Балтика (футболан клуб)

Балтикин хӀордан бердаш тӀера команда кхоьллина Калининград гӀалин экспедицин чӀара лацаран урхаллехь 1954 шеран 23 августехь цӀе «Пищевик» йолуш, дебют йира Физикин Оьздангаллин Коллективашна (ФОьК) йукъахь РСФСР хьалхейаккхарехь 1955 шарахь. Хьалхейаккхаран къилбаседен зонехь калининградхоша йаьккхира 4 меттиг 7 командийн йукъахь, ткъа шолгӀачу шарахь «Пищевик» хуьлу РСФСР хьалхейаккхаран а, РСФСР Кад къовсаран финалхо. 1957 шарахь дуьйна ловзу «Б» классан ССРС хьахейаккхарехь. 1958 шарахь командин керла цӀе «Балтика» ло. 1957 - 1965 шерашкахь ловзу «Б» классехь, цигахь кхузза йоккху 2-гӀа меттиг (1959, 1961, 1962), 1969 шарахь «А» классан шолгӀа тобанехь 10-гӀа меттиг йоккха, ткъа 1984 шарахь тоьлу ССРС шолгӀа лигин зонин турнирехь.

Помазун Перминов Даев Малай Яблонский Навоченко Б.Аджинджал Баранов Низовцев Булатов Силин

1996 шеран «Балтикин» коьртан хӀоттам

1992 шарахь дика хийцамаш хилира, махкахь политикин а, экономин а хийцамаш болуш веира Российн хьакъ долу тренер Шперлинг Корней. 1992 шарахь «Балтикас» хьалхара меттиг йаьккхира шолгӀа лигин йоьалгӀачу зонехь. «Балтика» хуьлу Хьалхара лигин лидерех цхьаъ, 1994 шарахь хилира турниран борзанан совгӀатхо, ткъа 1995 шарахь, куьйгаллехь Украинин хьакъ долу тренер Ткаченко Леонид волуш, дуккха а хьалхайаьлла туйлира Хьалхара лигехь. ТӀехьа догӀу кхо шо «Балтико» даьккхира Лакхарчу лигехь.

Лакхара лигехь ловзу хьалхара шо хилира уггаре дика калининградан клубан исторехь — командо йаьккхина ворхӀалгӀа меттиг, чӀогӀа дика ловзарна цӀахь, царна йукъахь лидерш а — хин йолчу чемпионан тӀаьхь — москохан «Спартакан», карара чемпионца — БуритӀера «Аланица», кхин а толамаш ЦСКАгара, «Торпедогара», «Крыльями Советовгара» кхин а лигин къена векалшкагара. ТӀедогӀу шарахь «Балтика» ца эшна 7 матче 34 бен, иза боьалгха гайтам бен бацара Лигехь (кхо совгӀатхо дӀаваьлчхьа), амма цхьа а ца тоьлуш матчаш алсама хиларо лакхара меттиг йаккха таро ца хилира командин, тӀаккха «Балтикас» финиш йира иссалгӀа. ТӀаьхьа догӀучу шарахь «Балтикас» дуьххьара шен исторехь дакъа лецира еврокедийн матчашкахь, Интертотон Кедан 3-гӀа раунде кхечира. Тарло, оцу турнирехь дакъа лацаро гӀо забар йина хила «балтихоша». Йерриг матчаш дӀайахара гӀоьрттина, амма командин аьтту ца болура, тӀаьххьара 1998 шарахь, 15-гӀа меттиг йаьккхина, «Балтика» охьайелира российн футболан элитера. Дерриг калининградхоша лакхара лигехь 3 шарахь левзира 98 матчехь (30 толам, 37 цхьан а ца тоьлла, 31 эшна).

