Ушакова, Лариса Георгиевна

Ушакова Лариса Георгиевна йина 1960-чу шеран бекарг беттан 4-чу дийнахь Нохчийн Республикехь Соьлж-ГӀалахь. Лариса Георгиевнас чекхъйаьккхираРостовн пачхьалкхан хьехархойн институтан(оьр.)нохч. исбаьхьаллин-графикан отделени 1982 шарахь. 1991 шарахь 1991-чу шарахь Москохан пачхьалкхан хьехархойн университетан суртдиллархойн кафедрехь аспирантура чекхъйаьккхира Шараха (куьйгалхо: профессор А. Э. Терентьев). 1982-чу шарахь дуьйна Ушакова Лариса Георгиевна хьехархо йара Ростоверчу пачхьалкхан хьехархойн институтан художественно-графически отделенехь. 1996—2002 шерашкахь Л. Г. Ушакова заочно дешаран деканан заместитель йара. 2000-чу шарахь дуьйна Къилбаседа Федералан университетан исбаьхьаллин кафедран куьйгалхочун даржехь болх бира цо. 2012-чу шарахь дуьйна Ушакова Лариса Георгиевна КъФУ-н суртдиллархойн а, графикин а, скульптурин а отделан куьйгалхо йу.

Ушакова Лариса Георгиевна исбаьхьаллин искусствон говзанча а, историк а, исбаьхьаллин дешаран теоретик а йу, оьрсийн исбаьхьаллин ишколан говзанча а, цуьнан агӀонча а йу иза. Цуьнан цӀе йукъайаьккхина йу XVIII—XX бӀешерашкахь гӀарабевллачу художникийн цхьаьнатоьхначу дуьненайукъарчу рейтингехь.

Цуьнан белхаш эцна Германехь а, Грецехь а, кхечу Европерчу пачхьалкхашкахь а йолчу музейша а, долахь йолчу коллекцеша а.

2005-чу шарахь дуьйна Ушакова Лариса Российн исбаьхьаллин академин лелачу гайтамашкахь дакъалоцуш йу. 2006 шарахь хиллачу дуьненайукъара «ПхоьалгӀачу реалистийн исбаьхьаллин биенналехь» Ушакова Ларисас гайтира Донан кӀоштан суьрташ. 2007-чу шарахь Лариса Георгиевна дакъалецира Россин исбаьхьаллин академин 250 шо кхачарна лерина дӀайаьхьначу «Россин исбаьхьаллин академин дипломан а, мидалийн а лауреатийн чаккхенан гайтамехь». 2002 шарахь Ушакова Ларисин эскизех пайда ийцира историн а, къоман маршонан къийсаман а музейхь (Кипр) гайтаман дизайн йина.

Ушакова Лариса дакъалоцуш йу регионийн а, къоман а, дуьненайукъарчу а, арахьарчу а, Ӏилманан а гайтамашкахь, ткъа иштта регионийн а, дуьненайукъарчу а пленерашкахь^[2].

Л. Г. Ушакован шен-шен гайтамаш: 2000 шарахь — Валдайхь; 2005 , 2006 , 2010 — Дон-тӀера-Ростов; 2005 шарахь — Волгоград; 2006 — Азов; 2010, 2011 — Москох; 2013 — Ставрополехь. «С. Паршин» галерейхь.

2011-чу шеран лахьанан баттахь дуьйна 2012-чу шеран эсаран батте кхаччалц Лариса Георгиевнас кхоьллина 30 сурт.

Исбаьхьаллин искусствон декъехь талламийн белхийн а, статьяийн а автор йу иза. Лариса Георгиевнин куьйгаллица кхоъ кандидатски диссертаци чӀагӀйина.

Лариса Георгиевна йара марехь, мар Сергей Николаевич Олешня — скульптор.

• Российн Федерацин дешаран министерствон Сийлаллин грамота (2002);
• Российн исбаьхьаллин академин диплом (2005);
• Российн исбаьхьаллин академин «Хьакъболчарна» мидал (2009);
• Россин исбаьхьаллин академин «Шувалов» мидал (2009);
• Российн художникийн союзан «Ламасташ а, синмехаллаш а, говзалла а» детин значок (2009);
• Россин Федерацин культуран хьакъволу белхахо (2010);
• Российн художникийн кхоллараллин союзан дашо мидал (2010);
• Российн исбаьхьаллин академин дашо мидал (2011);
• Россин дешаран академин Сийлаллин грамота (2011);
• «Донан художникаш — цӀеначу хина дуьхьа» регионан академически гайтамехь а, конкурсехь а шолгӀа совгӀат (2012);
• Дуьненайукъара информатизацин академин детин мидал «Дуьненайукъара информацин йукъараллин гуманитаран принципаш чӀагӀъйарна» (2013).

• Россин исбаьхьаллин академин декъашхо-корреспондент (Къилбаседа регионан филиал, 2012 шо);
• Российн художникийн союзан декъашхо (1998 шо);
• Оргкомитетан а, жюрин а декъашхо, «Архитектура а, суртдиллар а» Къилбаседа-Россин регионашна йукъара ишколан олимпиадан предметни комиссин председатель (2008—2014);
• Оргкомитетан декъашхо а, исбаьхьаллин дешаран хьокъехь масех регионан а, къоман а, дуьненайукъара а Ӏилманан-практически конференцийн декъашхо а.

• Къилбаседа Россин художникийн дуьненайукъара гайтам «7-гӀа биеннале» «Художник а, цуьнан дешархой а» (Ставрополь, 2009);
• Йерригроссин «Росси XI» гайтам (Москох, Художникийн йуккъера цӀа, Крымски хийист, 2009 шо);
• Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь толам баьккхинчу 65 шо кхачарна лерина регионашна йукъара исбаьхьаллин гайтам (Пятигорск, 2010);
• Шен юбилейн гайтам (Дон-тӀера-Ростов, 2010);
• XXI бӀешеран кхузаманан говзанчаш: Дуьненайукъара биеннале VII (Ставрополь, 2010);
• Россин исбаьхьаллин академин шен суьртийн гайтам (Москох, С. Н. Олешняца цхьаьна, 2010 шо);
• «Художникаш-хьехархой а, дешархой а» (Москох, 2010);
• Регионашна юкъара лелаш йолу академически гайтам «Российн къилба» (Москох, Художникийн Йуккъера цӀа — Къаьмнийн цӀа, 2010 шо);
• Шен гайтам. Дуьненайукъара ассоциаци «Дизайнерийн союз» (Москох, Б. Кисельный, 2011);
• Къилбаседа федеральни университетан «Художникаш-хьехархой а, студенташ а» исбаьхьаллин факультетан 40 шо кхачарна лерина юбилейн гайтам (Дон-тӀера-Ростов, 2011);
• Регионашна йукъара Ӏилманан гайтам «Монументальни искусство а, архитектура а, гӀаланаш йар а, дизайн а» (Пятигорск, 2011);
• «Российн къилба» цӀе йолу лелаш йолу регионашна йукъара Ӏилманан гайтам (Ставрополь — Краснодар, 2011 шо);
• «Донан кӀошт исбаьхьаллин художникийн а, архитекторийн а, дизайнерийн а белхашкахь», регионан гайтам (Ростов-на-Доне, КъФУ гайтаман зал, 2012);
• Регионан гайтам «Донан ширалла — Танаис» (Дон-тӀера-Ростов, КъФУ гайтаман зал, 2012 шо);
• «Российн Къилба» цӀе йолу зонан гайтам (Дон-тӀера-Ростов, 2012 шо);
• 27-гӀа Дуьненайукъара пленера декъашхойн белхийн гайтам (Черногори, Столев, 2012);
• Регионан академически гайтам а, конкурс а «Донан художникаш — цӀеначу хина», Дон-тӀера-Ростов, 2-гӀа совгӀат (2012);
• Россин исбаьхьаллин академин Йерригроссин гайтам а, конкурс а «Россин художникаш — цӀеначу хина» (Сочи, Исбаьхьаллин музей, 2012 шо);
• Донан художникийн суьртийн лела гайтам (Азов, Меценат гайтаман зал — Пухляковская исбаьхьаллин галерей, 2012 шо);
• Регионан лелаш йолу академически гайтам «ХӀинцалера искусствехь ширалла» (Черкесск, исбаьхьаллин музей, 2012 шо);
• «Безаман кеп а, басар а», Суьртийн шена гайтам. С. Паршинан галерея (Ставрополь, 2013 шо).

