Геодезин а, картографин а белхахойн де

Бекарг баттахь хилира Российн геодезин а, картографин а мехала хиламаш. 1720 шарахь Пётр I-чо куьг йаздира омарна, цуо билгалдаьккхира Россехь картографин геодези йан йолайалар^[2]. 1919 шеран бекарг баттахь 15 -гӀа РСФСР Халкъан комиссарийн Совето куьг йаздира РСФСР Халкъан бахаман Лакхарчу Кхеташонан Ӏилманан-технически урхаллин куьйга кӀел «Лакхара геодезически куьгалла» (ЛГК) кхолларан хьокъехь указна^[3].

Ламастехь ма-хиллара, говзаллин векалшна тӀе тидам а бохуьйтуш, Ӏида даздеш дӀахьо лекцеш а, мастер-классаш а, книжкийн гайтамаш, кхийолу кхетош-кхиоран мероприятеш а.

2017-чу шарахь Перман пачхьалкхан Ӏилманан-талламан университетан Ӏилманан библиотеко вовшахтоьхна лерина геодезин а, картографин а литературин гайтам.

2020-чу шарахь Шушенскойн йуьртабахаман колледжехь геодезистийн а, картографийн а денна лерина дешархошна лерина дешаран барамаш дӀабаьхьира^[4].

2022-чу шарахь, и дезде билгалдоккхуш, Росреестро йерриг а Россехь (Москохь а^[5], Тамбовхь а^[6], Екатеринбургехь а^[7], Тавдахь а^[7]) дӀайаьхьира «Геодези объективехула» цӀе йолу суртийн гайтамаш. Оццу шарахь Хакасин дуккха а гӀуллакхийн центрехь дӀайаьхьира XX бӀешарахь геодези а, картографи а кхиарна лерина суртийн гайтам^[8].

2023-чу шарахь Оьрсийн географин йукъараллин чувашин декъо, студенташца а, хьехархошца а цхьаьна И. Н. Ульяновн университето, вовшахтоьхна дешаран барам, «Росси дуьненан карташ тӀехь — шираллера таханлерчу дийне кхаччалц»^[9][10]. Росреестран Мари Элан декъехь дӀайаьхьира «Геодезин а, картографин а даккхий дегнаш» цӀе йолу патриотан гайтам"^[11].

2023-чу а, 2024-чу а шерашкахь РӀА Генарчу Малхбален филиалан Йуккъерчу Ӏилманан библиотекехь «Геодези а, картографи а Сибрехь а, Генарчу Малхбалехь а» цӀе йолу книгийн гайтам кечбина дезчу денна^[12][13].

2024-чу шарахь, дезчу дийнахь, Российн пачхьалкхан библиотекехь дӀайаьхьира «Картографи-2024» цӀе йолу книжни гайтам, цигахь гайтира тайп-тайпана махкахь а, арахьара а атласаш а, карташ а^[14].

2025-чу шарахь Алтайн пачхьалкхан аграрни университето кечйира геодезистийн а, картографийн а говзаллашна лерина дешаран а, кхетам кхиоран а цхьа могӀа мероприятеш^[15]. Буртаковка йуьртахь йолчу Башкортостанерчу № 6 йолчу филиалан Буртаковски библиотеко вовшахтоьхна «Годезисташ а, картографаш а» цӀе йолу информацин сахьт^[16].