Николаевка (Станично-Луганскан кӀошт)

2001 шеран бахархой багарбаран жамӀашца йуьртахь вехира 2135 стаг.

Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

Николаевскан йуьртан кхеташонан махкахь (Пионерски й.) цхьа сери хьалхара палеолитан заманара хӀуманаш карийна.

Аьчкан оьмарахь оцу махкахь баьхна скифаш а, сарматаш а.

Духхьара йуьрт Николаевка документан хьосташкахь хьахийна XVII бӀешо чекхдолушехь.

1681 шарахь Луганскан гӀалара араваьккхина 3 атамана шайн доьзалшца, дукха хан йалале царна тӀекхийтира кхин цхьа доьзал. Жима йуьрт йиллира Северски Донец берд тӀехь. Йуьртан цӀе тиллира Никольски коьрта атаманан Николайн цӀарах. Дикка сиха йира килс эркан берд тӀехь.

1689 шарахь лело йолийра Николаевка цӀе, цундела и шо лору йуьрт кхоьллина хан.

Йехачу хенахь эрк тӀехула нах бовлура дечиган тӀай тӀехула, иза дохийра. Хьалха вукха берд тӀаьхь хьаннийн меттанан аренаш йара, цигахь болх бора йуьртан бахархоша. Ӏай бахархой дехьабовлура гӀорийна эрк тӀехула салазаш тӀехь.

1708 шарахь Петр I губернин реформа хилира, цуьнца йуьрт Азовн губернин йукъайахара. 1719 шарахь шолгӀа реформа хилира, цуьнца йуьрт Бахмутская провинцин хилира оццу губернин. Кхин а кхоьллира Николаевкин уезд, цуьнан йукъ йара Николаевка.

1775 шарахь Екатерина II реформел тӀаьхьа йуьрт йукъахь йара Екатеринославскан губернин, Донан Эскаран тергонан мехкан уллехь.

1784 шарахь Николаевка йуьрт жигара кхуьара. Шортта хӀусамаш йира хӀокху заманан Советски ураман дохаллехь.

XIX бӀешарахь жигара кхиа йолайелла Николаевка йуьрт Российн имперехь. Бахархой тӀекхетта коьртаниг XIX бӀешеран хьалхарчу декъехь.

ХӀинцалерачу Юбилейни куьпахь а, иштта Лобачево воьдучу новкъахь йара йаккхин стоьмийн бошмаш. Уьш бахьнехь тиллина йуьртан къилбаседен Садови цӀе.

1917 шарахь болабелла кӀайнгвардихошна а, гӀазакхашна а йукъара тӀом, цигахь тоьлла гӀазакхий, ткъа кӀайнгвардихой лаьхкина.

Донан гӀазакхийн эскар гражданийн тӀамехь эшначул тӀаьхьа, большевикаш чӀагӀдира шайн Ӏедал Николаевкехь, Новосветловкехь, луларчу йарташкахь а.

1918 шеран январехь цхьацца гӀазакхаша гӀо лаьцна советийн революционерашна. Йуьртахь чаккхенца советийн Ӏедал хӀоьттина.

1919 шарахь йуьртара нах бахийтира тӀаме Остри Могиле Луганск гӀала ларйархьама. Иван Савельевич Жуков, баьччалла деш волу цӀерпошташйечу заводан белхалошна белхалошна а, йуьртан ахархошна а Ӏазапехь вийра Николаевка йуьртахь. ХӀинца а йу йуьртахь ши иэс тӀамехь Остри Могилехь кхелхинчарна.

Хьалха хӀоттийна 1965 шарахь, постаментан тӀаьхь кад, цунна йихкина Ӏаьржа аса. 1973 шарахь хӀоттийна шолгӀа иэс, постаментан тӀаьхь белхало-тӀемло хӀоьттина Ӏаш волу, буйнахь пхоьазза йолу топ йу, лахахь кхелхинчеран исписка йу. Постаментан йина бетонан а, мармаран цуьргех а, скульптура а, кад а эчигбетонах. Ший а иэс ишколан уллехь йу, ишколан чохь суьрташ ду тӀемлойн.

1920 шарахь йехкина партин а, комсомолийн а ячейкаш.

1921 шеран 21 январехь волостан йукъ Николаевкера Новосветловке йаьхьира.

1938 шо кхаччалц Николаевка йукъайоьдула Сталинан областан (Донецкан область), и йекъначул тӀаьхьа иза йукъайахара Ворошиловградан областан (Луганскан область).

Йуьртан оккупаци йира 1942 шарахь немцойн эскаро.

Йуьртан бахархоша 1941-1945 шерашкахь жигара дакъа лецира немцойн-фашистех леташ. 1943 шарахь цӀий Ӏанош тӀом бина йуьрт мукъайаьккхира.

Даймохк ларбеш дакъалецира 164 йуьртахочо, 115 царех совгӀат дина ву орденашца а, мидалшца а, 69 стаг велла фронтехь. Кхеташонахь хӀоттийна ши иэс (Николаевка й. а, Пионерски й. а) советийн тӀемлойн вежарийн кешнаш тӀаьхь.

Йина В. И. Ленинан иэс, кхин а ши бюст йина, цхьаъ лаьттара оьздангаллин цӀа чохь, важа колхозан гӀишло чохь.

1951 шеран мозгӀарш баьхна цӀа, дӀаделира йухьанцара ишколан. Йуккъера ишколан гӀишло кхечу меттигехь йара, цигахь 5-7 классаш йара. Ишколан директор оцу хенахь вара Мороз Иван Наумович, цуьнан цӀе лелайо ишколо хӀинца.

1960 шарахь йуьртахь газ йиллина, ток йиллина, йуккъера хин биргӀа хилла. Луганске новкъа лаьттара электрийн подстанци.

1962 шо кхачале советийн Ӏедалехь килсо болх ца бина, цунах йалтан ларма йира. 1962 а, 1963 шерашкахь омар делира килс эккхийта аьлла. Цуьнан меттехь йира берийн спортмайда, керла цӀенош.

60-гӀа шерашкахь шира килса хиллачохь берийн беш. Килс лаьттара 1-гӀа майн урамехь.

Николаевкехь лаьттара «ЗӀаьнар» совхозан йуккъера керт, совхозан тӀечӀагӀдира 6319 га йуьртабахаман латта, цунна йукъахь 5059 га оху латта. Совхозо кхиадора хасстоьмаш а, йоккхура шура, кхиадора йалташ. Къинхьегамехь баккхий кхиамаш бахарна совхозан 83 белхалочунна орденашца а, мидалашца а совгӀат дина. Ленинан орден йелла хасстомаш кхиочу бригадин куьйгалхочун В. П. Черничкинна, Октябран Революцин орден — совхозан экономистна Т. К. Ореховнна. Кхеташонан махкахь болх беш бара Николаевкин хьуьнан бахам, цуьнан гӀишло лаьтта Николаевка й. Лесной урам тӀаьхь.

80-гӀа шерашкахь Донецки ураман цӀе хийцира Леженинан урам аьлла хийцира, изза дира Леженинан урамалган. Ураман цӀе тиллира Николаевкин салтийчунна цӀарах, цуьнгахь Ӏазап даллийра овхӀанан салташа оьрсийн-овханийн тӀемехь. ХӀинца ишколехь хӀоттийна иэсан у цуьнан сийнна.

1989 шарахь берийн бешан меттигехь йолийна меттахӀотто Свято-Никольски килс. Берийн беш дӀакъевлича йолайина килс тойан. Ремонт йечу хенахь мозгӀаро Григорийс хӀоттийра килсан нартол. Килсе эха буьйлабелира йерриг йуьртан бахархой, кхин а Лобачево, Пионерски, Бурчак-Михайловка йартийн бахархой.

1991 шеран Николаевка дехьайаьлла маьрша Украинин, Луганскан областан, Станично-Луганскан кӀошта.

90-гӀа шерашкахь «ЗӀаьнар» совхоз долайаьккхира. ДӀакъевлира котельни, иза лаьттара ши гӀат йолу цӀенна уллехь Октябрьски урамехь. Цхьадолу йуьртабахаман латтанаш дийкъира шайна йукъахь хьуьнарчаш. Долайаьккхинчул тӀаьхьа кхоллайелла АЙП «ЗӀаьнар», цунах тӀаьхьа хилира «ОЛЕКС» предприяти.