ГӀаьзи-Йурт

Йуьрт лаьтта Соьлжа эркан аьтту берда тӀехь, 1,5 км къилбаседа-малхбалехьа кӀоштан йукъан — Несара гӀалин, 9 км къилбаседехьа МаӀас гӀалин.

Гергара нах беха меттигаш: къилба-малхбузехьа — Несара гӀала, малхбузехьа — БурскӀелхе йуьрт, къилбаседехьа — Пхьилинкъоьнгийн-Йурт, къилбаседа-малхбалехь — Яндаре йуьрт, къилба-малхбалехьа — Сурхо-ХитӀе йуьрт, къилба-малхбузехьа — Эккажакъоьнгий-Йурт.

Археологин талламашца, ГӀаьзи-Йуьртан мехкан тӀехь адамаш дехаш хилла борзанан оьмарехь дуьйна. Кхузахь лаьтта масех историн а, археологин а меттиг, уьш оьздангаллин тӀаьхьенан меттигаш йу: ГӀаьзи-Йуьртан баьрзнаш (в. э. III-II эзар шо хьалха), ГӀаьзи-Йуьртан гӀала № 1 «ЙиӀий-Боарз» (V-XIII бӀешераш)^[11][12].

ГӀалин чӀагӀйина кӀошт лаьтта ларйан аьтту болчу Ӏаламан лакхенехь. Малхбузехьа а, къилбаседехьа охьадоьду Соьлжа и Несара(оьр.)нохч., кхин а къилбаседехьа лаьтта Соьлжин дукъ, малхбалехьара кӀошт ларйо кӀорга Ӏассан Ӏин, къилбехьа — Ӏаьржа лаьмнийн хьуьнан даккъаш. Ӏаламан дозанаш лерина а, чӀогӀа а чӀагӀдина ду гӀаролхойн посташца а, чӀагӀйина меттигашца а, уьш лаьтта гуш йолчу меттигехь. Йуккъерачу декъана гонаха масех ларйаран аса кхуллу нах бехачу меттигаша, цигахь «Эрз-эли» («Эрзан боьлак») трактехь лаьтта уггаре йоккха «Хатой-Борз» олу меттиг — хетарехь, шира МаӀасан хилла чӀагӀо .

ГӀалгӀай махкахбаьхначул тӀаьхьа 1944 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР, ГӀаьзи-Йуьртан цӀе хийцира — Заречни^[13]. 1958 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа поселокана йуха йелира хьалха хилла цӀе — ГӀаьзи-Йурт.

2018 а, 2019 а шерашкахь ГӀаьзи-Йуртахь Россехь къоман проектийн гуранахь дуьххьара йиллира Оьздангаллин цӀа^[14], йуккъера йукъарадешаран ишкол 720 меттиг^[15].

Къоман хӀоттам

2010 шеран йерригроссийн бахархой багарбаран жамӀашца^[16]: Невозможно определить количество столбцов

Йуьртахь болх беш йу:

• Администраци;
• Оьздангаллин цӀа, цу чохь лаьтта йуьртан библиотека;
• ГӀаьзи-Йуртан муниципалан йуккъера йукъарадешаран ишкол;
• Фельдшерий-акушерийн пункт.