Вота
Вота́ — туха музыкин гӀирсийн тоба, цуьнан йека дакъалг цӀоканан йа пластикин мембрана йу, иза озийна цилиндркепара йа конускепара деса гӀад тӀе[1].
Тайпана векал мембранан вота йу, иза лаьтта билгалчу кепара йа гуран йеса гӀад-резонаторах, цунна тӀеозийна цӀоканан йа пластикан мембрана. Иза озайарца тодо озан локхалла. Вотанан гӀад лаьтта дечигах, металлах (болат, латунах), акрилан пластикех[2] йа сацкъарахь.[3].
Аз доккху мембранин тӀе кӀеда йуьхьиг йолу дечиган гема, гӀожмаш, щётка, куьйгаш тухуш, ткъа наггахь хьекхалуш[4]. Масех гӀирс лело вотанаш вовшех туху туха хӀоттамашка.
Кхечу конструкцин вотанаш — болатан вота, херонан вота — церан йац мембранаш а, йукъайоду идиофонашна.
Истори
Вотанаш йевза генара хенахь дуьйна, хаало дуьненан массо а регионехь. Шен заманахь уьш йора сацкъарах, даьӀахках, борзанах, иштта дӀа.
Месопотамехь ахкарш деш карийна ширачех цхьаъ туху гӀирс, иза йина кегийчу цилиндрех, иза йаран терахь хӀоттадо вайн эрал йахалгӀа бӀешо хьалха, оцу хенара ду Къилба Америкера тархаш тӀера суьрташ[5]. Моравехь карийна вотанан хан хӀоттийна вайн эрал пхи эзар шо хьалхара, Шира Мисрахь вотанаш йукъайевлла вайн эрал 4 эз. шо хьалха. Вота шира Шумерехь хилар хаьа (вайн эрал 3 эз. шо хьалха)[6]. ГӀирсан йеха истори хиларх тешалла до, вайн деношкахь вотанан дуккха а кепаш хиларо[7].
Генара хенахь дуьйна вота лелош хилла хааман гӀирс санна, кхин тухуш ритуалан хелхарш деш, динан Ӏадат лелош, тӀеман боламехь а, гӀуллакхехь а, ритм оьшучехь, масала, вахар, вадар, озайар, пийсиг хьакхар йа цханне тохар. Масала, шира желтойн а, румхойн вота тимпан (желт.-шира. τύμπανον), хьалхара йу таханлерачу литаврел, лелайора Кибелин а, Вакхан культашкахь, кхин а эскарехь, пийсиг хьокху флотехь. Иштта кхин дӀа а, масала, XVI бӀешарахь вотанаш лелайора Британин эскарехь гӀашлоша, драгунаша, дошлоша. Генрих VIII волучу хенахь хӀора ротехь 100 стагах шиъ вотанча вара. XVII бӀешарахь коьрта лело вотанчийн хаам бара «Тидам бе», «ДӀахӀитта», «Кийчалла», «Марш», «ТӀелатар», «Йухадовлар»[7].
Японехь карийна VI—VII бӀешеран терахь хӀоттийна вотанчийн тайкоца кхийра хатӀ. И вотан лелайора тӀеман аренашкахь, кхеро, цецбаха мостагий: Цхьаьна сатичо букъ тӀехь хьора вота, ткъа шимма тохара. ТӀаьххьарчу тӀамехь Цин а, Лун а йукъара в.э. 684 шо хь. вотанаша дог айбира салтийн, эшна бевлла аьлла хетачохь туьйлира[8].
XX бӀешарахь дикка тойина вотанаш. 1920—1940-гӀа шерашкахь компанис Gretsch йора вотанан гӀад дуккха чкъоьрнашка декъаран дечиган технологица[9], и хьесап леладо тахана а. 1956 шо гергга долуш Марион Эвансан карийна цӀокан мембрана хийца пластика, цуо кӀезиг тӀеузу тӀуналла тойина вота алсама лаьтта, кхин а этикин йу.[10].
ХӀинца кхин дӀайоьдуш йу вота кхиаран а, тойаран процесс, лоху керла техникаш кхочуш йан[11]. 1930—1932 шерашкахь йира Rhythmicon[12] — хӀинцалера драм-машенел хьалхарниг, иза гӀарайелира 1980-гӀа шерашкахь. Драм-машено таро ло хьалха программа йина аз дан а, ладаме чагӀйан аранжировкин таронаш, ТӀаккха а, уьш ца туьлира музыка кхочуш йеш вотанчел[5].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 БРЭ, 2005.
- ↑ «Анатомия» строения кадушки. drumspeech.com — Форум барабанщиков (2004—2010). — По мат. журн. Modern Drummer. ТӀекхочу дата: 2010 шеран 13 октябрь. Архивйина 2012 шеран 24 январехь
- ↑ Масала, мриданга.
- ↑ См. Фрикционный барабан.
- ↑ 1 2 Капитан Макс. Древнейшая профессия: барабанщик История ударных инструментов и их место в оркестре и жизни. История ударных инструментов и их место в оркестре и жизни // Вечерняя Москва : газета. — 16.05.2008. — № 84 (24862). Архивйина 2010 шеран 21 октябрехь.
- ↑ Евгений Рябой. Гимн барабанному искусству (Часть 1). MusicBox № 17 (1999 шеран 11 апрель). ТӀекхочу дата: 2010 шеран 13 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 11 январехь
- ↑ 1 2 Drum — статья Drum из Encyclopædia Britannica, Eleventh ed., 1910—1911.
- ↑ Сыма Цянь. Исторические записки (Ши цзи) / Акад. наук СССР; Отд. истории; Институт востоковедения; Пер. с кит. и коммент. Р. В. Вяткина и В. С. Таскина. Под общ. ред. Р. В. Вяткина. — М.: Наука, 1984. — Т. 3. — С. 106.
- ↑ История компании Gretsch. drumspeech.com — форум барабанщиков (2004—2010). — По мат. журн. Drum! ТӀекхочу дата: 2010 шеран 13 октябрь. Архивйина 2011 шеран 17 октябрехь
- ↑ Trish Johnson-Frazzetto. Evans Drumheads Celebrates 50 years of Innovation (инг.). daddario.com (2006 шеран 19 январь). ТӀекхочу дата: 2010 шеран 13 октябрь. Архивйина 2012 шеран 24 январехь
- ↑ Ray Deegan. The Evolution of the Modern Drum Kit (инг.). Drumtek (2004—2010). ТӀекхочу дата: 2010 шеран 13 октябрь. Архивйина 2012 шеран 24 январехь
- ↑ Tony Verderosa. The techno primer: the essential reference for loop-based music styles. — Milwaukee: Hal Leonard Corporation, 2002. — P. 7. — ISBN 9780634017889.
<ref> «fasmer» цӀарца, кху <references> йукъахь билгалйина йолу, хьалха хилла йозан йукъахь йац.Литература
- Барабан // Большая российская энциклопедия. Том 3. — М., 2005. — С. 23.
- Барабан // Музыкальная энциклопедия. Том 1. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Стб. 320—321
- Барабан // Товарный словарь. Том 1 / Гл. ред. И.А. Пугачёв. — М.: Госторгиздат, 1956. — Стб. 302—303
- Барабан // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
- Барабан, музыкальный инструмент // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Хьажоргаш
- Виды барабанов мира на channelingstudio.ru
- Этому барабану 5000 лет! Его назвали «одним из главных древних артефактов» // Популярная механика, 14.02.2022