Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Цакаев, Ӏалихан Гарманан воӀ

Цакаев, Ӏалихан Гарманан воӀ (оьрс. Цакаев, Алихан Гарманович; 1976 шеран 27 май, Ойсхар, Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика) — Россин пачхьалкхан гӀуллакххо, Нохчийн Республикехь Россин МЧС-н Коьрта урхаллин хьаькам. Чуьра гӀуллакхан генерал-лейтенант (2026). Нохчийн Республикин Турпалхо (2023), йиъ Майраллин орденан кавалер.

Биографи

Вина 1976-чу шеран 27 майхь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Ойсхар (цу хенахь — Новогрозненски) йуьртахь[1].

2010-чу шарахь чекхйаьккхина Россин МВД-н Ростовн юридически институт «бакъоларйаран гӀуллакх» говзаллица. 2018-чу шарахь — Россин МВД-н Урхаллин академи «менеджмент» говзаллица.

2003—2006-чу шерашкахь гӀуллакх деш хилла Нохчийн Республикин пачхьалкхан Ӏедалан меженийн объекташ ларйаран Нохчийн Республикин МВД-н милицин къаьстина ротехь[1]. 2003-чу шеран майхь Нохчийчоьнан Гуьмсан кӀоштан Иласхан-Йуртахь хиллачу динан мероприятехь Кадыров Ахьмад-Хьаьжин лардархо вара иза. Шен дегӀах хӀума эккхийтинчу террорхочо-смертницас эккхийтар дар бахьанехь, Цакаевн осколочни чов хилира[2].

2006—2007-чу шерашкахь Къилба федеральни гуонехула йолчу Россин МВД-н Коьртачу урхаллан «Т» центран лерринчу Ӏалашон милицин декъан «П» декъан хьаькам вара (Нальчик, ГӀебартойн-Балкхарой Республика).

2007-чу шеран августехь дуьйна 2019-чу шеран август кхаччалц Нохчийн Республикин МВД-н мобилан лерринчу декъан (ОМОН) командиран даржехь вара, цул тӀаьхьа — Нохчийн Республикехула йолчу Россин Федерацин Къоман гвардин эскарийн федеральни гӀуллакхан Урхаллехь.

2019-чу шеран августехь дуьйна декабрь кхаччалц — Нохчийн Республикин Устрада-ГӀалин Россин Федерацин МВД-н декъан хьаькам[1].

МВД-хь гӀуллакх дечу хенахь Цакаев Алихан Нохчийн Республикин махкахь цхьа могӀа леррина операцийн дуьххьаллера куьйгалхо хилла, оцу гӀуллакхашкахь сацийра йа хӀаллакбира итт-иттаннашкахь бандашна йукъара нах а, церан хьалханчаш а[2]. Гайтинчу майраллина а, турпаллаллина а йиъ Майраллин орденца совгӀат дина: царех кхоъ цунна делла 2014-чу шеран март бутт кхачале[2], йоьалгӀа Майраллин орден йаларх лаьцна хиира 2020-чу шеран 6 февралехь, иза Россин МЧС-н республикин урхалле хӀотторца цхьаьна хенахь[3].

2020-чу шеран февралехь дуьйна — Нохчийн Республикехула йолчу Россин МЧС-н Коьртачу урхаллан хьаькаман когаметтаниг (терроризмана дуьхьал гӀуллакхаш дарна тӀехь). 2021-чу шеран ноябрехь дуьйна — регионан МЧС-н урхаллан хьаькаман декхарш ханна кхочушдийриг[4]. 2022-чу шеран мартехь Нохчийн Республикехула йолчу Россин МЧС-н Коьртачу урхаллан хьаькам воккхуш хӀоттийна, цунна чоьхьарчу гӀуллакхан генерал-майор цӀе а луш[5].

2023-чу шеран ноябрехь Россин МЧС-н оперативан тобанан йукъахь дакъалаьцна гуманитарни гӀо дӀакхачоран а, палестина-израилан дов лаьттачу кӀоштара (Газа сектор) «Рафах» контрольни-пропускной пунктехула РФ-н гражданаш эвакуаци йаран миссехь[6].

2026-чу шеран январехь Россин Федерацин Президентан Указаца Цакаев Алиханна чоьхьарчу гӀуллакхан генерал-лейтенант башха звани йелла[7].