1998 шеран декабрехь клубан керла инарлин директор хӀоьттира Чепель Дмитрий, цуо коьрта тренер хӀоттийра Дергач Владимир. Командин Ӏалашо хӀоттийра российн футболан лакхара шалоне йухайерзар. Хьалхара гуо командо чекхбаьккхира хьалхара меттигехь. Гуонашна йукъахь садоӀуш дов иккхира ловзархошна а, тренерна а йуккъехь, ловзархошна моттаделира Дергач шайх ца веша^[8]. ЖамӀехь 1999 шарахь «Балтикас» 5-гӀа меттиг бен ца йаьккхира, кхочуш ца йира лакхарчу дивизионе йаларан Ӏалашо. Оцу шарал тӀаьхьа клубо йитира лидерийн тоба, хӀоттам хаъал гӀелбелира, цунна Ӏаткъам бира клубан финансировани лагӀйаро^[9][10], доладелира тренераш хийцар.

1999 - 2011 шерашкара муьрехь «Балтикин» ткъозза хийцавелла коьртара тренер. Ишттачу хьолехь кхиамаш бан хала дара. 2000 шо «Балтикас» чекхдаььккхира 12-гӀа меттигехь, ткъа 2001 шарахь онда команда Хьалхара дивизионан охьайелира шолгӀа дивизионан «Малхбузе» зоне. Куьйгаллехь литван говзанча Зелькявичюс Беньяминас волуш «Балтико» гайтира ша къамел доцуш чӀогӀа команда 2002 шеран турниран. Генна йаьлла (31 очко) тулин «Арсеналал», цуо шолгӀа меттиг йаьккхина, иза туьйлира 35 толамца, кхаа матчехь цхьан а ца туьйлира, чутоьна а, чуйахийтина а буьрканашца 109-20 хьалхара меттиг йаьккхира. 2003 шарахь куьйгаллехь Зелькявичюс волуш «Балтико» йоккху 7-гӀа меттиг. Амма и шо дӀадаьлчи литван говзанчо йитира клуб, «Балтико» тӀехьадогӀучу шарахь, йаьккхира 20 меттиг, йуха а охьайелира шолгӀа дивизионе. Цхьаьна шарахь командин нисделира хьалхара дивизионе хьалайала — «Балтика» йара хьалхара. 2006 а, 2007 а шерашкахь «балтихоша» йоху 14-гӀа а, 15-гӀа а меттигаш. ТӀаьхьара шо алсамо аьтту бахьаш деира — 7-гӀа меттиг 2008 шарахь а, 9-гӀа 2009 шарахь а. 2010 шарахь команда йуха а охьайолу таблицин лаха, финиш йо арайала цхьа гӀулч йисча — 15-гӀа меттигехь.

ЦӀера матчаш коьллинчу хенара 2017/18 шо кхаччалц командо дӀахьора гӀалин стадионехь «Балтика» (14 660 меттиг). 2019-2020 шерашкахь йохийра Къилбаседа а, Малхбузе трибунаш, кхин а дӀайаьккхина табло. Стадионан хийцам барна цуьнан чухоам жимбелира 4500 меттиган. 2021/22 шерашкахь дуьйна стадион йу цӀера арена «Балтика-БФУ» фарм-клубан.

Стадион йира 2018 шеран дуьненан чемпионатанна, цӀе йелира «Калининград» аьлла. Йуьхьанца планехь йара, керла стадион чу 45015 хьажархо а воьду, амма 2014 шеран сентябран чеккхенгахь сацам бира чухоам 35 000 хьажархойн меттиг бан. Проектан бух тӀе йиллира немцойн стадионан «Альянц Аренин» концепци, цуо тӀеийцира 2006 шеран футболех ловзаран дуьненан чемпионат Германехь. Иза ши тӀегӀа йолу стадион, хӀокху заманан кхерамзаллин системаш а, видеотерго а йолуш. 2018 шеран 23 мартехь стадион «Калининград» лело йаккха бакъо йелира. 2018 шеран 11 апрелехь керлачу стадион тӀехь хилира дуьххьарлера футболан матч — «Балтикас» иэшийра самарин «Крылья Советов» чотца 1:0. Дуьххьарлера буька стадионан исторехь туьйхира ивуаран тӀелатархочо Себаи Сенина^[11].

2023 шеран 1 июнехь пачхьалкхан корпораци «Ростех» керла спонсор хилира футболан клубан «Балтика», иза бахьнехь стадионан официалан цӀе хийцир «Ростех Арена» аьлла^[12][13].