Эвла
Йуьрт — Нохчийчуьра, Россера, Украинера, Белоруссера, Кхазакхстанера, Молдавера, Болгарера, Румынера, Боснера а, Герцеговинера а, Исраилера нах беха меттиган тайпанех цхьаъ, цунах олу йуьртан нах беха меттиг. Хьалха ахархой ховшу (цхьаьна эвланца) меттиг[1].
ЦӀе
Дош «йуьрт» цхьа могӀа нах беха меттигийн цӀерийн йукъа йогӀу: ЧӀулга-Йурт, НогӀамирзин-Йурт.
Йуьртан нах беха меттигийн тайпанаш
Йуьртан нах беха меттигашна йукъа йоьлха, масала:
- эвла — жима ахархойн йуьрт; XX бӀешарахь йуьрт эвланах къаьсташ эвлахь килса ца хилла, жима а хилла.
- посёлок — йухьанца жима нах беха меттиг, кхоллайелла схьакъастарца коьрта нах бехачу меттигах.
- гӀала — гӀалагӀазакхийн йуьрт.
- кӀотар — жима нах беха меттиг, лаьтта цхьаьна, наггахь масийтта хӀусамех; къаьстина бахам болу ша лаьтта ахархойн керт.
- кишлак — йуьртан нах беха меттиг, цхьацца мехкашкахь Ӏойла йа Ӏаьнан хӀусам.
- кордон — стационарин (гуттаренна) йа хенан хьуьнан хойн йа заповедникийн хойн пункт.
- кампонг — йукъара цӀе нах беха меттигийн ХӀиндонезин.
Росси
Россехь 1917 шеран революцел хьалха йуьрт йара административан а, бахаман а йукъ доларчу латтанан («йуьрт эвланашца»). Цунна чохь хилла элин («йоккха») керт. Ишттачу кертахь, дукха хьолехь, хилара килс, цуо йира йуьртан билгало йоккха ахархойн меттиг килсанца йолу, иза бахаман а, административан а йукъ хилара луларчу эвланийн[1][2]. Йуьрт хилла килсе богӀу йукъ, цуо вовшахтуху масех лулара эала. Килсе бахкаран йукъ хила тарлора иштта погост, амма, йуьртах къаьсташ, погостехь дара мозгарийн хӀусамаш.
.JPG)
ССРС а, советийл тӀаьхьрчу Россехь официалан башхаллаш йуьртан а, эвлан а йукъахь йац. Йуьрт лору гӀалин йукъахь йоцу нах беха меттиг, цунна чохь Россехь гарголаш долу килса хила йеза йа хьалха хилла хила йеза[3][4]. ССРС йуьрт йуьртан кӀоштан йукъ хилар йа йуьртан кхеташонан мохк хила беэара. Пачхьалкхан Ӏедалан меже йуьртахь йу Депутатийн кхеташо[1].
Советал тӀаьхьарчу муьрехь дукха эвланакахь, революцел хьалха килсаш ца хиллачу эвланашкахь уьш йан буьйлабера, оцу балхо эвланашна йуьртан статус йелла. Цхьацца йарташкахь килсанаш йохийна дӀайаьхнера советийн муьрехь. Цунах йуьрт олу шира иэсаца.
Украина
Украинаш йуьрт олу муьлхха йуьртан меттигах[1].
ХӀокху заманан Украинехь ца йекъало йарташший, эвланашший.
1991 шеран 1 январехь Украинехь йара 28 844 йуьрт, 2001 шеран 5 декабрехь — 28 619. Уггаре майданца йоккха йуьрт Украинехь — Ивано-Франковскан областера Космач— 84,309 км².
Хьажа иштта
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 Село // Большая советская энциклопедия.
- ↑ Паллас П. С. Путешествие по разным местам Российского государства. — СПб., 1788. — Часть 3, половина 1, предисловие. — С. IV.
- ↑ Значение слова «село» // Большой энциклопедический словарь. — 2000.
- ↑ Село // Толковый словарь русского языка / Под ред. Д. Н. Ушакова. — М.: Государственное издательство иностранных и национальных словарей, 1940. — Т. 4.
- ↑ 1 2 Об итогах Всероссийской переписи населения 2002 года. Госкомстат России. ТӀекхочу дата: 2009 шеран 8 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 21 мартехь
- ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года. — Т. I Архиван копи 2013 шеран 16 январехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Госкомстат России. — Таблица 3.
Хьажоргаш
- Историко-культурное наследие как фактор возрождения сельской местности России / Состак какг.н. Р. В. Моськин. — 2007.
- Социально-экономические проблемы российского села / Сост. д.э.н., проф. Р. Х. Адуков. — 1999.
Кхин дӀа темана тӀехь
| Российн нах беха меттигийн тайпанаш (ОКТМО тайпанийн реестр): | |
|---|---|
