Акаев, Вахьид Хьумидан воӀ
Ака́ев Ва́хьид Хьуми́дан воӀ (оьрс. Акаев, Вахит Хумидович;1952 шеран 5 февраль, Ленгер, Туркестанан область) — советийн а, российн а философ. Философийн Ӏилманийн доктор а, профессор а, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин бакъволу декъахо а, РӀА Ибрагимов Хь. И. цӀарах йолу Комплексан Ӏилманан-талламан институтан коьрта Ӏилманан белхало а[1].
Биографи
Вина махкахбаьхначехь 1952 шеран чиллин беттан 5-гӀа дийнахь Кхазакхийн ССР Ленгер гӀалахь. Къоман — нохчо. 1969 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Советийн кӀоштара Советски йуртахь(хьинца Шуьйтан) ишкол. 1973 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан физикин-математикин факультет «Математика» говзаллица. 1972 шарахь волавелла математикин хьехархо болх бан. 1975 шарахь хилла Хьал-Келин йуккъерачу ишколан директор[1].
Аспирантура чекхйаьккхира В. И. Ленинан цӀарахчу Москохан пачхьалкхан хьехархойн институтан философин кафедрехь. 1981 шарахь чекхдаьккхира философин кандидатан диссертаци тема «Бакъдолчух башха а, марталлица а, дийнна кхетар». 1991 шеран асаран беттан 17-гӀа дийнахь хилира Нохч-ГӀалгӀайн историн а, философин а, социологин а, Ӏилманан-талламан институтан директор. 1992 шарахь хилира Нохчийн Республикин Ӏилманан академин корреспондент-декъахо. Ростовн пачхьалкхан университетехь чекхдаьккхира докторан диссертации, тема «Суфизм Ӏаьрбийн-бусалбанийн философин контекстехь». 2001 шарахь хилира профессор а, Нохчийн пачхьалкхан университетан социалан белхан теорин а, практикин а кафедран куьйгалхо. Зорба тоьхна 170 сов белхан, царна йукъахь монографеш а, брошюраш а, публицистика а. Нохчийн Республикин Йукъараллин палатин декъахо ву[1].
2008 шарахь дуьйна – «Философски Ӏилманаш» декъехь Чехин Ӏилманийн академин вуьззина декъашхо (академик)[1].
2010-чу шерашкахь дуьйна Нохчийн Республикин Йукъараллин палатан балха тӀехь жигара дакъалоцуш ву иза динаш йукъарчу йукъаметтигийн экспертан даржехь. Акаев Вахит Нохчийн Республикин Ӏилманийн Академин Гуманитаран талламийн институтан философин а, социологин а кафедрин куьйгалхо а, Хь. И. Ибрагимовн цӀарахчу РӀА комплексан Ӏилманан-талламан институтан[1].
2026 шарахь иза ву 260 сов Ӏилманан белхан автор, зорбане йевлла Россехь а, дуьненайукъарчу а коьртачу журналашкахь.
Доьзал
Ши доьзалхо ву.
СовгӀаташ
Библиография
Жайнаш
- Акаев В. Х. Суфизм и ваххабизм на Северном Кавказе. — М.: Институт этнологии и антропологии РАН, 1999. — 26 с. — ISBN 5201146589.
- Акаев В. Х. Суфийская культура на Северном Кавказе: теоретические и практические аспекты / отв. ред. Г. В. Драч. — Ростов-на-Дону: Издательство СКНЦ ВШ ЮФУ, 2009. — 211 с. — ISBN 5878723719. (2-е изд. 2011)
- Акаев В. Х. Ислам в Чеченской Республике. — М.: Логос, 2008. — 83 с.
Йаззамаш
- Акаев В. Х., Мирзаев С. Б. Тарикат шазилийа в Дагестане: факторы появления, сущность и социокультурная роль // Известия высших учебных заведений. Северо-Кавказский регион. Серия общественные науки. — 2011. — № 3. — С. 5—9.
- Акаев В. Х. Философские основания культурологической концепции Ю. А. Жданова и В. Е. Давидовича // Гуманитарий Юга России : журнал. — 2012. — № 2. — С. 225—230.
- Акаев В. Х. О необходимости разработки новой концепции национальной политики // Гуманитарий Юга России : журнал. — 2012. — № 1. — С. 159—167.
- Акаев В. Х. Ахмед Ибрагимович Османов – личность нравственная и интеллектуальная // Гуманитарий Юга России : журнал. — 2013. — № 2. — С. 127—132.
- Акаев В. Х., Дьяченко А. Н. На пути к научной биографии Юрия Андреевича Жданова // Гуманитарий Юга России : журнал. — 2014. — № 3. — С. 183—193.
- Акаев В. Х. Искусство Махмуда Эсамбаева: путь от народной лезгинки до чародея танца // Наследие веков. — 2016. — № 4 (8).
- Акаев В. Х. Подвижнический труд Муслима Мурдалова Рец. На кн. : Мурдалов М. М. Кавказский уроженец: историко-литературный очерк о жизни и творчестве поэта Константина Айбулата-Розена. Грозный, 2017. 390 с // Наследие веков. — 2017. — № 3 (11).
- Акаев В. Х. Интеллектуальное влияние Ю.А. Жданова на развитие кавказоведения // Гуманитарий Юга России. 2019. № 4. С. 26-38].
- Акаев В. Х., Хадиков А. К. Рецензия: Акаев В.Х., Хадиков А.К. Достойный итог плодотворной научно-исследовательской деятельности. Рецензия на четырехтомник В.Д. Дзидзоева «Избранные труды» (Владикавказ: ВНЦ РАН, 2022. 2506 с.) // Гуманитарий Юга России. — 2023. — № 3.
- Акаев В. Х. О закреплении гражданских ценностей в сознании молодежи Чеченской Республики в условиях формирования общероссийской идентичности // Гуманитарий Юга России. 2024. № 1. С. 125-135].
- Акаев В. Х., Дьяченко А. Н. Историко-политические исследования народов Кавказа Валерия Дзидзоева (к 75-летию со дня рождения) // Гуманитарий Юга России. 2025. № 5. С. 237-244].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 5 Профиль академика Акаева В. Х. www.anchr.ru. Академия наук Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
- ↑ Журнал: Гуманитарий Юга РоссииАкаев В. Х., Магамадов С. С.Развитие общественной мысли чеченцев в исследованиях отечественного философа Андарбека Яндарова. www.fnisc.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
- ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 06.06.2022 г. № 165-рп, Президент России. Дата обращения: 20 апрелехь 2026.
- ↑ Российская Федерация. Списки награжденных: Том 12. www.zinref.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
Хьажоргаш
- Зелимхан Яхиханов. Вахит Акаев: Наступило время профессионалов. Медиакратия (2007 шеран 3 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
- Акаев Вахит Хумидович. Список публикаций. Институт социологии РАН. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
- Биографии авторов. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
- На сайте журнала «Исламоведение». ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.