Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Черчесов, Станислав Саламович

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Черчесов.

Черче́сов Станисла́в Сала́мович (хӀир. Черчесты Саламы фырт Станислав; 1963 шеран 2 сентябрь, Алагир, Къилбаседа-ХӀирийн Автономин Советийн Социалистийн Республика) — советий а, российн футболист, кевнахо а, футболан тренер. ССРС а, ЛПД а, Российн а гулйина командин ловзархо. Российн хьакъдолу спортан говзанча (2003), Российн хьакъдолу тренер (2018). Невский Александран орденан кавалер (2018). Футболех ловзаран Российн гулйина командин коьрта тренер (2016 шеран 11 августера — 2021 шеран 8 июль кхаччалц)[4]. Футболех ловзаран Кхазакхстанан гулйина командин коьрта тренер (2024 шеран 3 июнера — 2025 шеран 27 январь кхаччалц)[5][6][7]. 2025 шеран 6 августехь дуьйна — Соьлжа-ГӀалин «Ахьмадан» коьрта тренер[8][9].

Биографи

Черчесов Станислав вина 1963-чу шеран сентябрь беттан 2-чу дийнахь хӀирийн Алагир олучу гӀалахь боккхачу доьзалехь. Да автобусца а, трамвайца а болх беш вара, ткъа нана хӀусамнана йара, пхи бер кхиош йара. Станислав доьзалехь уггаре а жимахверг вара, хаддаза шен йоккхах йолчу йиъ йишин Ӏуналлехь вара.

Ишколехь дешар хала дара цунна, синтем боцу кӀант гӀалин футболан клубе дӀавелира. Дуккха а хан йаьккхира Черчесовс къастам боцуш, шена кевнахо хила лаьа йа тӀелетархо хила лаьа ца хууш. ТӀаьххьара харжам бира цо шен 14 шо долуш, кевнашкахь меттиг дӀалаьцна цуо.

Ловзархочун карьера

Клубан

1980 шарахь Черчесов БуритӀера физоьздангаллин институте деша вахара, цхьа шо далале меттигерчу филиалан «Спартак» кевнашкахь меттиг йаьккхира цо. Къона кевнахо ловзуш вара оцу тобанехь 1981-чу шарера 1984-чу шаре кхаччалц, цул тӀаьхьа Москохарчу «Спартаке» кхайкхам кхаьчна цунна. «Спартакехь» Станислав хилира Дасаев Ринатан резерван ловзархо. Черчесовс шен хьалхарчу Ӏаморан ловзаршкахь ледара ловзарш гайтинехь а, дуккха а голш ца йиттинехь а, хӀетте а цуьнан похӀма дика девзаш, иза тобанехь латтийра «Спартакан» коьртачу тренеро Бесков Константина. Черчесов официалан матчашкахь «Спартак» тобанан кевнашкахь наггахь бен ца хуьлура, ткъа хилча, даима а кхиаме ца хуьлура иза. Ша Черчесовс шен уггаре а дагалецамечу матчех цхьаъ санна хьахийра 1987-чу шарахь СССР-н чемпионатехь «Жальгирис» тобанна 2:5 эшар, цигахь ша массо а бохург санна голех жоьпаллехь вара.

1988 шарахь ловза хан йаккха Черчесов бегондица Москохарчу «Локомотив» клубе вахара. Командин коьрта тренер Семин Юрий реза ца хилира кевнахо цхьана шарахь бен латто, иза вон ловзарна кхоьруш. Амма Черчесовс дика шо даьккхира, цул тӀаьхьа цо Бесковца барт бира «цӀен-кӀайн» тобане йухаверза.

Масех де даьлча Бесков даржера мукъаваьккхира, ткъа команде кхайкхира шиъ керла голкипер. Цуьнга хьаьжна ца Ӏаш, Черчесов туьйлира къовсамехь, хилира «Спартакан» коьрта кевнахо тӀаьхьа догӀучу масех шарна[10]. Черчесовн хьалхара шо «цӀен-кӀайн» тобанан стартан кевнахочун даржехь толамца чекхделира: СССР чемпионатехь толам баьккхира(оьр.)нохч. командо, уггар кӀезиг голаш чу а йогӀуьйтуш, ткъа Станиславан аьтто белира 17 матчехь цхьа гол чу ца йахийта. Оццу шарахь Черчесовна шен карьерехь дуьххьара къобал вира ССРС тоьлла кевнахо аьлла, и кхиам цо карлабаьккхира шо даьлча (Черчесов кхозлагӀа Российн тоьлла кевнахо тиллира 1992 шарахь).

ССРС йоьхначул тӀаьхьа(оьр.)нохч. Черчесов хилира Спартакан капитан. Цуьнан тешна ловзаро гӀо дира тобанна кхиамца ловза Европин кедехь дӀайахьаран шина кампанехь, цигахь «цӀен-кӀайнаш» ахфинале кхаьчна (Чемпионийн кедехь 1990/91 а, Кад баьккхинчеран кедехь 1992/1993 а), иштта кхин а шиъ чемпионан титулаш йахар.

1993 шеран 13 июлехь Черчесовс контракт йира Бундеслигин «Динамо Дрезден» клубца. Цо шен дебют йира Интертото Кедехь Швейцарин Аарау тобанца (0-0) матчехь. Цу шарахь турниран цхьа толамхо билгалвоккхуш вацара, ткъа «Динамо» хилира бархӀ кад баьккхинчу тобанех цхьаъ. Август беттан 7-чу дийнахь иза Бундеслигехь дуьххьара левзира хьошалгӀахь «Лейпцигца» (3-3)[11].

