Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Риф

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Риф (маьӀнаш).

Риф (нидерл. rif «пӀенда») — хин бухалара йа хин тӀехулара Ӏапказан бух гомха долчохь. Кхоллало тархин бух а, бердаш а духуш йа мажарийн полипаш кхиар бахьнехь[1][2][3][4], цхьайолу хин бецаш а, кхин рифаш йаран организмаш а[5].

Дукхаха йолу рифаш кхоллало абиотикин процессаш бахьнехь — гӀум охьахаарца, ламанан породин а, кхин Ӏаламан процессийн эрозин, амма уггаре гӀарадевлла рифаш ду тропикин хиш чохь маржанан рифаш, уьш кхьоллина рифаш кхуулуш йолу организмийн колонеш кхиаран бахьнехь, царна йукъахь мажарийн полипаш а, киранан хин бецаш алсам хуьлу. Иза бахьнех рифаш биологин агӀор билгалйохура локализованни, гомха, тулгӀенашна дуьхьал дика лаьтташ структураш, уьш йина кира секретирующи организмаша, уьш йохку буха йаьржина хӀумнаша, царех дика къаьсташ хублу уьш[6][7]. Кхин дӀа а термин лело даьккхина геологехь билгала йохуш палеонтологин породаш, уьш кхоьллина киран даьӀахкаш йолу организмаша[8].

ХӀинцалера рифаш

Биотикин рифаш

Маржанийн рифаш

Коьрта йаззам: Маржанийн рифаш

Биотикан рифех уггаре а даьржина а, девзаш а ду маржанийн рифаш. Маржанийн полипаш уггаре а доккха дакъа лоцу риф кхуллуш йолчу коьртачу материалех, кхин а мехала организм ю рифан материал цхьаьна латторна а, тулгӀенийн зенечу Ӏаткъамах иза ларйарна а жоьпаллехь йолу маржанийн хинбецаш (инг.)[9][10].

Мезозой

Перман а, [[триасан] а муьран дозанехь Массо а тайпанийн дӀадовларо массо а бохург санна маржанийн полипаш йелла, ткъа лаха триасехь хӀордаш чӀогӀа ледара хилла, дахаран кепашкашца. Коьрта рифаш кхоллархой йуха а хилира Ӏаьмнаш, цара шайн тайпанийн хӀоттам буьззина карлабаьккхира мезозойхь. Йуккъера триасехь бен гучу ца девлира керла тайпанаш рифаш кхуллу маржанийн полипаш, царна йукъахь мадрепоран кораллаш, таханлерчу дийне кхаччалц рифаш деш йолу. Лакхарчу триасехь юха а шуьйра даьржира рифаш, ткъа сфинктозийн роль юха а[11].

Кайнозой

Палеоценехь хӀордаш ледара хилла дахаран кепашца. Шуьйра даьржина рифаш юккъера эоцен дӀадоладелла, таханлерчу дийне кхаччалц дӀадоьдуш ду. Карарчу хенахь коьрта рифаш йеш ю мадрепоран маржанаш а, кирана цӀен хин бецаш а[11].

Куьйгайина рифаш

Кхуза хьажош ду дехар «Куьйгайина риф». ХӀокху темин оьшу ша агӀо.
хьажа: Artificial reef[en]

Куьйгайина рифаш кхоллало адамо гӀуллакх дар бахьнехь, масала хууш кеманаш буха дахийтарна, хӀордаш дахар кхиадархьама билгалчу хьосташкахь, эрозица къийсам латтош, кеманаш леларна блок хӀоттош йа сёрфинган дикалла ойуш.

Билгалдахарш

  1. ↑ Под редакцией проф. А. П. Горкина. риф // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. — 2007.
  2. ↑ Словарь морских терминов. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь
  3. ↑ Географический словарь. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Архивйина 2014 шеран 28 июнехь
  4. ↑ Под редакцией Е. А. Козловского. Рифы // Горная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. — 1984—1991.
  5. ↑ EdwART. Рифы // Толковый Военно-морской Словарь. — 2010.
  6. ↑ Goreau et al., 1972
  7. ↑ Латыпов Ю. Экосистема кораллового рифа. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 2 июль. Архивйина 2014 шеран 14 июлехь
  8. ↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху autogenerated1 тIетовжаран йоза йаздина дац
  9. ↑ Сообщества коралловых водорослей: Коралловые водоросли — это красные водоросли сем. Corallinaceae. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Архивйина 2014 шеран 14 июлехь
  10. ↑ КОРАЛЛОВЫЕ РИФЫ | Энциклопедия Кругосвет. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 1 июль. Архивйина 2018 шеран 4 апрелехь
  11. ↑ 1 2 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху autogenerated3 тIетовжаран йоза йаздина дац

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш