Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Твердохлебов, Иван Григорьевич

Ива́н Григо́рьевич Твердохле́бов (1910 шеран 27 ноябрь, Краснодар — 1965, Соьлжа-ГӀала) — советийн скульптор, ССРС-н исбаьхьалчийн бертан декъахо[1].

Биографи

Вина 1910-чу шеран 27 ноябрехь Екатеринодарехь (хӀинца Краснодар). 1930-чу шарахь доьзал Къилбаседа Урале хьажийна. 1937-чу шарахь да лаца а лецина, Екатеринбургехь байина. 1991-чу шарахь иза реабилитаци йина[2].

Краснодаран исбаьхьаллин доьшийнехь дешна волу Иван Твердохлебов, дешар дита дийзира, ткъа 1930-чу шарахь Адыгей(оьр.)нохч.н муьста-кхуьучу меттигашкахь болх бан волавелира. 1932—1941-чу шерашкахь Бакухь болх бира цо. 1935-чу шарахь Твердохлебов вовзийтира гӀараваьллачу советийн скульпторца С. Д. Меркуров(оьр.)нохч.ца, цо иза 26 бакинским комиссарам(оьр.)нохч. иэша тӀехь болх бан тӀеийцира. 1938-чу шарахь дуьйна Бакора «Молодой рабочий» газетехь исбаьхьалча вара иза[2].

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, ПВО-н Зенитно-артиллерийy полкан(оьр.)нохч. 339-чу Лакхара лейтенант(оьр.)нохч. хилла[3], Соьлжа-ГӀала ларйарехь дакъалаьцнарг. ТӀеман мидалш а, орденаш а хилла цуьнан[2].

1946-чу шарахь, демобилизаци йиначул тӀехь, цунна Соьлжа-ГӀалахь виса бохуш дехнера. Твердохлебовс тӀеийцира иза, «Грозненский художник» цхьаьнакхетараллин председатель хилира иза. Цул тӀехьа иза РСФСР-н Исбаьхьаллин фондан Нохч-ГӀалгӀайн декъан исбаьхьаллин кхеташонан председатель хилира. Цуьнан куьйгаллица йолайелира Василий Астапов(оьр.)нохч., Иван Бекичев, А. Н. Сафронов санначу скульпторийн кхоллараллин некъ. 1948-чу шарахь цуьнан пхьогӀане хьажийра Вера Мухина(оьр.)нохч.[2]

Твердохлебов революцин куьйгалхойн, Гражданийн тӀом а, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀемийн турпалхойн, белхан хьалхара лелачаран, XX бӀешеран йуккъерачу советийн адамайн портретийн галерейн иэшаш йинчу автор ву. Скульптурехь Композиционни материалаш(оьр.)нохч. лелийна новатор вара иза. Цуьнан монументальни произведениш Соьлжа-ГӀалин майданашкахь, стадионашкахь, скверашкахь а, паркашкахь а, Къилбаседа Кавказ эвлашкахь а, йарташкахь а хӀиттийна йара. Дуккха а регионалан, ерригсоветийн а, халкъашна йуккъерачу а гайтамашкахь дакъалоцуш вара[2].

СовгӀаташ

  • Кавказ ларйаран мидал;
  • Сталинград ларйаран мидал;
  • «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Германи эшорна» мидал[1].

Цхьайолу произведенеш

  • Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь эгначу эсалллин мемориал (Соьлжа-ГӀала, 1950);
  • Советийн салтийн вежараллин каш (Соьлжа-ГӀала, 1949);
  • А. П. Ермоловн хӀоллам (Соьлжа-ГӀала, 1949, 1989-чу шарахь дӀайьаккхина);
  • Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман шерашкахь ССРС-н маршонан а, маьршаллин а къийсамехь эгначу турпалийн мемориал (Соьлжа-ГӀала, 1949);
  • Граждански тӀеман турпалхойн обелиск (Соьлжа-ГӀала, 1954);
  • БӀе дийнан тӀемашкахь эгначу цӀечу эскархойн вежараллин каш (Соьлжа-ГӀала, 1958, дохийна).

Доьзал

Твердохлебовн да станица Старовеличковскира православин мозгӀар вара.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 Твердохлебов Иван Григорьевич. Бессмертный полк. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 17 июль.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Бойцова, 2018, с. 96.
  3. ↑ Акт №1614 вручения медалей «За оборону Кавказа». Подвиг народа. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 17 июль. Архивйина 2010 шеран 14 апрелехь

Литература

  • Бойцова Т. И. Изобразительное искусство Чеченской Республики / Хабарова М. В.. — Гр.: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2018. — С. 96—97. — 256 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-4314-0326-2.

Категореш