Берриг а август баттахь Черчесов рогӀера ловзархо вара майданахь, амма сентябрехь, Российн футболан къоман тобанца ловза новкъа ваьлча, стартан могӀарехь меттиг дӀайаьккхира цуьнан. Иза воцчу хенахь резерван кевнахо Мюллер Рене дика ловзуш вара кевнашкахь, иза висира командин хьалхара кевнахо 1993 шеран ноябрь беттан йуьххье кхаччалц. Дрезденхойн коьрта тренер Зигфрид Хельд(оьр.)нохч. ца тешаро оьгӀаз вахийтира Черчесов, цуо гуттаренна тренировкашкахь къахьоьгуш ша командин эшар хаийтира[12]. 1993 шеран 6 ноябрехь Черчесов йуха а майдане веара шен цӀахь «Байер» тобанца ловза, кхин цкъа а клубан стартан могӀарера ца велира. Шо чекхдолуш «Динамо» лигехь 13-чу меттехь бен ца хиллехь а, Германин кедан ахфинале кхаччалц дӀайахара, фанаташа кхаж тесна Российн кевнахочунна тобанан тоьлла ловзархо аьлла[13]. Черчесов ша дери дарца, Бундеслигехь ловзаро, клубехь, къийсалучу лигера ара ца йалар, гӀо дира цунна кевнахочун йоза йрдеш — сихха сацам бан, гӀалаташ лагӀдан[14].

2002 шеран августехь Черчесов кхозлагӀа йухавеара «Спартаке», УЕФА Чемпионийн лигехь масех матчехь ледара левзира. Меллаша дӀасалелачу буьрканна тӀехь Ӏуналла дан аьтто ца баьллачу кевнахочо Москохахь Испанерчу «Валенси» тобанна дуьхьал (0-3) ловзуш, шен лаамаза автогол йира, иза фанатийн тӀаьхьенашна дагалецаме хир йу[15], ткъа цуьнан команда эшна тобанан турнирехь йерриг матчашкахь. Дог доьхна Черчесов тӀаьххьара чекхйаьккхира футболистан карьера, оцу хенахь цуьнан 39 шо кхаьчнера. Йерриг а москохан «Спартакехь» кевнахочо дӀайаьхьна 200 матч, чутохийтина 160 гол.

Гулйина командехь

1990 шарахь дуьйна Черчесов кхойкху ССРС къоман тобане. Цо дакъалецира масех Евро 1992 шеран квалификацин матчашкахь, шайна йукъахь Италин къоман тобанна дуьхьал кевнаш декъа латтор. Амма турниран чаккхенан декъехь (цигахь команда ловзуш йара ЛПД байракх кӀел), Станислав цхьан а матчехь ца левзира, Дмитрий Харинан дублёр вара. Оццу даржехь цо дакъалецира 1994 шеран дуьненан чемпионатехь, цигахь иза ловзуш вара тобанан мурехь кхоалгӀачу матчехь Камерунан къоман тобанца, иза чекхйелира Российн 6-1 толамца. Ший а турнир кхиам боцуш чекхйелира тобанна.

Черчесов вара российн къоман тобанан ловзархойх цхьаъ, 1993 шеран ноябрехь Грецица дӀайаьхьначу хьалхара матчехь тоба эшначул тӀаьхьа кехат йаздира (цунна куьг йаздинарш ца бахара АЦШ дӀайаьхьначу дуьненан чемпионате). Ловзар дӀадирзинчул тӀаьхьа хиллачу пресс-конференцехь Черчесовс шен сагатдар дӀахаийтира, Российн тобано тобанан ловзар гайтина ца хиларна а, дуьненан чемпионате кийча ца хиларна а[16].

Евро 1996 Черчесов вахара коьрта кевнахо санна (оцу хенахь Харин цуьнан резерван ролехь вара), дакъалецира тобанан муьран Италин а, Чехин футболан къоман тобанашца, пхиъ гол, оцу шина матчехь чуйахийра пхи гол.

Гулйина командехь Черчесов тӀаьххьара матч левзира 2000 шеран 23 февралехь, чутохийтира йиъ гол Исраилан гулйина командега. 2002 шеран дуьненан чемпионатан Российн заявке йукъатуьйхира, амма майдане ца велира.

ССРС, ЛПД, Российн къоман командашна йукъахь левзина 49 матчехь, чутохийтина 38 буьрка, 25 матчехь цхьа а ца тохийтина.

Кержаков Александрс дийцарехь, тӀаьххьара дийнахь Японехь 2002 шеран дуьненан чемпионат йолуш (Бельгица ловза цхьа де дисича) Черчесов шен ойла йийцира Кержаковца, тренеран карьера йан, тӀаьхьа Российн гулйина командин кобрте хӀотта гӀорта[17].

