Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Бенгалин айма

Бенга́лин айма (бенгал. বঙ্গোপসাগর, там. வங்காள விரிகுடா, хӀинди बंगाल की खाड़ी, бирм. ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်, инг. Bay of Bengal[1]) — хӀордан айма, латта ХӀиндин Ӏапказан къилбаседа-малхбален декъех, ХӀиндин, Бангладешан, Мьянмин, Шри-Ланкин бердашца ду. Малхбузехь йу ахгӀайре ХӀиндостан, малхбалехьа — Мьянмин бердйисте а, Андаманан а, Никобаран а гӀайренаш ду. Аймин къилбаседа йистехь лаьтта историн область Бенгали (цунна йукъайогӀу хӀокху заманан Бангладеш а, хӀиндин штат Малхбузен Бенгали а), цунна цӀейелла йолу. Дуьненахь уггаре йоккха айма йу, цуьнан майда — 2191 эзар км²[2] (по другим данным 2173 тысячи км²[1]). Уггаре кӀоргачехь ду — 4519 м[2], йуккъера — 2600 м[1].

Бенгалин айман чу кхета дуккху даккхий эркаш — Ганг, Брахмапутра, Мегхна (йукъара эстуари), Кришна, Годавари, Кавери, Маханади, Иравади.

Аймин къилбаседа-малхбален бердйистехь, Кокс-Базар гӀала (Бангладеш) йолчохь лаьтта дуьненахь уггаре йеха пляж (120 км).

Гидрологин а, гидрохимин а кхечу параметршца Бенгалин айма хӀорд бу.

Аймин дозанаш

undefined

Дуьненайукъара гидрографин кхолламо Бенгалин айманан дозанаш билгалдаьхна:[3]

Малхбалехь.Бирмехула чекхйолу Негрейс (16°03’N) мерера уггаре даккхийра Андаманийн гӀайренашкахула аса йаьккхина ишттачу кепара, дерриг готта хиш гӀайренийн малхбалехьа йукъара йоху аймин.
Къибехьа. А́даман ТӀайн (ХӀиндин а, Шри-Ланкин а йукъахь) тӀера, Дондра Хед меран тӀе (Шри-Ланкин уггаре къилбехьара меттиг) къилбаседа меттиге Поелое Брас Суматрин тӀаьхь (5°44′ къ. ш. 95°04′ м. д.HGЯO).

ХӀордан биологи

Коьрта йаззам: Бенгалин айманера чӀерийн исписка

Бенгалийн айма 64 дуьненан хӀордан экосистемех уггаре йаккхий цхьаъ йу. Аймин чуьра биологин тайп-тайпана хӀуманаш гайтина маржанийн рифаша, мангрийн хьаннаша, чӀара деба меттигаша, эркийн эстуареша.

Кхузахь деха марлин, барракуда, къорза тунец, можапелаг йолу тунец, хӀиндо-тийнаӀапказан букъ сеттана дельфин, Брайдан кит, кхин а тайпана хӀордан дийнаташ. Бенгалин айманахь беха Джердонан хӀордан лаьхьа. ХӀиндин махкахь кхоьллинчу хӀордан Гахирматха заповедникехь ларйо зайтан хӀордан уьнтӀепхьидан хӀоьаш доху меттиг.

Йоккха Никобаран биосферин заповеднико латта йо дукха хӀордан фаунин тайпанаш, царна йукъахь кхес йолу саьрмик, йоккха цӀуока йолу уьнтӀепхьид (Dermochelys coriacea) а, амбоинан шарниран уьнтӀепхьид а (Cuora amboinensis kamaroma).

Сундарбан къоман парко ларйо Ганган дельтера мангран хьаннаш[4][5]

Физикин Ӏапказграфи — Бенгалин айманан климат

Январера октябрь кхаччалц хаало хӀаваан массийн лелар, уьш кхоллало Бенгалин айманна тӀаьхь, къилбаседа агӀор, цхьаьнахеннахь уьш хьийза сахьтан цамза хьийзачу агӀор, цунах олу Малхбален-ХӀиндин лела болам. Цуьнан тӀаьхье йу муссонаш кхоллайалар, уьш йоьлху къилбаседа-малхбузен агӀор, май бутт болалуш Никобарийн, Андаманийн а гӀайренийн агӀор хьокху, ткъа июнь чекхболуш къилбаседа-малхбален бердашка ХӀиндин.

Шеран дисина декъахь, хаало хӀаваийн массийн болам сахьтан цамзан дуьхьала, и циркуляци йевза ХӀаваан массийн Малхбален-ХӀиндин Ӏаьнан кӀежан болам цӀарца. Муссонаш, сентябрера декабрь кхаччалц болчу муьрехь кхоллайелла, хаъал боккха Ӏаткъам бо Малхбален ХӀиндин[6]

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Britannica. Bay of Bengal (инг.). www.britannica.com. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 3 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 30 апрелехь
  2. ↑ 1 2 БЕНГА́ЛЬСКИЙ ЗАЛИ́В : [арх. 2 ноябрехь 2019] // «Банкетная кампания» 1904 — Большой Иргиз. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 308. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 3). — ISBN 5-85270-331-1. // Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2016); Дата обращения: 02.11.2019
  3. ↑ кшпЙ
  4. ↑ 17 Bay of Bengal (инг.). Архивйина 2007 шеран 14 июнехь
  5. ↑ Zipcode Zoo Bodianus neilli (Bay of Bengal Hogfish). Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 30 майхь
  6. ↑ Glossary of Physical Oceanography Ba-Bm (инг.). Кху чуьра архивйина оригиналан 2007 шеран 18 октябрехь

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш