Туьркаш

Туьркаш (туьркийн халкъаш[12], туьркийн меттан тобанера халкъаш[6]) — этнометтан йукъаралла[13][14], туьркийн меттанаш буьйцу а, туьркийн схьабалар а долуш къаьмнаш.

Дукхахболу туьркаш бу — бусулбанаш, делахь кхин бу православин керста (коьрта дакъа гагаузаш, кумандинаш, чувашаш, цхьа дакъа алтайш, гӀезалой, хакасаш, якуташ), иудейш (караимаш, крымчакаш), буддисташ (можа уйгураш, цхьа дакъа салараш, тарбагатайн гӀиргӀазой, тувинаш), бурханисташ (алтайш), тенгрианаш, шаманисташ (долганаш, телеуташ, хакасаш, шораш, якуташ).

Таханлера туьркийн халкъаш шуьйра даьржина ду шайн историн ареалан арахьа, дукхахберш бу Евразехь, тайп-тайпана пачхьалкхийн территорешкахь — Йуккъерчу Азехь (Цийчоьцани) а, Российн Гена Малхбалехь а[15], малхбузехьа а — Гергара Малхбалехь, Кавказехь, Малхбален а, Къилба-Малхбален Европехь а.

КӀезига туьркаш бу Малхбузен Европин, Австралин, Къилбаседа Африкин пачхьалкхашкахь[16].

Билгалдахарш

  1. Кеп:Turkey
  2. Постоянного население по национальным и / или этническим группам, городскому / сельскому месту жительства. КПортал открытых данных Республики Узбекистан. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 1 ноябрь. Архивйина 2023 шеран 2 апрелехь
  3. Оценки численности иранских азербайджанцев, приводимые в тех или иных источниках, могут значительно различаться — 25 тӀера 35 млн. кхаччалц Хьажа масала: [1] Архиван копи 2012 шеран 13 ноябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, [Timothy L. Gall, Editor in Chief. Azerbaijan. In: Worldmark Encyclopedia of the Nations / Mary Rose Bonk. — Eleventh Edition. — Farmington Hills, MI, USA: The Gale Group, Inc., 2004. — С. 34—35. — 802 с. — ISBN ISBN 0-7876-7330-7. — ISBN ISBN 0-7876-7331-5.], Looklex Encyclopaedia Архиван копи 2016 шеран 3 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, Iranian.com Архиван копи 2011 шеран 4 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, «Ethnologue» Report for Azerbaijani Language Архиван копи 2013 шеран 13 февралехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, UNPO information on Southern Azerbaijan Архиван копи 2010 шеран 3 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, Jamestown Foundation Архиван копи 2011 шеран 9 августехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, The World Factbook: Ethnic groups by country (CIA) Архиван копи 2018 шеран 16 ноябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  4. Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на начало 2021 года. Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 1 май. Архивйина 2021 шеран 2 майхь
  5. ВПН-2010. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 15 август. Архивйина 2013 шеран 15 мартехь
  6. 1 2 Гумилёв Л. Н. Древние тюрки Архиван копи 2012 шеран 2 майхь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  7. Azerbaijan Republic | Population by ethnic groups Архиван копи 2018 шеран 15 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ stat.gov.az(ингалс.)
  8. [http://stat.kg/media/publicationarchive/44510d56-a996-40dd-8ed9-e5a448888c00.pdf Кыргызстан цифраларда/ Кыргызстан в цифрах]. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 1 декабрь. Архивйина 2023 шеран 2 апрелехь
  9. David L. Phillips. Chapter 11. A War Within a War, page 112. // Losing Iraq: Inside the Postwar Reconstruction Fiasco Архиван копи 2016 шеран 4 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ Reprinted edition. Hardcover first published in 2005 by Westview Press. New York: Basic Books, 2014, 304 pages. ISBN 9780786736201
  10. Bayazit Yunusbayev, Mait Metspalu, Ene Metspalu, Albert Valeev, Sergei Litvinov. The Genetic Legacy of the Expansion of Turkic-Speaking Nomads across Eurasia(ингалс.) // PLOS Genetics. — 2015-04-21. — Vol. 11, iss. 4. — P. e1005068. — 1553-7404. — DOI:10.1371/journal.pgen.1005068.
  11. Л. А. Мандринина, В. В. Рыкова, Т. В. Бусыгина, Н. А. Балуткина. Информационное сопровождение проблемы «Тюркские народы Сибири»: база данных и библиографический указатель(оьр.) // Труды ГПНТБ СО РАН. — 2022-06-10. — Т. 0, вып. 2. — С. 70–80. — 2712-7915. — DOI:10.20913/2618-7515-2022-2-70-80.
  12. Научно-редакционный совет, председатель Чубарьян А. О. Научный редактор Л. М. Минц. Иллюстрированная энциклопедия «Руссика». 2007.(ТӀе цакхочу хьажорг) ISBN 978-5-373-00654-5
  13. Тавадов Г. Т. Этнология. Учебник для вузов. — М.: Проект, 2002. — 352 с. — С. 106.
  14. Этнопсихологический словарь. / Под ред. В. Г. Крысько, Д. И. Фельдштейна. — М.: МПСИ, 1999. — ISBN 5-89502-058-5
  15. Ахатов Г. Х.. Диалект западносибирских татар. Уфа, 1963, 195 с.
  16. Akar, Metin (1993), "«Fas Arapçasında Osmanlı Türkçesinden Alınmış Kelimeler» ([[::«Fas Arapçasında Osmanlı Türkçesinden Alınmış Kelimeler»|]])", Türklük Araştırmaları Dergisi Т. 7: 94–95