Тренеран карьера

«Куфштайн»

2004 шеран январехь Черчесовс шен караийцира Австрин Куфштайн. Гергарчу хьесапехь 18 эзар стаг вехачу изза цӀе йолчу гӀалин цӀарах йолу клуб ловзуш йара регионан лигехь, Австрин шолгӀачу дивизионан декъашхо. Ӏалашонца тӀелетаран хьал лакхадаккхаро а, цхьана шарахь кӀезиг тактикин хийцамаш баро а клубах дира Малхбузен регионаллигин (Австрин кхоалгӀа дивизион) лом[18]. Клуб при Черчесове дошёл до финала данной лиги[19]. «Куфштайнехь» болх бечу хенахь Станислава экзаменаш дӀайелира Венера тренерийн академехь, категори А УЕФА лицензи йаьккхира, цуо таро ло европин командашца болх бан.

«Ваккер-Тироль»

Йуьхьанца кхиамаш баьхначул тӀаьхьа сихха Черчесов кхайкхира дӀайаьллачу Тиролан экъанех кхоьллина йолчу Ваккер-Тироль олучу команде. Австрин чемпионатан лакхарчу лиге тоба йаьккхина волу Крафт Гельмут хийцира российн говзанчо. Шен хьалхарчу шарахь Черчесовс тоба Австрин Бундеслигехь 6-чу метте кхачийра (хӀинца а клубан исторехь уггаре а дика кхиам бу), амма шо даьлча, лахарчу лигехь дӀабаха цхьа гӀулч бен ца йисира, балхара дӀаваьккхира[19].

«Спартак» (Москох)

undefined

2006 шеран июнехь Черчесов йухавеара «Спартаке» спортан директоран дарже, амма 2007 шарахь цо хийцира Федотов Владимир коьрта тренеран даржехь. ТӀаьхьо «Спартакан» пресс-атташе хиллачу Шевченко Владимира дӀахьедира, тренерийн штабе Федотовн кандидатура йуьхьанца цхьана ханна йара аьлла[20]. Москохарчу клубехь Черчесовс йукъайаьккхина гӀуданаш тохаран система. Ловзархоша ахча лур дара 50 доллар (гӀирс тӀебоьхначул тӀаьхьа буха хӀума йитчахь) а, 1500 доллар каччалц (ловзар дӀадоладалале автобусе пхи минот тӀаьхьависна хиларна). Ловзархошна дихкина йуург йуучахь а, бедар хуьйцучахь а мобилан телефонаш лелор (1000 доллар). Иштта, тӀех сов веза хиларна гӀуданаш а дара царна лерина. Иштта, ловзархоша велакъежаш, самукъане дог-ойла йолуш упражненеш йеш хилча, куьйгалхочунна ца тайра. Иза леррина ца хиларан билгало йу аьлла хетара цунна[21]. Дебютан ловзарехь куьйгаллехь къона тренер а волуш «Спартака» иэшийра «Сатурн» — 2:0, ткъа мехкан чемпионатан тӀаьхьарчу ворхӀ матчехь толам баьккхира, чемпионалла къовса йукъайахара[22]. ЦӀен-кӀайн тобано чаккхенан раунд кхаччалц дешин мидалца къийсам латтийра «Зенитца», амма эххар а шолгӀа меттиг баьккхира. Черчесов хилира Романцев Олегна тӀаьхьа и дарж дӀалаьцначу тобанан уггаре а кхиаме тренер[23], амма ладаме аьтто командо ца баьккхина.

2008 шеран 12 июлехь «Спартак» историн ирча эшам хилира Москохан ЦСКА-на 1:5 гайтамца, цул тӀаьхьа «Спартакан» коьрта ловзархой Титов Егор Ильич а, Калиниченко Максим Сергеевич а хьалха резерве дӀахьажийра, цул тӀаьхьа цигара а дӀабовла бийзира. 2008 шеран 13 августехь «Спартак» эшна рогӀера мехала матч «Динамо» Киевла 1:4 гайтамца Чемпионийн лигехь хьалхара раундехь. ШолгӀачу дийнахь инарла директоро Карпин Валерийс дӀакхайкхийра коьрта тренер балхара дӀаваккхар[24].

«Жемчужина-Сочи»

2010 шеран 16 декабрехь Черчесовс контракт йаздина «Жемчужина-Сочи» клубца 3,5 шарна[25][26]. Йоккха масштабан рекламин кампани йира, клубе кхайкхира хьалхара дивизионан барамашца онда ловзархой. Амма инвесторш дог диллира «Жемчужинех», 2011 шеран аьхка команда къосамашкара дӀайаьлла, йукъара а дӀайаьлла[19].

«Терк»

2011 шеран 27 сентябрехь Черчесов хӀоттийра Соьлжа-ГӀалин «Теркан» коьрта тренеран дарже[27], цунна йукъа спонсорш дикка ахча диллина. 2012 шеран гурахь «Терк» йоцачу ханна таблицин йуьххье дӀахӀутту[19]. 2013 шеран майхь, «Терко» самарин «Крыльями Советовн» тӀаьхьа толам баьккхича премьер-лиги тӀаьххьарчу туран матчехь, хиира, Черчесовс шен дарж дуьтий — цуьнан контракт лелаш дара шо чекхдаллалц. Шеран жамӀашца Соьлжа-ГӀалахоша йаьккхира борхӀалгӀа меттиг — уггаре лакхара Российн чемпионатехь клубан исторехь[28].

«Амкар»

2013 шеран аьхка Черчесовс барт бина перман «Амкарца» цхьаьнагӀуллакхдарехь[29]. Шен цхьа шо «Амкарехь» Черчесовс чекх ца даьккхина, коьртехь хилла цуьнан 24-гӀа тур хиллалц. Оцу хенахь команда шех тешна турниран таблицин йуккъехь лаьттара.

«Динамо» (Москох)

2014-чу шеран бӀаьста, Москохан «Спартакан» коьрта тренер Карпин Валерий балхара дӀаваьккхинчул тӀаьхьа, Черчесовс дийцарш дира клубан куьйгаллица коьрта тренеран дарже йухаверзарх лаьцна. АгӀонаш барт бан герга йара, амма эххар а «Спартако» йухатоьхна цуьнан гӀуллакх. Цул тӀаьхьа масех де даьлча, Пермера клуб йитира, Москохарчу «Динамо» клубе дӀавахара иза, цуьнца шина шарна контракт а йина[30]. 2014 шеран 14 апрелехь, Черчесовн куьйгаллин хьалхарчу матчехь, «Динамос» толам баьккхира Нижни Новгородера «Волгера» (5:0)[31]. Клуб 2014/15 шерашкахь УЕФА Европин лиге йелира, цигахь финалан 1/8 раунде кхаьчна, тобанийн муьрехь 6 матчехь 6 толам а баьккхина. 2015 шеран апрелехь Черчесовн дар-дацар хилира тобанан йуккъера ловзархочуьнца Денисов Игорь Владимировичца, цуьнан жамӀехь тӀаьххьарниг резерван тобане дехьаваьккхира. Сезон чекхйолуш, хьалха шарах санна, 4-чу меттехь йара команда. 2015 шеран 13 июлехь, чемпионат йолаялале, Черчесовс дӀатесира «Динамон» тренеран дарж, Кобелев Андрейна некъ а луш.

«Легия»

2015 шеран 6 октябрехь Черчесов хӀоттийра полбшин Легин коьрта тренер». Контракт лерина дара 2016/17 шо чекхдаллалц. Черчесовн Ӏалашо хӀоттийнера Польшин чемпионат йаккха[32]. Октябрь беттан 18-чу дийнахь Черчесовн куьйгаллехь шен дуьххьарлера официалан матч ловзош йолу Легия Польшин чемпионатан 12-чу турехь 3:1 гайтамца эшийра Краковия. Черчесовс шен тренеран карьерехь хьалхара хӀонцаш йаьхна «Легия» клубехь, шен хьалхарчу шарахь лигехь а, Польшин кедехь а дубль йина. Шо чекхдаьлча Черчесовс дехар дира клубан куьйгалле Чемпионийн лигехь дакъалаца тоба чӀагӀйахьара аьлла, амма дуьхьало йира[19]. 2016 шеран 1 июнехь «Легин» куьйгалло кхайкхийра бертахь тренерца къастар[33].

Российн гулйина команда

undefined

2016 шеран 10 августехь Черчесов коьрте хӀоьттира Российн гулйина командин. Цуьнан контракт гулйина командица лерина дара 2018 шеран дуьненан чемпионат чекхйаллалц]][34]. Черчесовн куьйгаллехь хиллачу шайн хьалхарчу матчехь къоман тоба 0:0 левзира Туркойчоьнан тобанца 31 августехь. 2016 шеран 6 сентябрехь Российн къоман тобано толам баьккхира Ганин къоман тобанна дуьхьал 1:0 чот йолуш, 9 октябрехь ийшира Коста-Рикина 3-4 гайтамца, ткъа 10 ноябрехь уьш эшна Катаран къоман тобана 1-2 гайтамца[35]. 15 ноябрехь Румыница матчехь тӀаьххьара тӀетоьхна минотехь толаман гол туьйхира, иза цхьаъ хилира оцу матчехь[36]. И жамӀаш бахьана долуш а, 2016 шеран октябрехь цӀахь хир йолчу дуьненан чемпионатан харжаман ловзаршкахь командо дакъа ца лацар бахьана долуш, команда охьайоьжна ФИФА рейтинган рекордан лахарчу тӀегӀане — 53-гӀа меттиге, цул тӀаьхьа шен антирекордан меттиг карлайаьккхира 2016 шеран ноябрехь охьайоьжна 55-гӀа меттиге[37], ткъа декабрехь — 56-гӀа йара[38].

2017-чу шарахь Черчесовн куьйгаллехь йолчу Российн къоман тобано а гайтира цхьаьнабогӀуш боцу гайтамаш, дукхах дерг доттагӀаллин ловзарш ловзуш ФИФА-н таблицин йуккъерчу тобанашца. 2017 шарахь Конфедерацин Кедехь тоба дӀайолайелира Керла Зеландин футболан къоман тобанна тӀехь 2:0 толамца, амма цул тӀаьхьа эшамаш хилира Португалин футболан къоман тобанна а, Мексикин футболан къоман тобанна а, цуо чекхдаьккхира турнирехь дакъалацар.

undefined

2018 шарахь Российн къоман тобано, шен цӀахь дуьненан чемпионатехь, эшийра СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан тоба 5-0 хьалхара матчехь, ткъа 3-1 толамца Мисаран къоман футболан тобанан тӀаьхь финалан 1/8 тӀегӀане йелира. Цул тӀаьхьа Росси эшийра Уругвайн къоман тобано 0-3 шайн чаккхенан тобанан матчехь. 1 июлехь Российно эшийра Испани пенальтешца 4-3, рогӀерачу хенахь 1-1 хилира, чийрикфинале йаьлла. Июль беттан 7-чу дийнахь Российн къоман тоба левзира Хорватин футболан къоман тобанца цхьа а ца туьйлира, тӀетоьхначу хенахь а 2-2, ткъа пенальтешкахь 3-4 эшна. Турнир чекхйаьлча, Черчесов хьалхатеттира ФИФА-н шеран дуьненан тренеран совгӀатна[39]. 27 июлехь РФБ-о кхайкхийра Черчесовца контракт йаздар «2+2» схемица[40].

2020 шеран 12 мартехь РФБ барт бина контракт дахдан 2022 шеран 30 декабрь кхаччалц. Контракт дахдина хир дара 2024 шеран 31 июль кхачалц нагахь команда аьттонца ловзуш хиллехьара — Российн команда 2022 шеран дуьненан чемпионатан тобанера арайаьлла хиллехьара[41]. 2020 шо чӀогӀа чолхе деира Российн гулйина командин. Сербица матчехь 2020 шеран 18 ноябрехь, иза ийшира хӀусамдайшна чоьтаца 0:5[42]. И жамӀ дара Российн футболан кхузаманан исторехь уггаре а ирчачех цхьаъ. Российн къоман тобано кхин а маьӀне эшам ца хилира 2004 шарахь Португалица хиллачу матчехь бен, цу хенахь, коьрта тренер Георгий Ярцев волуш, уьш эшна 1:7 чот йолуш[43].

2020 шеран Европин чемпионатехь Российн къоман тобанан аьтто ца белира тобанан муьрах чекхйала, церан цхьаъ бен боцу толам бара Финляндин къоман тобанан тӀаьхь 1:0 гайтамца, ийшира Бельгин (0:3) а, Данин (1:4) а. 2021-чу шеран июль беттан 8-чу дийнахь коьртачу тренеран даржера дӀаваьккхира Черчесов[44].

«Ференцварош»

2021 шеран 20 декабрехь мажарийн «Ференцварош» клубо кхайкхийра Черчесов командин коьрта тренеран дарже хӀоттор, контрактах дерг хоийтуш дацара[45]. 2022 шеран 24 апрелехь Черчесов йалийна клуб Мажарчоьнан чемпионатехь толаме, чемпион хилира чемпионат чекхйала йиъ тур йисча[46]. 2022 шеран 11 майхь «Ференцварош» Мажарчоьнан кедехь толам баьккхира, «дешин дубль» йира. Финалехь чот 3:0 йолуш иэшийра «Пакш»[47].

2022 шеран октябрехь цо 47 шарахь дуьххьара Европин къовсамийн бӀаьстенан муьре хьалхайаьккхира Ференцварош, Европин лигин финалан 1/8 кхаьчна «Монако» а, «Трабзонспор» а, «Црвена Звезда» Белградан тобанера[48].

2023 шеран майхь «Ференцварош» Черчесов куьйгаллица шозлагӀа хенал хьалха Мажарчоьнан чемпионат йаьккхира[49].

2023 шеран 19 июлехь иза дӀаваьккхира Ференцварошан коьрта тренеран даржера, Фарерийн гӀайренийн «КИ Клаксвик» тобанна 0:3 чоьтаца эшначул тӀаьхьа, 2023/2024 шерашкахь УЕФА Чемпионийн лигехь хьалхарчу раундера уьш арабевллачул тӀаьхьа[50][51].

Кхазакхстанан гулйина команда

2024 шеран июнехь Черчесов тренер хилира Кхазакхстанан къоман тобанан. 2024 шеран октябрехь, Словени 0-1 эшначул тӀаьхьа Къаьмнийн лигехь, Черчесовс сарказмца жоп делира «Пари Сен-Жермен» футболка йоьхначу журналистан, кхазакхийн маттахь хаттар динчу, — французийн моттам ца буьйцу цуо? "Этикин низамийн гуранашкахь" 738 400 тенге (150 эзар гергга сом) гӀуда тоьхна тренерна. Кхазакхийн маттаца доьзна Черчесовца доьзна дуьххьарлера инцидент йацара иза. Июнь баттахь, кхазакхийн маттахь хаттар дича, Черчесовс а сарказмца тӀедиллира хӀирийн маттахь жоп дала; амма цхьа хан йаьлча, къинтӀера а ваьккхина, кхазакхийн мотт Ӏамо дош делира цо[52].

2026 шарахь футболан дуьненан чемпионате кхача кечлуш, Черчесовн Кхазакхстанан къоман тобано 6 матчехь цхьа очко йаьккхира — цхьаъ гол ца туьйхира, 5 «йекъа» матч левзира. Цуьнан тобанан аьтто ца баьлла цхьа а гол тоха. Цу гӀуллакхо сингаттамехь латтийра кхзакхийн йукъаралла, амма махкахь спортан куьйгаллехь цхьаммо а нахана хьалха йемал ца вира Черчесов. Говзанчаша билгалдаьккхира къоман тоба хӀинца а ледара хилар а, шен йуьххьехь хилар а[53][54]. Российн футболан тренерийн ассоциацин председатела, Российн футболан бертан кхочушдаран комитетан декъашхочо Михаил Гершковича дийцарехь, говзаллин тӀегӀанехь ловзархойн къоман тобанан де Черчесовга, мел чӀогӀа шена лаахь а толур дацара[53][54].

2025 шеран 27 январехь Черчесов Кхазакхстанан гулйина командин коьрта тренеран даржера мукъаваьлла. Кхазакхстана Футболан федерацин функционераша сацам бира, гулйина командин бахбелла аьтту ца хиларехь кхин тренер оьшу[6][53].

Цул тӀаьхьа 61 шо долу Черчесов ойла йеш вара керлачу белхан меттиган, кхайкхийра ша тренеран карьера дӀайахьа лерина аьлла[53][54].

«Ахьмад»

2025 шеран 6 августехь Станислав Черчесов хӀоттийра Соьлжа-ГӀалин «Ахьмадан» коьрта тренер. Контракт лерина ду кхаа шарна[55].

Шен дахар

Станислав Черчесов зуда йалийна ву, цуьнан ши бер ду — йоӀ а, кӀант а. Зуда — Алла, ингалсан меттан хьехархо йу; йалийна 1990 шарахь[56].

ЙоӀ — Мадина (1993). КӀант — Станислав (1994), иштта футболан кевнахо[57]. 2023 шеран сентябрехь дуьйна ловзуш ву тулин «Арсенал» йукъахь[58].

Статистика коьрта тренер волуш

2025-01-27 хьолан
Клуб Белхан йухьиг Болх чекхбалар ЖамӀаш
Л Т Ц И Т %
Австри Куфштайн 2004 шеран 1 январь 2004 шеран 8 ноябрь 30 16 6 8 053,33
Австри Ваккер 2004 шеран 9 ноябрь 2006 шеран 31 май 59 18 20 21 030,51
Росси Спартак (Москох) 2007 шеран 19 июнь 2008 шеран 14 август 45 24 13 8 053,33
Росси Жемчужина 2010 шеран 16 декабрь 2011 шеран 6 август 21 9 2 10 042,86
Росси Терк 2011 шеран 27 сентябрь 2013 шеран 26 май 53 24 10 19 045,28
Росси Амкар 2013 шеран 17 июнь 2014 шеран 8 апрель 25 9 8 8 036,00
Росси Динамо (Москох) 2014 шеран 10 апрель 2015 шеран 13 июль 51 26 12 13 050,98
Польша Легия 2015 шеран 6 октябрь 2016 шеран 1 июнь 35 23 6 6 065,71
Росси Российн гулйина команда 2016 шеран 11 август 2021 шеран 8 июль 57 24 13 20 042,11
Мажаройчоь Ференцварош 2021 шеран 20 декабрь 2023 шеран 19 июль 74 41 13 20 055,41
Кхазакхстан Кхазакхстанан гулйина команда 2024 шеран 3 июнь 2025 шеран 27 январь 8 0 1 7 000,00
Йерриг 458 214 104 140 046,72

Кхиамаш

Ловзархо волуш

Спартак (БуритӀе)

  • ССРС шолгӀа лигин толамхо: 1983

Спартак (Москох)

  • ССРС чемпион (2): 1987, 1989
  • Российн чемпион (2): 1992, 1993
  • ССРС кедан толамхо: 1991/92
  • ССРС Футболан федерацин кедан толамхо: 1987
  • ССРС чемпионатан детин совгӀатхо (3): 1984, 1985, 1991
  • ССРС чемпионатан борзанан совгӀатхо: 1986
  • Российн чемпионатан борзанан совгӀатхо (2): 1995, 2002
  • ДоттагӀаллин чемпионийн кедан толамхо: 1993

Динамо (Дрезден)

  • Интертото кедан толамхо: 1993 (8 тоба)]]

Тироль

  • Австрин чемпион (3): 1999/2000, 2000/01, 2001/02
  • Австрин Суперкедан декъахо: 2000

ССРС гулйина команда

  • 18 шо кхачанза болу жимахошна йукъахь футболех ловзаран Европин чемпионатан (1982) борзанан совгӀатхо

Йерриг карьерехь: 12 хӀонц

Тренер волуш

Спартак (Москох)

Легия

  • Польшин чемпион: 2015/16
  • Польшин кедан толамхо: 2015/16

Ференцварош

  • Мажарчоьнан чемпион (2): 2021/22, 2022/23
  • Мажарчоьнан кедан толамхо: 2021/22

Йерриг карьерехь: 5 са йаьккхина

Шен кхиамаш

  • ССРС-ехь шеран 33 футболистийн испискехь (3): № 1 — 1989, 1991, № 2 — 1990.
  • Шеран кевнахо совгӀат даьккхина («Алу» журналан совгӀат): 1989, 1990, 1992;
  • «Спорт-Экспрессо» мах хадорца Российн чемпионатан уггаре дика кевнахо: 1992 (йук. мах хадор — 6,42);
  • КӀирнах цкъа арадолу «Футбол» газетан хаттамца 1989 шеран ССРС уггаре дика футболисташна йукъахь 2-гӀа меттигехь вара[7];
  • 1994 а, 2002 а шерийн дуьненан чемпионатийн, 1992 а, 1996 а шерийн европин чемпионатийн декъахо;
  • Европин гулйина командин йукъахь шина матчехь левзина: Америкин гулйина командица 1995 а, Африкин гулйина командица 1997 а шерашкахь;
  • 2018 — Къоман спортан совгӀатан, номинацехь «Российн дозалла» категорехь «Шеран тренер» толамхо (Российн спортан министраллин версица).
  • 2018 — «Детин лу» — Российн спортан журналистийн федерацин совгӀат — уггаре дика тренер[59].

СовгӀаташ

  • Невский Александран орден (2018 шеран 24 июль)[60]
  • Российн хьакъдолу тренер (2018)
  • Российн спортан хьакъдолу говзанча (2003)

Пачхьалкхан совгӀаташ

  • «ХӀирийчоьнан сийлалла» орден (2018 шеран 26 ноябрехь)[61].

Йукъараллин совгӀаташ

  • Орден «Адӕмы Хорзӕх» (МОД «ХӀирийн Лакхара Кхеташо», 2019)[62].

Кхечу пачхьалкхийн совгӀаташ

  • Сийлахь Георгийн Саксонийн орден (2019 шеран 1 февраль)[63].

Билгалдахарш

  1. ↑ «Если бы не Мутко, меня бы сожгли»: отрывки из новой книги о Черчесове Архиван копи 2019 шеран 13 майхь дуьйна Интернетан архив#Проекташ(оьр.)
  2. ↑ Stanislav Cherchesov // Transfermarkt(бил-боцу.) — 2000.
  3. ↑ Stanislav Cherchesov // FBref.com(бил-боцу.)
  4. ↑ ntv.ru. Черчесов уволен с поста главного тренера сборной России. НТВ. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2021 шеран 10 июлехь
  5. ↑ Павел Савчик. Станислав Черчесов стал главным тренером сборной Казахстана. МК.RU (2024 шеран 3 июнь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь.
  6. ↑ 1 2 Черчесов ушел с поста тренера сборной Казахстана. Дата обращения: 26 октябрехь 2025.
  7. ↑ 1 2 ТАСС, 11 августа 2016. Кто должен вывести сборную в полуфинал ЧМ-2018. Факты о новом тренере Черчесове
  8. ↑ Станислав Черчесов стал новым тренером «Ахмата», AiF (2025, 6 август). Дата обращения: 26 октябрехь 2025.
  9. ↑ Черчесов может вернуться в РПЛ, BFM.ru (2025, 5 август). Дата обращения: 26 октябрехь 2025.
  10. ↑ Трахтенберг, Леонид. Я разбудил Черчесова и спросил: «Стас, хочешь в Лиге чемпионов поиграть?», Спорт-экспресс, sport-express.ru (2017, 20 январь). Архивировано 24 январехь 2017 года. Дата обращения: 26 октябрехь 2025.
  11. ↑ Stanislav Cherchesov. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2018 шеран 17 январехь
  12. ↑ Трахтенберг Л. Станислав Черчесов: Игра как война // Спорт-Экспресс. — 1993. — № 276—277 (24 ноября). — С. 4.
  13. ↑ Репортаж из немецкого города, где обожают Черчесова. Скоро ему вручат там орден Архиван копи 2020 шеран 13 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // matchtv.ru
  14. ↑ Баташев А. Станислав Черчесов: Я выхожу не на корриду, а на игру // Футбол от «СЭ». — № 15. — 1995. — С. 3
  15. ↑ sports.ru, 2 июля 2021. Странное поведение Черчесова в воротах «Спартака» в матче ЛЧ в 2002-м. Все закончилось голом «Валенсии»
  16. ↑ Виталий Айрапетов. «Бышовец, в отличие от Садырина, нас не предаст». «Письмо 14»: хроника скандала. Спорт-Экспресс (2020 шеран 3 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 1 ноябрехь
  17. ↑ Александр Кержаков: «В 2002 году Черчесов сказал мне, что будет тренером сборной России» Архиван копи 2020 шеран 13 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Спорт-Экспресс
  18. ↑ Все тактические идеи Черчесова — «Life.ru» — информационный портал. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 17 сентябрехь
  19. ↑ 1 2 3 4 5 Вехи тренера Черчесова. От Австрии и «Спартака» до «Легии» и сборной России. Футбол — Сборная России Спорт-Экспресс. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 20 декабрехь
  20. ↑ «Федотов изначально был временной фигурой. Вместо Старкова хотели Черчесова». Спорт-Экспресс (2020 шеран 30 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2021 шеран 24 июнехь
  21. ↑ «Вратарь здесь один. И это я!». 10 лет назад «Спартак» уволил Черчесова. Sports.ru (2018 шеран 30 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 24 июнехь
  22. ↑ Дебют Черчесова получился победным. championat.com (2007 шеран 22 июнь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 24 июнехь
  23. ↑ Титеев А. Черчесов – лучший после Романцева. Чемпионат.ру (2008 шеран 15 август). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 7 сентябрехь
  24. ↑ Футбол: Черчесов официально уволен из «Спартака». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2022 шеран 10 июлехь
  25. ↑ Станислав Черчесов — главный тренер «Жемчужины-Сочи»! Официальный сайт ФК «Жемчужина-Сочи» (2010 шеран 16 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь.
  26. ↑ Черчесов подписал с «Жемчужиной» контракт сроком на 3,5 года. Чемпионат.ру (2010 шеран 16 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2010 шеран 19 декабрехь
  27. ↑ Черчесов назначен главным тренером «Терека», Чемпионат.com (2011, 27 сентябрь). Архивировано 29 сентябрехь 2011 года. Дата обращения: 27 октябрехь 2025.
  28. ↑ Черчесов уходит из «Терека». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2013 шеран 16 декабрехь
  29. ↑ Президент «Амкара» Шилов: договорённость с Черчесовым уже достигнута. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2013 шеран 18 июнехь
  30. ↑ Контракт Станислава Черчесова с ФК «Динамо» рассчитан на два года. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 12 апрелехь
  31. ↑ «Динамо» в первом матче Черчесова разгромило «Волгу» в рамках премьер-лиги. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 15 апрелехь
