Новоалександровка (Краснодонан кӀошт)

Лаьтта Должик эрк Больши Каменкех (Северски Донецан га) кхетучехь.

Лулара нах беха меттигаш: посёлкаш Велики Лог а, Верхни Краснянка а (Больши Каменкин лакхенашкахь) малхбузехь, посёлкаш Светлични, Энгельсово, Широки, Краснодон, Семейкино къилбаседа-малхбузехь, Новосемейкино а, Молодогвардейск гӀала къилбаседехь, посёлкаш Мирни, Талови, Суходольск гӀала къилбаседа-малхбалехь, посёлкаш Орджоникидзе, Верхнешевиревка, Краснодон гӀала (кхуьий Больши Каменкин лахенашкахь) малхбузехь, посёлок Радгоспни, йарташ Нижнедеревечка, Верхнедеревечка, Батыр къилба-малхбалехь, Дубовка а, Курячье а (ший а Должикан лакхенашкахь) къилбехахь.

Йуьрт кхоллайелла XVII бӀешарахь^[3].

Йухьанца Новоалександровкин меттехь йара 2 кӀотар: Теплянски а, Процыково а. XIX бӀешеран шолгӀачу декъехь уьш вовшех кхетта йуьрт Новоалександровка йира. XIX бӀешо чекхдолуш йехкира кегийра кӀоранан шахташ. Советийн Ӏедал хӀоттийра 1918 шеран январехь, кхоьллира ревком а, цӀен гвардин тоба а 300 стагах лаьтта. 1919 шеран 19 январехь тобано куьйгаллехь И. М. Тесленко волуш бахархоша гӀо а деш болийра къосам кӀайн гӀазакхашца. Толам баьккхича тоба дӀакхийтира 4-гӀа партизанийн кхийсархойн дивизех, иза йара Ф. Е. Дыбенкон куьйгакӀелах.

1938 шарахь дуьйна гIалин тайпана посёлок, поселкан кхеташонан йукъ^[3].

Сийлахь-Боккха Даймехкан тIом болуш 1941 шарахь йуьртан тIелетачу немцойн эскаро оккупаци йира, оккупацин хьолехь йуьртахо Ковалёва Клавдия Земнухов Иванан рекомендацица дIаийцира Краснодонан къайлаха кхолламе «Къона гварди», иза йуьртахь коьрте хIоьттира кхолламан; 1943 шеран январан йуьххьехь лецира немцоша, Краснодон гIалахь кхечарца цхьаьна кхоьссира №5 йолу шахтин шурф чу.

СБДТI фронташкахь тIом бина 573 вахархочо, 310 велла, 283 орденашца а, мидалашца а совгIат дина.

1957 шарахь посёлкан паркехь гражданийн а, Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тIамехь а кхелхинчу йуьртахошна иэс йоьгIна.

1973 шарахь уггаре йоккха предприяти йара дамаохьу завод^[4].

1981 шарахь бахархойн барам бара 2,1 эз. стаг, кхузахь болх бех йара дамаохьу завод, Краснодонан зIакардаьхнийн совхозан дакъа, йуккъера ишкол, медицинин пункт, клуб, библиотека^[3].

1989 шеран январехь бахархой бара 1874 стаг^[5].

2013 шеран 1 январехь бахархой бара 1582 стаг.

2014 шеран бIаста дуьйна — Луганскан Халкъан Республикин йукъахь йу.

Семейкино—Нови—Должански асанера цӀерапоштнекъан станци Встречни-Донецкан^[3][4].

• Йисташкахь карийна баьрзнийн кешнаш беа барзах лаьтта, кхин а шеш лаьтта ши барз карийна.
• Посёлкан йисташкахь лаьтта кӀоранан ор, цунах олу «цхьогалан чкъор» (иштта аьлла цунах кӀра боллу меттиг каро хала долун дера). КӀора араболу нисса тӀехула, цундела, иза баккха ца оьшу беза шахтин гӀирс, тоьа ор даьккхина Ӏуьллу кӀора арабаьккхича. Иза бахьнехь кӀора наха боккху, бухку.

• Ковалёва Клавдия Петровна (1925 шеран 15 апрелехь — 1943 шеран 16 январехь, Краснодон) — къайлаха антигитлеран «Къона Гварди» кхолламан декъахо^[6].
• Колесников Александр Яковлевич (1930 шеран 1 августехь — 2008 шеран 23 январехь, Луганск) — шахтер, Социалистийн Къинхьегаман турпалхо.