Акаев, Вахьид Хьумидан воӀ

Ака́ев Ва́хьид Хьуми́дан воӀ (оьрс. Акаев, Вахит Хумидович;1952 шеран 5 февраль, Ленгер, Туркестанан область) — советийн а, российн а философ. Философийн Ӏилманийн доктор а, профессор а, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин бакъволу декъахо а, РӀА Ибрагимов Хь. И. цӀарах йолу Комплексан Ӏилманан-талламан институтан коьрта Ӏилманан белхало а[1].

Биографи

Вина махкахбаьхначехь 1952 шеран чиллин беттан 5-гӀа дийнахь Кхазакхийн ССР Ленгер гӀалахь. Къоман — нохчо. 1969 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн АССРн Советийн кӀоштара Советски йуртахь(хьинца Шуьйтан) ишкол. 1973 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан физикин-математикин факультет «Математика» говзаллица. 1972 шарахь волавелла математикин хьехархо болх бан. 1975 шарахь хилла Хьал-Келин йуккъерачу ишколан директор[1].

Аспирантура чекхйаьккхира В. И. Ленинан цӀарахчу Москохан пачхьалкхан хьехархойн институтан философин кафедрехь. 1981 шарахь чекхдаьккхира философин кандидатан диссертаци тема «Бакъдолчух башха а, марталлица а, дийнна кхетар». 1991 шеран асаран беттан 17-гӀа дийнахь хилира Нохч-ГӀалгӀайн историн а, философин а, социологин а, Ӏилманан-талламан институтан директор. 1992 шарахь хилира Нохчийн Республикин Ӏилманан академин корреспондент-декъахо. Ростовн пачхьалкхан университетехь чекхдаьккхира докторан диссертации, тема «Суфизм Ӏаьрбийн-бусалбанийн философин контекстехь». 2001 шарахь хилира профессор а, Нохчийн пачхьалкхан университетан социалан белхан теорин а, практикин а кафедран куьйгалхо. Зорба тоьхна 170 сов белхан, царна йукъахь монографеш а, брошюраш а, публицистика а. Нохчийн Республикин Йукъараллин палатин декъахо ву[1].

2008 шарахь дуьйна – «Философски Ӏилманаш» декъехь Чехин Ӏилманийн академин вуьззина декъашхо (академик)[1].

2010-чу шерашкахь дуьйна Нохчийн Республикин Йукъараллин палатан балха тӀехь жигара дакъалоцуш ву иза динаш йукъарчу йукъаметтигийн экспертан даржехь. Акаев Вахит Нохчийн Республикин Ӏилманийн Академин Гуманитаран талламийн институтан философин а, социологин а кафедрин куьйгалхо а, Хь. И. Ибрагимовн цӀарахчу РӀА комплексан Ӏилманан-талламан институтан[1].

2026 шарахь иза ву 260 сов Ӏилманан белхан автор, зорбане йевлла Россехь а, дуьненайукъарчу а коьртачу журналашкахь.

Доьзал

Ши доьзалхо ву.

СовгӀаташ

  • Нохчийн Республикин Ӏилманан хьакъволу белхахо[2];
  • Россин Федерацин Президентан Сийлаллин грамота (2022)[3];
  • Нохчийн Республикин Правительствон Баркаллин кехат (2020)[4].

Библиография

Жайнаш

Йаззамаш

Билгалдахарш

  1. 1 2 3 4 5 Профиль академика Акаева В. Х. www.anchr.ru. Академия наук Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
  2. Журнал: Гуманитарий Юга РоссииАкаев В. Х., Магамадов С. С.Развитие общественной мысли чеченцев в исследованиях отечественного философа Андарбека Яндарова. www.fnisc.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.
  3. Распоряжение Президента Российской Федерации от 06.06.2022 г. № 165-рп, Президент России. Дата обращения: 20 апрелехь 2026.
  4. Российская Федерация. Списки награжденных: Том 12. www.zinref.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 20 апрель.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь