Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Таймасханов, Темирсултан-Хьаьжа Таймасхан воӀ

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Таймасханов.

Таймасханов, Темирсултан-Хьаьжа Таймасхан воӀ (оьрс. Таймасханов, Темирсултан-Хаджи Таймасханович; 1891, Хоси-Юрт — 1998 шеран 30 март, Цӏоьнтара, Нохчийн Республика[1]) — нохчийн молла, кхетош-кхиоран Ӏилманча, йукъараллин а, динан а гӀуллакхо[1].

Биографи

Вина 1891-чу шарахь Теркан областан Соьлжа-ГӀалин гуонан Хоси-Йуьртахь (хӀинца Ахьмад-Йурт). Да-нана доцуш, иза кхиийра шен ден вешо Хадаев ГӀойсама, цо шен вешин кӀантана системин динан дешар Ӏамо аьтто бира. Пхи шо кхаьчча дуьйна медресехь дешна Таймасханов, ткъа шен 14-15 шо кхаьчча, хӀинцале а «къона имам» санна гӀараваьлла вара иза. 1941-чу шарахь, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болабелча, цо дакъалецира БухӀан-Йуьртан гонахьа хиллачу тӀеман Ӏаморшкахь[1].

1944-чу шарахь Таймасханов Темирсултан-Хьаьжа, массо а нохчашца а, гӀалгӀашца а цхьана, Сталинан репрессешна кӀел а вигна, Кхазакхийн ССР-на депортаци йира. ХӀетте а махкахбаьхначу луьрачу хьелашкахь меттигерчу бахархошлахь кӀорггера ларам хилира цуьнан хьекъалца а, динан хьехамашца а. Даймахка цӀавирзинчул тӀаьхьа 1958-чу шарахь, Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀотто йолайеллачу хенахь, Таймасхановна Хоси-Йуьртан къадин дарж делира[1].

Таймасханов Темирсултан-Хьаьжи кхелхина 1998 шеран 30 мартехь, дӀавоьллина Хоси-Йуьртахь (хӀинца Ахьмад-Йурт)[1].

Динан а, дешаран а, йукъараллин а гӀуллакхаш

Таймасханов Темирсулхан-Хьаьжи дешаран онда агӀонча вара, хаарш даржорна доккха маьӀна лора цо. Советан заманахь дехкарш хиллехь а, цо жигара дӀакхайкхийра динан дешар мехала хилар. Луьра хьийзошшехь, цуьнан аьтто белира динан хьехамаш шуьйра баржо — шен юьртахь хилла ца Ӏаш, йерриг республикехь. Духовни хьехамча санна цо кечбина 300 сов студент (мутаӀалим) йерриг а Нохч-ГӀалгӀайн АССР-ра а, тӀаьхьо Нохчийн Республикера а[1].

Иза къаьсташ вара догцӀеналла, нийсо, лаккхара стандарташ санна йолчу амалшца. ГӀиллакх-оьздангаллин низамаш луьра лардеш, массаьрца а цхьатерра ларамаза вара иза. МаьӀне ду, хӀинцале а Бухарехь а, Ташкентехь а дешна волу Нохчийн Республикин хьалхара Президент Кадыров Ахмат-Хьаьжи а Таймасханов Темирсултан-Хьаджи волчохь дешна хилар[1].

Таймасханов Темирсултан-Хьаьжа тайп-тайпанчу дакъошкахь кӀорггера хаарш долуш авторитет йолу синбахамхо санна вевзаш вара. Республикерчу бахархоша лаккхара мах хадийра цуьнан хьекъалалла а, чолхечу хаттаршна нийса дерзораш лаха хаар а. Цуьнца кест-кеста маслаӀат деш хилла, доьзалехь дов а, цӀий Ӏанорца доьзна гӀуллакхаш а долуш, дов дерзош[1].

Таймасханов Темирсултан-Хьаьжас шен дерриге а дахарехь луьра лардина динан марха. Иза воккха волуш а бара цуьнан синкхетам шера а, бӀаьрса дика а, хезаш а вара[1].

Хоси-йуьртахь дешаран тӀегӀа лакхадаккхарехь доккха дакъа лаьцна Таймасханов Темирсултан-Хьаьжас. 1992-чу шарахь Макка хьаж дира цо[1]. 1993-чу шарахь Таймасханов Темирсултан-Хьаьжас йуьртан къано бакъонаш Кадыров Хож-Ахьмаде дӀайелира[1].

Шен дахар, доьзал

Таймасханов Темирсултан-Хьаьжи итт беран да вара (кхо кӀант а, ворхӀ йоӀ а). Воккха хилча а, шен доьзалан диканиг лардеш, къахьоьгуш вара иза. Цуьнан ма-дарра тӀаьхьенаш — кӀентий а, берийн кӀентий а — Нохчийн Республикехь Ӏедалан лакхарчу даржашкахь бу, пачхьалкхан гӀуллакхдаран ламасташ лардеш[1].

Эс

Таймасханов Темирсултан-Хьаьжин диканаш билгал а дохуш, Соьлжа-ГӀалахь дӀахӀоттийна цуьнан цӀе лелош маьждиг[2][3] .

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Темирсултан-Хаджи Таймасханов – чеченский богослов, просветитель, общественный и религиозный деятель. vesti095.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь.
  2. ↑ Открытие в Грозном мечети имени Тимарсолта-Хаджи Таймасханова (фото). grozny-inform.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь.
  3. ↑ В Ахматовском районе Грозного открылась мечеть на 250 мест. ДУМ ЧР (2023 шеран 1 март). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 24 сентябрь.

Хьажоргаш

Категореш