ДегӀастанахь сацийна хиларца йоьзна инцидент

2024-чу шеран 14 апрелехь ДегӀастанан Новолакски кӀоштара «Герзель» федеральни контрольни-пропускной постехь ДегӀастанан Республикин МВД-н белхалоша сацийра Цакаев Ӏалихан. МХГӀ-н хаамашца, автомобиль дуьхьалчу асанехула йогӀуш хилла а, ДПС-н белхалоша саца йар дехарна тӀе ца кхетта а. Транспортни гӀирс сацийначу хенахь, водитело шен документаш ца гайтина, иза сацийра, амма тӀаьхьо медицинин таллам ца беш дӀахийцира. Хиллачу меттиге Нохчийчоьнан ницкъаллин структурин белхалой баьхкира, цул тӀаьхьа Цакаев постан мохк битина дӀавахара[8].

2024-чу шеран 18 апрелехь Нохчийн Республикин куьйгалхочо Кадыров Рамзана ДегӀастанан полицелхойн гӀуллакхаш «йаххьаш йойу провокаци» йу элира, иштта тӀелаьцара уьш гӀуллакхера дӀабахар[9]. Оцу дийнахь ДегӀастанан куьйгалхочо Меликов Сергейс хиллачунна комментари йира, хиллачунна объективни бакъонийн мах хадор бу аьлла, иштта чӀагӀдира, хиллачо шина республикин йукъара вежараллин йукъаметтигашна вон Ӏаткъам бан ца безар[10][11]. Хиллачунна тӀетовш ведомственни таллам бина.

СовгӀаташ

  • Нохчийн Республикин Турпалхо (2023)[12];
  • Кадыровн орден[13];
  • йиъ Майраллин орден[1];
  • II-чу тепенан «Даймехкан хьалха гӀуллакхаш дарна» орденан мидал[1];
  • «Майраллина» мидал[1];
  • «Йукъараллин низам лардечу хенахь къастарна» медаль[1];
  • Соьлжа-ГӀалин сийлахь гражданин[14].

Доьзал

Цакаев Алиханан исс бер ду[1].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Цакаев Алихан Гарманович. Главное управление МЧС России по Чеченской Республике. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  2. ↑ 1 2 3 Магомед Нухаев. Алихан Цакаев: «Быть сотрудником ОМОНа – это призвание». Министерство внутренних дел по Чеченской Республике (2014 шеран 31 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  3. ↑ Р. Кадыров представил сотрудникам ГУ МЧС России по ЧР нового заместителя начальника управления. Главное управление МЧС России по Чеченской Республике (2020 шеран 6 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  4. ↑ А. Цакаев назначен врио начальника ГУ МЧС РФ по ЧР. Глава и Правительство Чеченской Республики (2021 шеран 18 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  5. ↑ А. Цакаев назначен начальником Управления МЧС России по ЧР. Глава и Правительство Чеченской Республики (2022 шеран 25 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  6. ↑ Алихан Цакаев: биография и карьера главы МЧС Чечни. Коммерсантъ (2024 шеран 17 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  7. ↑ Глава Чечни Рамзан Кадыров вручил Алихану Цакаеву погоны генерал-лейтенанта внутренней службы. МК-Кавказ (2026 шеран 27 январь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  8. ↑ В Дагестане задержали главу МЧС Чечни, РБК (2024, 17 апрель). Дата обращения: 12 апрелехь 2026.
  9. ↑ Кадыров назвал «провокацией» задержание главы МЧС Чечни в Дагестане, РБК (2024, 18 апрель). Дата обращения: 12 апрелехь 2026.
  10. ↑ Меликов вступился за полицию Дагестана после инцидента с главой МЧС Чечни, РБК (2024, 18 апрель). Дата обращения: 12 апрелехь 2026.
  11. ↑ Глава Дагестана отреагировал на инцидент с задержанием руководителя МЧС Чечни. Что он ответил Кадырову?(оьр.), Lenta.RU (19 апрелехь 2024). Дата обращения: 12 апрелехь 2026.
  12. ↑ Проверка по факту задержания главы МЧС Чечни в Дагестане закончена. Коммерсантъ (2024 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  13. ↑ Указ от 23.05.2007 г № 214 О награждении орденом Кадырова Цакаева А.Г. Архив документов Чеченской Республики (2007 шеран 23 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.
  14. ↑ Решение № 216 О присвоении звания «Почетный гражданин города Грозный». Грозненская городская Дума (2023 шеран 16 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 апрель.

Категореш