Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Ахмадов, Муса Мохьмадан воӀ

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Ахмадов.

Ахма́дов, Муса́ Мохьмадан воӀ (оьрс. Ахмадов, Муса Магомедович;1956 шеран 28 январь, Кызыл-Октябрь[d], Чуйн область — 2026 шеран 23 апрель) — нохчийн йаздархо а, поэт а, драматург а, Нохчийн йаздархойн бертан декъашхо а, Нохчийн Республикин оьздангаллин Сийлахь белхало а, Нохчийн Республикин Халкъан йаздархо (2006) а, Кавказан йаздархой клубан вице-президент[1], Кавказан халкъан йаздархо а, литературин исбаьхьаллин «Вайнах» журналан коьрта редактор а, «Дато бухӀа» совгӀатан лауреат (2006) вара[2].

Биографи

Ахмадов Муса вина 1956 шеран кхолламан баттахь 28-гӀа дийнахь ГӀиргӀизойчохь. 1957-чу шарахь цуьнан доьзал арабаьхначу меттигашкара шайн даймахка Жима Варанда Шуьйтан кӀошта цӀабирзира. Цигахь Мусас бархӀ шеран ишкол чекх а йаьккхина, Шуьйтахь дуьззина йуккъера дешар схьаэцна[3].

1979 шарахь цо чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан филологин факультет. Цул тӀаьхьа хьехархо болхбина йуртара ишколехь а, жайнин арахецараллин редактор а, «СтелаӀад» берийн журналан коьрта редактор а, «Орга» литературин исбаьхьаллин журналан коьрта редактор а, нохчийн театран литературни отделан куьйгалхо а, Оьздангаллин минисерстван методически центран декъан куьйгалхо а, Нохчийн пачхьалкхан университетан хьехархо. 2000 шо дуьйна 2002 шо кхаччалц «Дуьненан лоьраш» аьлла Францера кхолламехь этнопсихолог болхбина. 2004 шарахь дуьйна тахналлац «Вайнах» литературин исбаьхьаллин журналан коьрта редактор вара[3][4][2].

Цо йазйина «Берзлой» боху пьеса арахецна Парижехь 2002 шарахь французийн маттахь. Оцу пьесица хӀоттина спектакль «Дом восточно-европейской пьесы» театрехь 2005 шарахь[5].

Лекхара дешаран заведенешкахь а, ишколашна а лерина цо йазйина нохчийн меттан а, этикин а, оьздангаллин методически пособеш а, дешаран программаш а. Цо йаздина жайнаш арахецна оьрсийн а, балкхаройн а, французийн а, японийн а, немцойн а меттанашкахь[3].

Ахмадов Муса ишколера дешархошна лерина «Хаарийн бӀов» интеллектуальни программин автор вара, дӀахьош а вара[6].

Муса Ахмадов велла 2026-чу шеран оханан беттан 23-чу дийнахь[7].

Библиографи

нохчийн маттахь

  • «Дитташ боданехь» (роман а, повесташ а, дийцараш а) (1989);
  • «Деса цӀачохь буьйса» (1991);
  • «БӀе эзир дика гӀуллакх» (берий дийцараш а, пьесаш а, байташ а) (2002);
  • «Сочиненийн гулам 5 томехь»:
    • I том, повесташ, дийцараш (2005);
    • II том, романаш (2006);
    • III том, драматурги (2009);
    • IV том, поэзи, йаззамаш, эссе, интервью (2012);
  • «Элпаш Ӏамадо» (Абат байташкахь, 2006).

оьрсийн маттахь

Учебно-методически пособиш

  • Лакхарчу классашна лерина дешаран жайна «Нохчийн оьздангаллий, гӀиллакхий» (2002 шо);
  • 4 классан дешаран жайна «Хьо хӀокху дуьненчу веана» (2006 шо)[3].

