Мальцагов, Докку Ахмедович
Мальца́гов До́кка Ахьмадан воӀ (оьрс. Мальцагов Докку Ахмедович; 1950 шеран 8 декабрь, Ленгер, Туркестанан область) — советски а, российски а хелхарча, «Вайнах» ансамблан солист, хьехархо, балетмейстер, Эсамбаев Махьмудан цӀарах йолчу искусствийн ишколан куьйгалхо, Эсамбаевн цӀарахчу дуьненайукъарчу цхьаммо дечу хелхаран фестиваль-къовсаман жюрин декъашхо, Россин Федерацин халкъан артист (2010).
Биографи
Дуьненчу ваьлла махках баьхначу хенахь 1950-чу шеран гӀуран беттан 8-чу дийнахь Къилба-Казахстански областан Ленгер гӀалахь.
1969-чу шарахь «Вайнах» ансамблехь болх бан волавелла, ткъа 1971-чу шарахь цуьнан солист хӀоьттина. Шен концерташца гастролашкахь хилла Монголехь а, Сенегалехь а, Гвинеяхь а, Гвинея-Бисаухь а, Къилба-Африкин Республикехь а, Намибехь, Замбехь а, Шемахь а, Туркойн махкахь а, Иорданехь а, Чехословакехь а, Германехь а, Португалехь а, кхечу мехкашкахь а.
1984-чу шарахь чекхйаьккхина Нохч-ГӀалгӀайн республикин культпросветучилище, цул тӀаьхьа Орджоникидзехь Ламанан йуьртабахаман институт а.
1998-2001-чу шерашкахь «Вайнах» ансамблан директор вара.
Эсамбаев Махьмудан цӀарах йолу искусствийн ишкол
2001-чу шарахь Москвахь Эсамбаев Махьмудан цӀарах йолу искусствийн ишкол кхолла а кхоьллина, цуьнан коьрте а хӀоьттина. Даймахках даьхна долу бераш къоман культурина тӀедерзор йара коьрта Ӏалашо. Цундела, къоман хореографи йоцург а, нохчийн меттан а, этикин а урокаш йукъайалийнера. Занятеш дӀайахьа культурин «Чайка» цӀийнехь чоь лаьцнера. Ши шо далале ишколан кхиархой российски а, тӀаьхьуо дуьненайукъарчу а къовсамашкахь толамаш баха буьйлабелира[1].
2005-чу шарахь ансамбло Лондонерчу Трафальгарски майданахь 95 эзар аудиторина хьалха «Оьрсийн Ӏа» («Русская зима») фестивалехь дакъалецира, иштта, иза тӀелецира Лордийн палатехь.
Ансамблан кхиархошна «2003-чу шарахь тоьллачарех тоьлларш» («Лучшие из лучших в 2003 году») кубок йелла. Мальцаговна Россин къоман артийски комитето диплом а луш «Россин ворхӀолгӀачу артиадин лауреат» совгӀат дина.
2009-чу шеран лахьанан баттахь куьйгаллехь Мальцагов а волуш, ишколан хелхаран берийн-кегичеран ансамбль Амманан Паччахьаллин культурин туьшахь а, Зарка гӀаларчу Паччахьан Ӏабдулла ӀӀ-чун культурин туьшахь а концерташ а йеш, кхаа денна Иордани йахана. Уьш цига бахар Эсамбаев Махьмудан 85 шо кхачарна а, Амманан 100 шо кхачарна а лерина дара. Цига вахана волуш Мальцаговс Чергазийн гӀоьналлин йукъараллехь хелхаран ансамблана мастер-класс гайтира[2].
Ишколехь Ӏемаш 14 къоман векалш бу, царна йукъахь бу жуьгтий а, оьрсий а, украинцаш а, азербайджанцаш а, дагестанцаш а.
2020-чу шеран гӀуран баттахь Къилба ХӀирийчоьнан президента Бибилов Анатолийс ДоттагӀаллин орденца совгӀат дина Мальцаговна[3].
2024-чу шеран эсаран баттахь Нохчийн Республикин къоман библиотекехь Эсамбаев Махьмудан кхоллараллина лерина мастер-класс а, арт-цхьаьнакхетар а дӀадаьхьна[4].
СовгӀаташ а, цӀераш а
- 1982 — Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н хьакъволу артист;
- 1989 — РСФСР-н хьакъволу артист;
- 1999 — Италехь дӀабаьхьначу дуьненайукъарчу къосаман Гран-при йаьккхинарг;
- 2003 — Россин ворхӀолгӀачу Артиадин лауреат;
- 2004 — «Россин говзанча» («Профессионал России») мидал;
- 2005 — ГӀалгӀайн Республикин халкъан артист;
- 2008 — «Золотой пегас» («Дашо пегас») йукъараллин совгӀат;
- 2010 — Россин Федерацин халкъан артист;
- 2016 — Халкъан кхолларалла кхиорна йукъа хазна йилларна Россин Федерацин Правительствон «Душа России» («Россин са») премин «Халкъан хелхар» декъехь толам[5];
- 2020 — ДоттагӀаллин орден (Къилба ХӀирийчоь)[3].
Билгалдахарш
- ↑ Докку Мальцагов. В его творчестве – все величие чеченского танцевального искусства. vesti095.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
- ↑ Ансамбль Докки Мальцагова ездил в Иорданию. Шатой (2009 шеран 15 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
- ↑ 1 2 Грозный-информ.
- ↑ Арт-встреча «Махмуд Эсамбаев – гений танца». ГБУ «Национальная библиотека Чеченской Республики им. А. А. Айдамирова». ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
- ↑ Д. Медведев. Лауреаты Премии Правительства РФ «Душа России» 2016 года за вклад в развитие народного творчества. rusfolk.ru (2016 шеран 5 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
Хьажоргаш
- Зарема Магомадова. «Чайка» над океаном. web.archive.org. Министерство культуры Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
- Докка Мальцагов – Народный артист Российской Федерации! Шатой (2010 шеран 25 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.
- Артист Докку Мальцагов получил госнаграду от президента Южной Осетии. Грозный-информ (2020 шеран 27 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 5 август.