Боков, Хьажбикар ХьакIаьшан кӀант
Бо́ков Хьажбика́р ХьакӀа́ьшан кӀант (оьрс. Боков, Хажбикар Хакяшевич; 1935 шеран 5 январь, СагӀопшие, Къилбаседа-Кавказан мохк) — российски политикин гӀуллакххо, йаздархо, публицист, историн Ӏилманийн кандидат, философин Ӏилманийн доктор, профессор, къаьмнийн йукъаметтигийн декъехь говзанча, Россин Федерацин Ӏилманан хьакъволу гӀуллакххо, Россин йаздархойн союзан декъашхо. Нохч-ГӀалгӏайн АССР-н Лакхарчу Советан Президиуман Председатель (1973—1990), РСФСР-н Лакхарчу Советан Президиуман Председателан заместитель (1975—1990). «Къаьмнийн дахар» («Жизнь национальностей») журналан коьрта редактор. КПСС-н XXV-чу а, XXVI-чу а, XXVII-чу а гуламийн а, КПСС-н Йерригсоюзан XIX-чу конференцин а делегат.
Биографи
Дуьненчу ваьлла гӀалгӀайн Сагопши йуьртахь 1935-чу шеран кхолламан беттан 5-чу дийнахь. Доьзалехь 14 бер хилла. Иза дуьненчу ваьллачу хенахь цуьнан ден 69 шо хилла. Нана 23 шарна жима хилла. Дас тӀемаш бина граждански тӀамехь цӏечийн агӀонехь, Польшехь а, Финляндехь а эскарехь гӀуллакхдина. 1933-чу шарахь схьалаьцна, масех шо набахтехь даьккхина. Бехказваьккхина 1978-чу шарахь[1].
Махках баьхначу хенахь доьзал Павлодарски областан Железински кIоштахь Ӏийна. Доьзал къен Ӏаш бара. Хьажбикаран шен доьзална гӀодан шина шарна дешар Ӏаддита дийзира. Латта охуш а, иза дӀадуьйш а, Ӏуьнан а, иштта, клубан куьйгалхочун а белхаш бина. Цуьнан хьалхара публикацеш «Пионерски бакъдерг» («Пионерская правда») газетехь арайийлина. Ишколан аттестатаца цхьаьна марксизман-ленинизман курс йаккхарна справка а схьаэцна цо[2].
1973-чу шеран хьаьттан беттан 28-чу дийнахь Нохч-Гӏалгӏайн АССР-н Лакхарчу Советан Президиуман Председатель хаьржина. 1978-чу шарахь РСФСР-н Лакхарчу Советан 9-чу гуламан депутат вара. 1988-чу шарахь партийни ХӀХ-чу конференцин делегат вара.
1990-чу шеран бекарг баттахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан Президиуман Председателан дарж дӀадаьккхина. Боков РСФСР-н къаьмнийн министерствон куьйгалхочун заместитель хӀоьттина.
Ша политика Ӏадйитинчул тӀаьхьа 1992-чу шарахь «Къамнийн дахар» («Жизнь национальностей») журнал метта а хӀоттийна, цуьнан коьрта редактор вахана. Йаздархойн гӀуллакхна тӀе йахийтина цо шен ойла. Кхо бӀе сов очеркан а, статьян а, шовзткъе итт сов киншкан а автор.
Велла 2023-чу шеран асаран беттан 18-чу дийнахь шен 88 шо долуш[3].
Доьзал
1955-чу шарахь Павлодарехь зуда йалийна. Цуьнан хӀусамнанас 25 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн университетан географин факультетан деканан а, экономически географин кафедрин куьйгалхочун а белхаш бина.
Библиографи
- Боков Хажбикар. Атеисты в наступлении. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1968. — 168 с. — 2000 экз.
- Боков Хажбикар. Преодоление. — М.: Современник, 1979. — 272 с. — (Новинки "Современника"). — 1000 экз. — ISBN 5-89655-021-9.
- Боков Хажбикар. У нас у всех одна судьба. — Москва: Политиздат, 1988. — 191 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-250-00028-2.
- Боков Хажбикар. Единство в многообразии. — М.: Русь, 2006. — 272 с. — 1000 экз. — ISBN 5-89655-021-9.
- Боков Хажбикар. Совесть века. — М.: Русь, 2007. — 288 с. — 1000 экз. — ISBN 5-94681-013-8.
- Боков Хажбикар. С Отечеством в сердце. — М.: Русь, 2008. — 500 экз. — ISBN 5-89655-009-X.
- Боков Хажбикар. Горское слово. Избранное. Притчи, рассказы, эссе. — М.: Государственное учреждение города Москвы "Московский Дом Национальностей", 2009. — 448 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-9247-0077-9.
- Боков Хажбикар. Путь домой. — М.: Астра-Полиграфия, 2013. — 328 с. — 500 экз.
Билгалдахарш
- ↑ Тишков, 2001, с. 69—70, 81, 88.
- ↑ Тишков, 2001.
- ↑ Глубинные пласты жизни. serdalo.ru (2023 шеран 19 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 июль. Архивйина 2024 шеран 22 декабрехь
Литература
- Ибрагимов М. М., Хасбулатов А. И., Магамадов С. С. История Чечни с древнейших времён до наших дней. — Гр.: ГУП "Книжное издательство", 2008. — Т. 2. — С. 715. — 832 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-98896-101-7.
- Тишков В. А. Общество в вооруженном конфликте (этнография чеченской войны). — М.: Наука, 2001. — С. 69—70, 81, 88. — 169 с. — 3000 экз. — ISBN 5-02-008755-6.
- Гешаев М. Б. Знаменитые ингуши. — Турин: STIG, 2003. — Т. 1. — С. 371—377. — 620 с. — 2000 экз.
- Кодзоев Н. Д. Ингушское национальное движение 1956-1973 гг : [рус.] : монография / Авт. проекта и предисл. С С. Султыгов. — публ. издание. — Нальчик : Тетраграф, 2019. — 312 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-00066-157-4.
Хьажоргаш
Кхин дӀа темана тӀехь
Ӏедал Нохч-ГӀалгӀайн АССР | |
|---|---|
| ЙКП(б)/ССКП республикин комитетан хьалхара секретараш | |
| ЦКхК председателш/Лакхарчу Кхеташонан Президиуман председателш | |
| Халкъан Комиссарийн Кхеташонан/Министрийн Кхеташонан председателш | |
| НКЪГ Революцин комитетан председатель | Эльдарханов Таштемир (1920—1921) |
|---|---|
| НКЪГ Советан кхочушдаран комитетан председатель | Эльдарханов Таштемир (1921—1922) • |
| НАГ Советан кхочушдаран комитетан председатель | Эльдарханов Таштемир (1922—1923) |
| Председатель революционного комитета ЧАО | Эльдарханов Таштемир (1923—1924) |
| НАГ Революцин комитетан председатель | Эльдарханов Таштемир (1924—1925) • Арсанукаев Дауд (1926—1930) • Мамаев Х. (1930—1931) • Омаров Мохьмад (1932—1934) • Горчханов Ӏали (1934) |
| НГӀАГ кхочушдаран комитетан председатель | Горчханов Ӏали (1934—1936) |
| НГӀАССР кхочушдаран комитетан председатель | Горчханов Ӏали (1936—1937) |
| НГӀАССР Лакхарчу Советан Президиуман председатель | Тамбиев Юсуп (1938—1944) |
| РСФСРн НГӀАССРхь Лакхарчу Советан Президиуман Оргкомитетан председатель | Муслим Гайрбеков (1957—1958) |
| НГӀАССР Лакхарчу Советан Президиуман председатель | Алмазов Ильяс (1958—1966) • Оздоев Къурейш (1966—1973) • Боков Хьажбикар (1973—1990) • Завгаев Докка (1990—1991) |
| НГӀАССР Хенан йолчу Лакхарчу Советан председатель | |
| НГӀАССР Хенан йолчу Администрацин корта | Арсанов Ахьмад (1991) |
| НР Хенан йолчу Советан председатель | Ӏумар Автурханов (1993—1995) |
| НР Къоман бартан комитетан председатель | Автурханов Ӏумар (1995) |
| НР корта | Завгаев Докка (1995—1996) |
| НР Хенан йолчу Администрацин корта | Дениев Якъуб (1999—2000; д. кх.) • Кадыров Ахьмад (2000—2001) |
| Глава Администрации ЧР | Кадыров Ахьмад (2001—2003) |
| НР президент | Кадыров Ахьмад (2003—2004) • Абрамов Сергей (2004; д. кх.) • Алханов Ӏали (2004—2007) • Рамзан Кадыров (2007—2011) |
| НР корта | Кадыров Рамзан (2011 шарахь дуьйна) |
.gif){kind=small}
.svg){kind=small}
 |
|
|---|
