Дукха йухь йолуш а, къайлаха а (Махьмуд)

Сурт нийса агӀонан а, ана агӀор дӀахӀоттийна ду. Эсамбаев Махьмудан коьртах дина сурт, цхьана хенахь тайп-тайпанчу кхаа сценарин амат гойтуш, гойтуш ду таьӀӀина-цӀен фон тӀехь.

Дадакаева Элита Давудан йоӀ— россин суртдиллархо а, иллюстратор а, йина 1969 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Гуни йуртахь. Цуьнан кхоллараллин болх кхиира постсоветски пространствехь, къоман ламасташ денлуш а, хӀинцалерчу кавказхойн культурехь ша-шех лаьцна гайтаран керла кепаш лоьхуш а. Дешна цо Соьлж-ГӀалахь а, Ленинградехь а, Дона-тӀера-Ростовехь а, жигара дакъалоцуш йерриг Россин профсоюзашкахь а, исбаьхьаллин цхьаьнакхетараллашкахь а.

Дадакаевас белхаш бо суртдиллархойн а, графикин а, линогравюран а, кӀадин суртдиллар а, витражийн хаздар а, йовхачу эмалан жанрашкахь. Цуьнан кхолларалла къаьсташ йу Къилбаседа Кавказан къаьмнийн этнокультуран мотивашна а, символашна а, ламасташна тӀе тидам бахийтарца а. Къаьсттина меттиг дӀалоцу берийн книгашна а, учебникашна а лерина иллюстрацеша а, ткъа иштта культурин тӀаьхьенан теманаш а, зудчун васт а.

Портрет — исбаьхьаллин искусствон жанр, билгалйолу стаг йа адамийн тоба гойтуш, церан дегӀан тера хилар дӀакхачийна ца Ӏаш, церан чоьхьара дуьне а, амал а, йукъараллин хьал а дӀакхачор Ӏалашо йолуш. Портреташ хила тарло парадан а, камерни а, доьзалан а, йа автопортреташийн а; уьш тайп-тайпана йу техникица а, форматца а, хӀоттамца а, идеализацин барамца а.

Исторехь жанр культийн а, мемориалан а суьрташкара индивидуализаци йинчу реалистийн суьрташна тӀекхаьчна Ренессансан а, бароккон а заманахь. Коьрта экспоненташ бу Рембрандт а, Веласкес а, Диего а, Рафаэль Санти а, Рубенс а, Серов а. Суьрташдахар а, модернизм а кхиарца портрето керла кепаш лецира, амма шен маьӀна лардира личностех а, заманах а исбаьхьаллин кхетаман гӀирс санна.

Нохчийн Республикан музей регионехь уггаре а йоккха мохкбовзаран Ӏаламан а, историн а музей йу, 1924-чу шарахь Соьлж-ГӀалахь кхоьллина. Музейхь латтош йу Нохчийчоьнан культура а, истори а, этнографи а гойтуш йолу шуьйра коллекци. Гайтамехь гойтуш йу археологин карийна хӀуманаш, цӀийнан хӀуманаш, нохчийн ламастан герз а, духарш а, суьрташ а, шайна йукъахь П. З. Захаровс, иштта наггахь бен ца хуьлу книгаш а, документаш а. Къаьсттина меттиг дӀалоцуш йу кӀоштан а, цуьнан халкъан а историца йоьзна экспонаташ, шайна йукъахь гӀагӀ а, къоман пхьегӀаш а, нумизматикин коллекцеш а, декоративни-прикладни искусство а йолуш. Музейн филиалаш йу: Ӏаьрбин Мамакаевн цӀарах йолу литературно-мемориальни музей, Лев Толстойн цӀарах йолу литературно-этнографин музей, кхин а. Музейно къахьоьгуш ду йайна хазна меттахӀотторехь а, йухайерзорехь а. Хьукумат жигара дакъалоцуш йу Ӏилманан а, дешаран а, дӀасадаржаран а гӀуллакхашкахь.