Муса Ахмадовн пьесашца йина спектаклаш

Нохчийн драмин Нурадилов Ханпашин цӀарах театр
  • «Мохк бегийначултӀехьа» (1989 шо);
  • «Марчо да вагӀанарг» (1993 шо).
Нохчийн пачхьалкхан къона хьажархочун театр
  • «Сагалан леларш» (1988 шо).
ГӀалгӀай пачхьалкхан драмин Базоркин И. цӀарах театр
  • «Берзан цӀога» комеди (2000 шо).
ГӀалгӀай тайниги театр
  • «ЧӀирдиган керла леларш» (2001 шо).
Нохчийн пачхьалкхан кегирхойн театр «Серло»
  • «Ша тӀехь йина бӀов»;
  • «Денисолт»;
  • «Марчо да вагӀанарг»;
  • «Турпалийн зама»;
  • «Керлачу шеран гӀенаш» (мюзикл).
Соьлжа-ГӀалин оьрсийн драмин М. Ю. Лермонтовн цӀарах театр
  • «Берзлой» (2019)[5].

СовгӀаташ

  • Нохчийн Республикин Халкъан йаздархо (2006)[8];
  • «Нохчийн Республикина хьалха дина гӀуллакхашна» мидал (2011)[4];
  • Кадыровн Орден (2016)[9];
  • Россин Федерацин йаздархойн Союзан Пушкин Александр Сергеевичан цӀарах йолу мидал «Дашна а, гӀуллакхна а тешаме хиларна» (2017)[10];
  • Нохчийн Республикин хьалхарчу Президентан Кадыров Ахьмат-Хьаьжин цӀарах йолу оьздангаллин а, искусствон а декъехула совгӀат (2017)[11];
  • «Сийлахь къинхьегамна» сийлаллин билгало (2022);
  • Нохчийн Республикин оьздангаллин Сийлахь белхало [12].

Доьзал

Цуьнан хӀусамнана актриса а, режиссёр а, телехьалхелелорг а, поэтесса а, йишлакхархо а, кегийрхойн театр «Серло» кхоьллинарг а, исбаьхьаллин куьйгалхо а, Нохчийн Республикин хьакъйолу артист Ахмадова Хава. Кхо йоӀ а, ши кӀант а ду церан.

Билгалдахарш

  1. ↑ Клуб писателей Кавказа возглавил Муса Ахмадов. grozny.tv (2016 шеран 17 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  2. ↑ 1 2 Ахмадов Муса - Чеченский язык. Россия для всех. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  3. ↑ 1 2 3 4 Разет Ирбагиева. Два часа с народным писателем Мусой Ахмадовым. Вести Чеченской Республики © (2016 шеран 1 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  4. ↑ 1 2 Указ Главы Чеченской Республики от 25.04.2011 № 97. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  5. ↑ 1 2 Пьесу Мусы Ахмадова «Волки» представили в ГРДТ им. М.Ю. Лермонтова. Вести Чеченской Республики © (2019 шеран 4 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  6. ↑ Замина Каштарова. Башня знаний. Вести Чеченской Республики © (2013 шеран 22 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  7. ↑ Умер писатель и драматург Муса Ахмадов. www. tass.ru (2026 шеран 23 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 24 апрель.
  8. ↑ Указ от 21.04.2006 г № 104 О присвоении почетного звания «Народный писатель Чеченской Республики» Ахмадову М. М. chechnya-gov.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  9. ↑ Р. Кадыров вручил народному писателю ЧР Мусе Ахмадову высшую награду ЧР. www.chechnyatoday.com (2016 шеран 29 январь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  10. ↑ Муса Ахмадов награжден медалью Союза писателей РФ за пьесу «Выше гор», ЧГТРК Грозный. Дата обращения: 12 апрелехь 2026.
  11. ↑ Ахмадов Муса Магомедович. ru-nagrady-by.web.app. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 24 август.
  12. ↑ И была весна, «Литературная газета» – старейшее периодическое издание России.. Дата обращения: 12 апрелехь 2026.

Литература

  • Чагаева Тамара. Литературно-географический атлас Чеченской Республики. — Нальчик: ООО Тетраграф, 2018. — С. 75—79. — 440 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-00066-153-6.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш