Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Тиморан хӀорд

Тимо́ран хӀорд[1] (хӀиндон. Laut Timor, порт. Mar Timor, тетум Tasi Mane / Tasi Timór, инг. Timor Sea[1]) — ХӀиндин Ӏапказан къилбаседа-малхбален хӀорд[2]. Лаьтта Австралин а, Тимор гӀайренна а йукъахь. Акваторин майда — 432 эзар км²[1]. Алсама йу кӀоргаллаш 200 метрал кӀезга[3], уггаре кӀорга меттиг — 3310 метр[1]. ХӀордан йаккхий айманаш — Жозеф-Бонапартан а, Ван-Димен айма. Дашадо бердаш ишттачу пачхьалкхийн, масала, Австрали, Малхбален Тимор, ХӀиндонези[2][4].

Тиморан хӀордан чохь теллина шортта углеводородийн резерваш. 2009 шарахь тӀаьхьара 25 шарахь уггаре дукха маьхкдаьтта Ӏаьнна.[5]

Географи

Тиморан хӀорд лаьтта Австралин а, Тимор гӀайрена а йукъахь. Малхбузехь иза дӀауьй ХӀиндин Ӏапказан хишшах, малхбалехь Арафуран хӀордан хишца. Австралин гӀала Дарвин, Къилбаседа мехкан коьрта шахьар, уггаре йоккха портан гӀала йу Тиморан хӀорда чохь.

ХӀорд чу кхета хӀара эркаш: Орд, Аделейд, Виктория, Дьюрак, Финнисс, Дейли, Фицморис, Кип, Дурек, Пентекост, Кинг, Дрисдейл, Беркли, Митчелл, Саут-Аллигейтор, Ист-Аллигейтор, Вест-Аллигейтор, Мэри, кхин дерш.

ХӀордан доккхаха долу дакъа дӀалоцу Сахул материкан гомхалло, дукхха а кӀезиг хи долу меттигаш, даккхий гӀайренаш а, маржанийн рифаш. ХӀордан къилбаседа дакъа дӀалоцу Тиморан оьро, иза ду Зондан оьран чаккхе, цуо билгалдоккху ХӀиндо-австралин литосферин экъан доза. Тиморан оьран кӀошт сейсможигара зона йу.

Проект Баю-Ундан

Баю-Ундан — газ йоллу меттиг, лаьтта Тиморан хӀордан акваторехь, Австралино а, Малхбален Тимора а цхьаьна мехдаьтта доккху зонехь. Баю-Ундан лаьтта 250 км къилбехьа Суаи (Малбален Тимор) а, 500 км къилбаседа-малхбузехьа Дарвин гӀалин (Австрали). Схьайоккху газан мах хадабо 400 млн конденсатан баррель, 96 млрд м³ Ӏаламан газ.

Проект Китан

Китан — Тиморан хӀордан акваторин маьхдаьтта доллу меттиг зонера цхьаьна мехкдаьтта доккхучу Австралин а, Малхбален Тиморан. 2008 шеран мартехь дӀайиллина, ткъа даккха долийна 2010 шеран апрелехь. Схьадоккху маьхкдаьтта билгалдоккху 50 млн тонн ду олий.

Мехкан дов

XX бӀешеран 70-гӀа шерашкахь хӀорда чохь углеводородийн резерваш карийначул тӀаьхьа, къийсамаш девлла и ресурсаш йаха бакъонашца доьзна. Йуьхьанца ХӀиндонезин а, Австралин а йукъахь цакхетамаш кхоллабелира, уьш дӀабаьхна ХӀиндонезин Малхбален Тимор провинцин а, Къилбаседа Австралин а йукъахь цу кӀоштахь цхьаьнаболхбаран зонан хьокъехь барт барца. Малхбален Тимор йозуш йоцуш хилар дӀакхайкхийначул тӀаьхьа и барт ницкъ дӀабаьлла, керла дийцарш дӀадоладелира, цуо керла барт бина, амма Австралин а, Малхбален Тиморан а йукъахь.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 Тимо́рское мо́ре // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  2. ↑ 1 2 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху Залогин тIетовжаран йоза йаздина дац
  3. ↑ Кеп:Британника онлайн
  4. ↑ Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — 256 с. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
  5. ↑ Andrew Burrell. Montara oil spill firm seeks permission for more drills (инг.). The Australian; News Limited (2011 шеран 29 апрель). ТӀекхочу дата: 2011 шеран 22 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 15 январехь

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш