Рок-музыка

Рок (инг. Rock) — гӀарайаьлла музыкин могӀан агӀонан цӀе. Дош rock (инг. маттера гочдича — «тахко», «техка») схьадаьлла йацйина цӀарах рок-н-роллан, хронологица рок-музыкин хьалхара жанрца, цуо бигалайоккху рок-н-ролла амалехь йолу ритман хетарш, уьш дикина ду билгалчу боламан кепах, аналогица roll, twist, swing, shake. Дукха хьолехь рок кхочуш йо туху хӀоттамашца, кхин а никъ бина электрогитарашца а, бас-гитарашца а, рок-музыкахойн амалехь ду шеш йаьхна композицеш лакхар. Амма оцу дакъалгаш и музыка рок ца йо, цундела музыкин цхьадолу хатӀ рок хилар къуьйсуш ду.

Рок-музыкин йу дуккха а агӀонаш: дикка «йайн» жанраш тӀера, хелхаран рок-н-роллега кхаччалц, цунах шен хенахь и агӀо схьа а йаьлла (цхьацца маьӀнашкахь ала мегар ду рок — рок-н-роллах схьайаьлла), поп-рок, брит-поп, бруталан а, жигара а жанрашка кхаччалц — дэт-метал а, грайндкор а. Эшарийн чулацам бу йайчунна тӀера кхуьйлана а, кӀорга а, философин а йолчарна тӀекхаччалц. Сих-сиха рок-музыка дуьхьала хоттайо поп-музыкина, и о. й. «попсана». Билгало ала мегар ду «музыкин экспрессех», иза чӀогӀа хиларна — кхечу музыкин жанрашца йуьстича — кхочуш йаран динамика (тай-тайпана хьосташца 110 тӀера 155 дБ кхаччалц) бу бохь дукхаха йолчу рок-хотӀашна (агӀонашна), хӀунда аьлча йоккха симфонин оркестр йекар 85 дБ йукъахь йу, наггахь кхочу 115 дБ (ЧӀогӀаллин планехь «Конкуренци» йан лур йу электроакустикийн йекар лелочу музыки нагӀонаш)^[1][2][3][4]. Иштта субоьздангаллаш, масала, «бриолинщикаш», тедди-бои, моданаш, хиппи, панкаш, [[металлисташ], готаш, эмо, индирокераш, гранжераш, ска, ца хеддаш бихкина бу билгалчу жанрашца рок-музыкин.

Рок-музыкин хьосташ Ӏохку блюзехь, цунах йевлла дуьххьарлера рок-жанраш — рок-н-ролл а, рокабилли а. Рок-музыкин дуьххьарлера бухара жараш коллайелла оцу заманан уьйранца къоман а, эстрадин а музыкин — хьалхарчу рогӀехь иза фолк, кантри, скиффл, мюзик-холл. Рок-музыка йолчу хенахь иза тӀетоха гӀиртира массо а мегаш йолчу музыкин жанрашца — академин музыка (арт-рок, йукъайаьлла 60-гӀа шераш долалуш, тӀаьхьарниг симфо-метал), джаз (джаз-рок, йукъайаьлла 60-гӀа шераш чекхдовлуш 70-гӀа долалуш), латинан музыка (латино-рок, йукъайаьлла 60-гӀа шераш чекхдовлуш), хӀиндин музыка (рага-рок, йукъайаьлла 60-гӀа шерашна йуккъахь). 60—70-гӀа шерашкахь йукъайевлла массо аьлча санна рок-музыкин бухара жанраш, уггаре ладаменаш царех, дийцинарш доцуш — хард-рок, панк-рок, рок-авангард. 70-гӀа шераш чекхдовлуш — 80-гӀа шераш долалуш йукъайевлла иштта рок-музыкин жанраш, масала, постпанк, керла тулгӀе, альтернативан рок (амма 60-гӀа шераш чекхдолуш йукъайевлла оцу агӀонан хьалхара векалш), хардкор (панк-рокан йоккха бухара жанр). 70-гӀа шерашкахь кхоллайелла йоккха а, ша долу а рокан га — метал, хьалха классикин хэви-метал, 80-гӀа — кхин йеза а, радикалан жанраш а (трэш, дэт, блэк), ткъа 90-гӀа — кхечу жанраца метал иэдар (симфо, фолк, готик, прог). 90-гӀа шерашкахь шуьйра кхиина жанраш гранж (йукъайаьлла 80-гӀа шерашна йукъахь), брит-поп (йукъайаьлла 60-гӀа шерашна йуккъехь), альтернативан метал (йукъайаьлла 80-гӀа шераш чекхдовлуш).

Рок-музыка кхоллайаларан а, кхиаран а коьрта йаккъаш — АЦШ а, Малхбузен Европа (Йоккха Британи). Дукхаха йолу эшарийн тексташ — ингалсан маттахь, амма, кӀеззиг тӀаьхьа, къоман рок-музыка йукъайаьлла массо а аьлча санна мехкашкахь. Оьрсийн меттан рок-музыка (оьрсийн рок) йукъайаьлла ССРС 60—70-гӀа шерашкахь, шен боьххье кхаьчна 80-гӀа шерашкахь, кхуьуш йу 90-гӀа шерашкахь.