• «Гуьйре», холст тӀехь даьтта, 2011
• «Азовски хӀорд», холст тӀехь даьтта, 2011
• «Натюрморт сийна гӀантца», полотно тӀехь даьтта, 2011
• «Суьйренан малх. Суздаль», холст тӀехь даьтта, 2012
• «Суздалахь Ризоположенски монастерин кевнаш. Ӏуьйре», холст тӀехь даьтта, 2012
• «Натюрморт китайски розашца», полотно тӀехь даьтта, 2012
• «Которан бухтан хьажар», полотно тӀехь даьтта, 2012
• «Бокельскийн натюрморт. Черногорехь», холст тӀехь мехкадаьтта, 2012.

• Дон-тӀера-Ростов 260 шо кхачарна лерина гайтаман каталог. Гайтамехь дакъалоцуш бу Россин исбаьхьаллин академин академикаш, Россин исбаьхьаллин академин декъашхой-корреспонденташ а, Россин исбаьхьаллин академин/Оьрсийчоьнан исбаьхьаллин академин мидалш а, дипломан лауреаташ а, Россин исбаьхьаллин академин Къилбаседа регионан филиал а, Россин исбаьхьаллин академин Къилбаседа регионан филиал а, Къилбаседа Роги исбаьхьаллин академин а Исбаьхьаллин музей. — Дон-тӀера-Ростов, 2009. — 62 агӀо, ил.
• «ХӀинцалера реалистийн искусство»: VI Дуьненайукъара биеннале: Гайтаман каталог. — Ставрополь, 2009. — 58 агӀо: ил.
• XXI бӀешеран хӀинцалера говзанчаш: Ставрополехь VII дуьненайукъара биеннале: Гайтаман каталог. — Ставрополь, 2010. — 56 агӀо, ил.
• Художникаш — Хьехархой а, дешархой а. Кхоллараллин, дипломан, Ӏилманан белхаш: Гайтаман каталог / Россин исбаьхьаллин академи, Къилбаседа Федералан университетан институт. — Дон-тӀера-Ростов, 2010. — 88 агӀо: ил.
• «Лариса Ушакова»: Каталог персональни гайтаман. — Дон-тӀера-Ростов, издательство ВиВ, 2010. — 60 а.: ил.
• Художник-хьехархо а, дешархо а. Кхоллараллин, дипломан, Ӏилманан белхаш: Юбилейн гайтаман каталог / Россин исбаьхьаллин академин Къилбаседа регионан филиал, Къилбаседа федеральни университет. — Дон-тӀера-Ростов, 2011. — 160 агӀо: ил.
• Каталог Академически дӀасалела гайтам «Российн къилбаседа» / Россин Исбаьхьаллин Академин Къилбаседа регионан филиал. — Дон-тӀера-Ростов, 2011 шо
• Россин исбаьхьаллин академин 75 шо кхачар: Россин Федерацин художникийн Россин ассоциацин юбилейн гайтаман каталог. — Дон-тӀера-Ростов, 2012. — 380 агӀо: ил.