца, журналашца, альманахашца уьйр дӀакхехьар дӀадаьхьира. Дахаран тӀаьххьарчу шерашкахь иза зорбатухура Хьалха-Мартанан «Маршо» газетехь а, «Орга» альманахехь а[2].

1998—2002 шерашкахь Ахьмадовс кхоьллира Нохчийчохь хиллачу тӀемех лаьцна цхьа могӀа дийцарш а, очеркаш а. Ишттачу произведенех цхьаъ дара «Воккха да» дийцар[2].

Ахьмадовн тӀаьххьара боккха болх хилира гендарганой тайпанан цхьана гаьннах лаьцна жайна-тептар[1][2].

Ахьмадов вела 2003 шарахь Соьлжа-ГӀалахь[1].

Произведенеш

  • «Дорогая сноха» (пьеса);
  • «Тётушка с хутора» (пьеса);
  • «Без вины виноватый» (пьеса);
  • «Шейх поневоле» (пьеса);
  • «Большой отец» (рассказ);
  • Книга-летопись об одной из ветвей тейпа гендарганой[1][2].

Иэс

2022 шарахь Ахмадов Ӏумар Ахьмадович вина 95 шо кхачарна лерина Шелан кӀоштан йуьртан библиотекехь дӀайаьхьира «Ден весаташ» цӀе йолу дагалецаман суьйре. Цхьаьнакхетаран програман йукъайахара йаздархочун говзаршкара дакъош дешар, церан персонажаш дийцаре йар а, цуьнан кхоллараллина лерина жанийн гайтам а[3].

Цхьаьнакхетар Гелдаганан йуьртан библиотекехь хилира, йаздархо, драматург, журналист вина 95 шо кхачарна лерина а дара. Суьйре дӀайоьдуш библиотекарша ешархошна цуьнан кхоллараллин биографи йовзуьйтура, говзарш йешар а, жанийн гайтамах лаьцна дийцар а дӀахьора[4].

Ахьмадовн иэсана лерина йара нохчийн муьран зорбанехь арахецна публикацеш а. «Даймохк» газетехь 2015 шарахь зорбатоьхна «Ахмадов Ӏумар» цӀе йолу биографин очерк, иза лерина йара «Ленинан некъ» газетан редаксехь цуьнан болх барна, журналистийн а, литературин а гӀуллакхашна а[5].

Литература

  • Ахмадов У. Берашна а, баккхийчарна а язйина книга (чеченский) // «Ленинан некъ» : газета. — 1965. — № 20 июня.
  • Ахмадов У. Книго ойла йойту (чеченский) // «Ленинан некъ» : газета. — 1967. — № 3 декабря.
  • Ахмадов У. А. Тешнабехк роман. — Грозный: Нохч-ГIалгIайн кн. изд-во, 1978. — 276 с.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ЧЕЧНЯ. Чеченский писатель, член Союза писателей СССР Умар Ахмадов(бил-боцу.). Чеченский информационный портал (2021 шеран 23 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 август.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Умар Ахмадов(бил-боцу.). Информационное агентство «Грозный-Информ» (2007 шеран 10 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 август.
  3. ↑ Вечер памяти «Заветы отца»(бил-боцу.). Культура.РФ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 август.
  4. ↑ В ЧР состоялся вечер памяти на тему: «Заветы отца»(бил-боцу.). Вести Чеченской Республики (2022 шеран 26 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 август.
  5. ↑ Ахмадов Iумар(бил-боцу.). Газета «Даймохк» (2015 шеран 16 июль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 август.

Категореш