  32. ↑ Stanisław Czerczesow trenerem Legii Warszawa (польяк.). legia.com (2015 шеран 6 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 1 июлехь
  33. ↑ «Легия» объявила о расставании с Черчесовым. www.championat.com. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 25 августехь
  34. ↑ Станислав Черчесов возглавил сборную России по футболу. Российская газета. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2017 шеран 27 январехь
  35. ↑ Сборная России по футболу проиграла Катару: Футбол: Спорт: Lenta.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 20 декабрехь
  36. ↑ Сборная России по футболу обыграла Румынию в Грозном: Футбол: Спорт: Lenta.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 16 ноябрехь
  37. ↑ В новом рейтинге ФИФА Росси опустится на 55-е место, установив новый антирекорд — Чемпионат. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2016 шеран 20 декабрехь
  38. ↑ Сборная России по футболу упала на 56 место в рейтинге ФИФА :: Новости :: ТВ Центр — Официальный сайт телекомпании. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2017 шеран 2 февралехь
  39. ↑ Who will be The Best Men’s Coach 2018? ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2020 шеран 25 октябрехь
  40. ↑ Черчесов подписал новый контракт с РФС по схеме «2+2». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2018 шеран 27 июлехь
  41. ↑ Продление как формальность. Черчесов подписал контракт с РФС до конца 2022 года. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2020 шеран 13 июнехь
  42. ↑ UEFA.com. Сербия-Росси | Лига наций УЕФА. UEFA.com. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 12 апрелехь
  43. ↑ www.championat.com, 13 октября 2019. «Чёрная среда» или «Ночной позор». 15 лет крупнейшему поражению сборной России
  44. ↑ Черчесов покинул пост тренера сборной России по футболу. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 8 июлехь
  45. ↑ Черчесов возглавил «Ференцварош». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2021 шеран 20 декабрехь
  46. ↑ Куимова, Полина Российский тренер изящно стал чемпионом в Европе! Такой трюк Черчесову уже удавался раньше. www.championat.com (2022 шеран 25 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2022 шеран 24 апрелехь
  47. ↑ Черчесов оформил «золотой дубль» в Венгрии. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2022 шеран 15 майхь
  48. ↑ «Ференцварош» Черчесова впервые за 47 лет вышел в весеннюю стадию еврокубков. Архивировано 28 октябрехь 2022 года. Дата обращения: 27 октябрехь 2025.
  49. ↑ «Ференцварош» Черчесова второй раз подряд досрочно выиграл чемпионат Венгрии. Архивировано 5 майхь 2023 года. Дата обращения: 27 октябрехь 2025.
  50. ↑ Черчесов покинул пост главного тренера «Ференцвароша». sport-express.ru (2023 шеран 19 июль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2023 шеран 19 июлехь
  51. ↑ Станислав Черчесов вряд ли вернется в Россию — ветеран «Спартака» Архиван копи 2023 шеран 20 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ Анзор Кавазашвили // 20 июля 2023
  52. ↑ Черчесов заплатит почти ₽150 тыс. штрафа за шутку о казахском языке. РБК (2024 шеран 16 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь.
  53. ↑ 1 2 3 4 РБК, 27 января 2025. Станислав Черчесов ушел в отставку с поста тренера сборной Казахстана
  54. ↑ 1 2 3 РБК, 28 января 2025. «Результата нет — до свидания». Что сказали эксперты об уходе Черчесова
  55. ↑ Станислав Черчесов назначен на пост главного тренера "Ахмата", TACC (2025, 6 август). Дата обращения: 27 октябрехь 2025.
  56. ↑ Боевые подруги: какие женщины стоят за игроками сборной России по футболу Архиван копи 2019 шеран 18 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Woman.ru 10.07.2018.
  57. ↑ Станислав Черчесов-младший отбил три пенальти и вывел «Олимп-Долгопрудный» в 1/64 финала Кубка России. sport-express.ru (2020 шеран 19 август). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2023 шеран 18 майхь
  58. ↑ Станислав Черчесов пришёл в ФК «Арсенал». www.kp.ru (2023 шеран 14 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 октябрь. Архивйина 2023 шеран 18 ноябрехь
  59. ↑ РИА Новости, 27 февраля 2019. Станислав Черчесов получил награду «Серебряная лань» как лучший тренер года
  60. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 24 июля 2018 года № 449 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2018 шеран 30 октябрехь
  61. ↑ лавный тренер сборной России по футболу Станислав Черчесов удостоен высшей награды Северной Осетии. 15-й регион (2018 шеран 26 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2018 шеран 26 ноябрехь
  62. ↑ Первые награждения орденом «Адӕмы Хорзӕх» / 15-й регион. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2020 шеран 20 октябрехь
  63. ↑ Станислав Черчесов награждён Саксонским Орденом Святого Георгия. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 октябрь. Архивйина 2020 шеран 13 июлехь

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш