Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Сурков, Владислав Юрьевич

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Сурков.

Владисла́в Ю́рьевич Сурко́в (оьрс. Владислав Юрьевич Сурков; 1964 шеран 21 сентябрь[3], Солнцево, Липецкан область[4]) — российн политик а, пачхьалкхан гӀуллакхо а. Российн Федерацин жигара пачхьалкхан хьехамча, 1-ра классан. «Суверенин демократи» концепцин соавтор.

Российн Федерацин президентан Администрацин куьйгалхочун заместитель 1999 шеран 3 августера 2008 шеран 12 май кхаччалц, Российн Федерацин президентан Администрацин куьйгалхочун хьадхара заместитель 2008 шеран 15 майхь дуьйна 2011 шеран 27 декабре кхаччалц.

Российн Федерацин правительствон редседателан заместитель 2011 шеран 27 декабрера 2012 шеран 21 май кхаччалц; Российн Федерацин правительствон Аппаратан куьйгалхо 2012 шеран 21 майера 2013 шеран 8 май кхаччалц[5].

2012 шеран 12 августера 2013 шеран 9 сентябрь кхаччалц Российн Федерацин Правительствехь динан цхьаьнакхетараллашкахула йолчу комиссин председатель[6].

Российн президентан Путин Владимиран гӀоьнча хилла 2013 шеран 20 сентябрера 2020 шеран 18 феврале кхаччалц, оцу даржера дӀаваьллачул тӀаьхьа, Ӏедалан гӀуллакх дитина, шен долахь дахар дӀахьош ву иза, наггахь интервьюш а луш, литературин болх дӀахьош[7].

Биографи

Хьалхара шераш

Цхьаболчу хьостанаша дийцарехь, Сурков Владислав шен дахаран хьалхара пхи шо даьхна Нохч-ГӀалгӀайн АССРехь[8]. 1959-чу шарахь цуьнан хинйолу нана, Тамбовн хьехархойн институт чекхйаьккхина Суркова Зоя Антоновна (1936-гӀа шо) тӀедиллина Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Дуба-Йуьртан ишколан хьехархочун болх бан[9]. Ишколехь цунна вевзира йуьхьанцарчу классийн хьехархо Юрий (Андарбек) Данилбекович Дудаев (1942—2014), иза йалийра, 1964 шеран 21 сентябрехь кӀант хилира церан[8][9].

Тайп-тайпанчу хьостанаша Сурков Владислав вина меттиг санна билгалйоккху Дуби-Эвла[10], Шела[9][11] йа Чаплыгин[12][13].

Амма, официалан биографехь дийцарехь[14], Российн президентан сайта тӀехь баржийначу информацица, Сурков вина Липецкан областан Чаплыгин кӀоштарчу Солнцево йуьртахь, иза иштта тӀечӀагӀдо цуьнан нанас журналисташна дӀаделлачу беран кехатца а, цуьнан копий зорбане йаьккхина[1]. Солнцево йуьртарчу бахархойн дагалецамашца, Дуби-Эвлара шен даймахка доьзалхочух а йолуш цӀайеъна Суркова Зоя, кӀант а вина, Нохчийчу йухайеара. Владислав цхьана ханна кхиийна йуьртахь бехачу, шайн накхармозийн беш йолчу ненан дедас-нанас.

ТӀаьхьо дас-нанас кӀант Дуби-Эвла дӀавигира, цигахь, йуьртарчу бахархойн дагалецамашца, ден агӀорхьара дедай-наной везаш хилла иза, цара цунна хӀумма а дуьхьал ца доккхуш[9].

1967-чу шарахь Соьлжа-ГӀаларчу телевиденехь балха хӀоьттира Дудаев Юрий[8], ткъа доьзал Соьлжа-ГӀала дӀабахара[9]. Дукха хан йалале Дудаев Юрий Ленинграде дӀавахара, тӀеман школа чекхйаьккхира, ГРУ-на йукъавелира, Вьетнамехь цхьа могӀа леррина операцешкахь дакъалецира[8]. Дудаев Юрий цкъа а шен доьзална тӀе ца вирзира[8][9]. Шен майрачух дӀакъаьстина Суркова Зоя, шен пхи шо долу кӀант а эцна, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-ра Липецкан областе дӀайахара[9]. Сурков Владислав кхин цкъа а ца вевзира шен деца, цо цуьнца геннара зӀе латтош хиллехь а[8].

ТӀаьхьо Суркова Зоя шен кӀантаца дӀайахара Рязанан областерчу Скопин-гӀала, цигахь цо дешаран шераш дӀадаьхна. Суркова Зояна исбаьхьаллин а, географин а хьехархочун болх карийра Скопинан No 62 школехь (хӀинца No 5 школа), цигахь 25 шарахь сов болх бира цо. Владислав а 1971-чу шарахь оццу школе деша а вахана, бархӀ шарахь цигахь дешна[15][16][17]. Хьехархоша дийцарехь[16][17], ишколехь дика дешна, поэзи йазйеш, музыкаца шовкъ йолуш, классан монитор а, «Пионер» организацин кхеташонан декъашхо а вара иза. БархӀ шо школехь дешна ваьлча, Сурков деша вахара Скопинан № 1 йолчу йуккъерчу ишколе[18], 1981 шарахь чекхйаьккхина йолу[16][17].

2013-чу шарахь «Известино» зорбане йаьккхира Дудаев Юрий Данильбековичца (интервью луш йолчу хенахь иза пенсехь волу эскархо а, Уфа-гӀалин вахархо а) хилла интервью[8]. Цо хаам бира[8], документашца цуьнан цӀе баккъалла а Юрий йу аьлла, цуьнан доьзало цуьнан нохчийн цӀарца Андарбек олуш хиллехь а. Кхин дӀа а, Дудаев Юрийн дагалецамашца[8], Жимчохь цуьнан кӀентан нанас Владислав олура, амма цо а, нохчийн гергарчара а Асик (Асланбек) олура, большевикийн революционеран Шерипов Асланбекан сий деш. 2015-чу шарахь Сурковн нанас МК-н журналисташна гайтина, шен кӀентан дуьненчу ваьлла цӀе Сурков Владислав Юрьевич йу аьлла йаздина долу шен кӀентан дуьненчу ваьллачу кехат тӀехь сурт даккха бакъо йелира[1].

«Известия» газетан журналисташна гучудаьлла, шен 16 шо долуш Сурков Владислав Юрьевична оцу фамилица а, цӀарца а, ден цӀарца а ССРС-н вахархочун паспорт схьаэцна хилар[15].

Сурковн ненан агӀор ден вешин кӀант Голосиков Иван Яковлевич (вина 1950 шеран 8 ноябрь) — медицинан Ӏилманийн доктор, профессор, тӀеман лор, медицинан сервисан полковник. 10 шарахь Москох № 3 йолчу гӀалин дарбан цӀийнан коьрта лор лаьттина иза[19].

Дешар а, лерринчу ницкъашкахь гӀуллакх дар а

1982 шарахь Сурков деша вахара Москох болатан а, сплавийн а институте (хӀинца — Къоман Ӏилманан а, технологийн а университет MISiS), амма иза чекх ца йаьккхира. Цигахь цунна вевзира Сурковца цхьана шарахь доьшуш волу хинволу предприниматель Фридман Михаил а, цуьнца цхьана курсехь волу хинволу телевизионан эфир дӀахьош волу Соловьев Владимир а[5].

1983—1985 шерашкахь Сурковс гӀуллакх дина Мажаройчохь Советан ницкъийн Къилбаседа тобанан къаьстина разведкин батальонехь. Российн тӀеман министро Иванов Сергейс зорбанехь дийцира, Сурков ССРС-н ТӀеман Ницкъийн Инарла Штабан Коьртачу къайлахчу урхаллан лерринчу ницкъашкахь гӀуллакх деш хилла аьлла[20]. Эскарера мукъаваьллачул тӀаьхьа Сурковс кхаа шарахь дешар чекхдаьккхира Москох пачхьалкхан культурин институтехь, массо а театран спектаклаш дӀайахьаран говзалла карайерзийра, амма цул тӀаьхьа хийцира университеташ. Дуьненайукъара университет чекхйаьккхина Москохахь 1993-чу шарахь, экономикан Ӏилманан магистр ву цуьнан[5].

РАСО-н йукъараллин йукъаметтигашца говзаллин сертификат йу[21].

Ингалсан мотт хууш ву.

1980—1990 шераш

Сурковс шен къинхьегам дӀаболийра токарь санна, цул тӀаьхьа болх бира самодеятельни театран директоран даржехь[5].

1987 шарахь Сурков куьйгалхо вара Москохан комсомолан Фрунзенски райкомехь йолчу «Кегийрхойн инициатива» фондан дакъошна йукъара Ӏилманан-техникин программийн центран рекламан декъан, коьртехь Ходорковский Михаил а волуш[5][22] (йуьхьанца цо цигахь болх бира Ходорковский ларош[23]).

1988 шарахь цо куьйгалла дира «Метапресс» цӀе йолчу базаран коммуникацийн агенталлан.

1992 шарахь — Российн рекламийн ассоциацин президент, вице-президент.

1991—1996 шерашкахь Сурковс куьйгаллин даржаш лелийра кредитан а, финансийн а предприятин «Менатеп» ассоциацин (хӀетахь цуьнан коьртехь вара Ходорковский), тӀаьхьо «Менатеп» банкехь.

1992 шеран март баттахь дуьйна — РСФСР Ӏедалан аппаратан йукъараллин йукъаметтигийн хаттаршкахь консультант[24].

1996—1997 шерашкахь «Роспром» ЗАО-н куьйгалхочун заместитель а, йукъараллин зӀенийн департаментан куьйгалхо а вара; хьалхара гӀовс «Альфа» банкан правленин председателан, цуьнан долахочуьнца Фридман Михаилца Сурков доттагӀалла лелош вара, шаьшшиъ цхьаьна MISiS общежити чохь дехачу хенахь дуьйна.

1998—1999 шерашкахь иза вара Российн къоман телевиденехь инарла директоран хьалхара гӀовс а, йукъараллин зӀенийн директор а[5].

Российн президентан Администрацехь

1999-чу шарахь Сурков Российн Федерацин Президентан Администрацин куьйгалхочун гӀоьнча вара.

1999 шеран августехь дуьйна Российн Федерацин Президентан Кхочушдаран аппаратан куьйгалхочун гӀовсан даржехь вара иза. Иза лоруш ву «Цхьааллин Росси» парти кхоьллинчех а, идеологех а цхьаъ[20][25].

2011-чу шеран январан 27-чу дийнахь «Интерфакс» агенталле йеллачу интервьюхь, Российн президентан администрацин куьйгалхочун гӀовсан даржера ша дӀаваьлча, Сурковс чӀагӀдора, ша «президентан Ельцинна Ӏедал маьршачу кепехь дӀадахьа гӀо динчу нахана йукъахь вара, президентан Путинан политикан хиламийн система стабилизаци йан гӀо динчу нахана йукъахь вара», аьлла. 1999—2000 шерашкахь[26].

«Цхьаьна лелар» (2000) а, «Наши» боламан (2005) а проекташна тӀехьа лаьттачу инспирацех цхьаъ[27].

2004 шеран март баттахь дуьйна Сурков Российн Федерацин Президентан Кхочушдаран аппаратан куьйгалхочун гӀовс а, Российн Президентан гӀоьнча а вара, чоьхьарчу политикана а, федералан а, къаьмнашна йукъара а йукъаметтигашна тӀехьожуш.

2006—2007 шерашкахь Сурковс дӀакхайкхийра «суверенни демократи» боху кхетам (дуьххьара кховдийра 2005 шарахь политолога Третьяков Виталийс), иза билгалдаьккхира иштта

Ӏедал, цуьнан органаш, гӀуллакхаш шен йерриге а тайп-тайпаналлица а, нийсонца а йеккъа цхьана оьрсийн къомо хаьржина, кхоьллина, дӀахьош долу йукъараллин политикан дахаран кеп, массо а бахархошна, иза кхуллуш йолчу йукъараллин тобанашна, халкъашна материалан дикане, маршоне, нийсоне кхачаран дуьхьа[28].

2004 шеран августехь Сурков дӀакхийтира АК Транснефтепродукт АО директорийн кхеташоне[29], Оццу шеран сентябрехь иза хаьржира компанин директорийн кхеташонан председатель (2007 шарахь президентан Путинан омрица «Транснефтепродукт» пачхьалкхан «Транснефть» компаница цхьаьнатоьхна).

undefined

2008 шеран 15 майхь дуьйна — Российн Федерацин Президентан Кхочушдаран аппаратан куьйгалхочун хьалхара заместитель.

2009 шеран 31 декабрехь Сурков хӀоттийра белхан тобанан куьйгалхо «талламан а, кхиаран а кхиаран а, церан жамӀаш коммерциализацин а территориалан къаьстина комплекс кхолларан проект кечйан».

2010 шеран июнехь иза дӀакхийтира «Сколково» фондан попечительски кхеташоне[30]. 2012-чу шеран июлехь дуьйна попечительски кхеташонан куьйгалхо вара иза, амма 2014-чу шеран декабрехь и дарж дитира цо, Малхбузено шена дуьхьал йаьхна санкцеш бахьана долуш.

2010 шеран 28 январехь болх бан волавелира Российн-Америкин шинна а агӀонан президентан комиссин гражданийн йукъараллин белхан тобанан сопредседатель санна; тобанан хьалхара цхьаьнакхетар хилира Вашингтонехь[31][32] — и тоба а дукха хьолахь формалан йоцуш олура «Сурков-Макфолан комисси» аьлла[33][34]. Цхьадолчу хьостанашкахь[35] хьахош ду, Сурков а, цу тобанан Ӏамеркера сопредседатель Макфол Майкл а Россехь цхьаьнакхетта, кхин а хьалха, 2009-чу шеран октябрехь, комиссин болх бийцаре бина хилар, 2012-чу шеран январехь Сурков а, Макфол а ший а комиссера дӀавахара[34][36][37][38].

Российн правительствехь

2011 шеран 27 декабрехь Сурков хӀоттийра Российн Федерацин правительствон председателан заместитель дарже[39].

2012 шеран 21 майхь хӀоттийра Российн Федерацин Правительствон председателан заместитель — Российн Федерацин Правительствон аппаратан куьйгалхо[40].

undefined

2012-чу шеран 9 июнехь телерадиоэфир кхиоран Ӏедалан комиссин куьйгалхо вара иза[41].

2012-чу шарахь июнехь Сурковна тӀедиллина хилла хаамийн гӀирсашна а, нийсонна а, кхелашца а, прокуратурица а йукъаметтигаш лелорна а, статистикана а тӀехь терго латтор[42].

2012-чу шеран 12-чу августехь дуьйна 2013-чу шеран сентябрь беттан 9-чу дийне кхаччалц иза вара Российн Федерацин Правительствехь йолчу динан цхьаьнакхетараллашкахула йолчу комиссин председатель[6].

2012-чу шеран аьхке чекхйолуш, журналисташа а, RBC Daily зорбанан гӀирсан хьостанаша а дийцарехь, эххар а Ӏедалехь кадрийн гӀуллакхаш шен караэцна цо[43].

2012-чу шеран сентябрехь цо къамел дира Ӏедалан белхахошна дозанал арахьа нехан хӀусамаш лелор доьхкуш йолчу федералан низаман проектана дуьхьал[44].

2013-чу шарахь майхь иза дов даьлла хилла «Сколково» инновацин центрехь ахчанаш лечкъийна аьлла, таллам болийначу Российн Талламан комитетца.[45][46][47][48][49][50].

2013 шеран 7 майхь Российн президенто критика йира, Путина дийцарехь, 2012-чу шеран майн указаш кхочуш ца диначу Ӏедална. Сурков нахана хьалха полемикана йукъавелира мехкан куьйгалхочуьнца. ШолгӀачу дийнахь иза дӀаваьккхира Российн правительствон председателан заместитель даржера, шен лаам бахьана долуш[48][51].

The Washington Post газето «Кремлан коьрта политикан хьекъал» аьлла цӀе тиллинчу Сурковс дарж дитар Малхбузерчу прессо тӀеийцира премьер-министран Медведев Дмитрийн даржехь тохар санна, экономикан хьал алсамдаларца а, йукъараллехь протестан синхаамаш хиларца а[52][53].

Российн президентан гӀоьнча

2013-чу шеран 20-чу сентябрехь дуьйна Сурков Российн президентан Путин Владимиран гӀоьнча [54][55], шен тергонехь латтийра Российн Президентан СНГ пачхьалкхашца а, Абхазин Республикаца а, Къилба ХӀирийчоьнан Республикаца а социалан-экономикан цхьаьнаболхбаран кхочушдаран офис, цуьнан коьртехь вара Сурковн куьйга кӀел Говорун Олег[56]. 2012-чу шеран низамца а догӀуш, дирекцин коьрта декхар дара Ӏедалан урхаллаш вовшахтохар, СНГ-н декъашхошца а, Абхазица а, Къилба ХӀирийчоьнца а цхьаьнаболхбар лардархьама. Амма практикехь, хаамийн гӀирсашкахь билгал ма-даккхара, дирекцино шен тидам йеккъа цхьана Абхазина а, Къилба ХӀирийчоьнна а лерина бара. Сурков Владислава дирекцин Ӏуналла шена тӀеэцначул тӀаьхьа, цо цуьнан функциш шорйира, Украинца а, тӀаьхьо ДПР-ца а, ЛПР-ца а дӀахьош болу болх йукъа а лоцуш[57].

2014-чу шеран майхь иза вахара Абхазе, республикин чоьхьара политикан кризис йерзорхьама. Шен визитехь Сурков дипломатин кепехь гӀоьртира Абхазин куьйгалхой тӀеман агӀор хилла ца Ӏаш, Российца политикан интеграци йан, шайна йукъахь Абхази Российн Федерацин йукъайалар а долуш. Амма и ойла гӀортор йан аьтто ца баьлла Российн Федерацех республика санна дӀакхетарна тӀехьажийна а йоцуш, гергарчу зӀенашна тӀехьажийначу абхазин элиташна[58].

2020-чу шеран январехь Сурковс йуха ​​а дакъалецира Абхазехь политикан конфликт йерзорехь; цуьнан визито гӀо дира керла харжамаш дӀахьочу хенахь Ӏедал карладаккхарца кризис цӀий доцуш йерзорехь[59].

Российн президентан Украинера леррина векал

Дуккхаъчу официалан доцчу хьостанаша хӀинцале а 2013-чу шарахь билгалдаьккхира, Сурков, президентан Путинан гӀоьнча санна, Украиница йолчу йукъаметтигашна тӀехьожуш хир ву аьлла[60][61][62].

2014-гӀа шо долалуш, Евромайданехь гӀаттам боьдуш, Сурковс «къайлах» дипломати лелийна Российн президентан Украинехь векал волуш. Оцу муьрехь иза масийттазза хилла Киевехь Янукович волчу[63][64].

Цул тӀаьхьа Сурков жоьпаллехь вара Украинин малхбалехь хьал машарца дӀанисдаран Контакт-тобанехь Российн векалалла лелорна[65], дакъалецира Нормандехь Минскан барташ кхочушбарх лаьцна диъ дийцаршкахь[66], гайтира Российн интересаш Украинин малхбалехь герзаца конфликт ерзоран гӀуллакхашкахь Америкин администрацин векалшца дийцаршкахь, йуьхьанца Нуланд Викторица[65], ткъа 2017 шеран июлера 2018 шеран январе кхаччалц, Курт Фолькерца цхьаьна[67][67][68][69].

2018-чу шеран июнан 13-чу дийнахь, президентан харжамаш хиллачул тӀаьхьа, Сурков йуха а хӀоттийра Российн Федерацин президентан гӀоьнча. 2018-чу шеран июлан 2-чу дийнахь президента Путина СНГ-ца а, Абхазица а, Къилба ХӀирийчоьнца а социалан-экономикин цхьаьнаболхбаран департамент хийцира Дозанал арахьара цхьаьнаболхбаран департаментах, цуьнан коьртехь Говорун Олег а вуьтуш. Департаментан керлачу низамехь билгалдаьккхина ду, цуьнан декхар ду «Российн Федерацин а, Абхазин Республикин а, Къилба ХӀирийчоьнан Республикин а, Украинин а пачхьалкхашна йукъара барташ баран предложениш кечйар, ткъа иштта, Российн Федерацин президентан тӀедилларца, кхечу луларчу пачхьалкхашца»[57]. 2019-чу шеран апрелан 17-чу дийнахь урхаллин куьйгалхо хӀоьттина Филатов Алексей[70][71].

2020-чу шарахь февралан 18-чу дийнахь Российн президенто Путин Владимира шен дехарца дӀаваьккхира Сурков шен гӀоьнчин даржера[72]. Хаам бина, Сурковс шен тергонехь латтош долу гӀуллакхаш Российн Федерацин президентан кхочушдаран аппаратан штабан куьйгалхочун гӀовсо Козак Дмитрийс дӀахьур ду аьлла[73].

Критика а, мах хадор а

Президентан администрацин штабан куьйгалхочун гӀовсан даржехь Сурковс кхочушдарна дуккхаза а критика йина Российн бакъонашларйархоша а, оппозицин политикаша а, цуьнга дарж охьадиллар доьхуш. Царна хетарехь, Сурковс низамехь доцу гӀуллакхаш вовшахтоьхна хилла харжамашкахь фальсификаци йан а, политикан конкуренци йохо а, йукъараллин вовшахтохараллашна дуьхьал кампанеш вовшахтоха а Ӏалашонца[74][75].

2011-чу шарахь сентябрехь «Правое дело» партин лидеран даржера дӀаваьккхинчу бизнесхочо Прохоров Михаила Сурковх «политикан процессан коьрта марионеткахо» элира.

Цуьнца цхьаьна Сурковс 2011-чу шарахь декабран 10-чу а, 24-чу а деношкахь Москох Пачхьалкхан Думан харжамийн жамӀаш харцдарна дуьхьал хиллачу протестан митингашкахь дакъалаьцначарна реза хилар хаийтира, урамашка арабевллачу нахах «вайн йукъараллин уггаре а дика дакъа» ду, церан ойланаш кураллица дӀайаха йиш йоцуш[76][77].

Санкцеш

2014-чу шарахь мартан 17-чу дийнахь АЦШн Ӏедало санкцеш кхайкхийра Сурковна дуьхьал. Канадин Ӏедало а кхайкхийна санкцеш[78].

Сурковс кхетийра, шен арахьара чоьташ йац, АЦШ-но бина сацам ша Российна дина гӀуллакхаш къобалдар санна лору ша аьлл[79].

Иштта Евробертан а, Австралин а, Швейцарин а, Украинин а санкцийн йукъахь ву Сурков.

2014-чу шеран декабран 12-чу дийнахь Сурковс шен дарж дитира 2012-чу шеран июлехь дуьйна ша куьйгалла деш хиллачу Сколковон Ӏилманан-технологин институтан (Skoltech) попечительски кхеташонан председателан даржера. цуьнан накъост, Массачусетсан технологин институт (АЦШ)[80].

Санкцеша новкъарло ца йира Сурковна 2016-чу шеран октябран 19-чу дийнахь Берлинехь хиллачу «Нормандин йиъ» тобан куьйгалхойн цхьаьнакхетарехь а, 2019-чу шеран сентябран 2-чу дийнахь Берлинехь «Нормандин йиъ» пачхьалкхан куьйгалхойн гӀоьнчийн цхьаьнакхетарехь а, декабран 9-чу дийнахь Парижехь «Нормандин форматехь» хиллачу цхьаьнакхетарехь а дакъалаца.

Кхоллараллин болх

Сурков Владиславна хазахеташ ду симфонин мукъамаш а, музыкальни дийцарш а йаздар. Иштта гитара локхуш а хазахеташ ву иза.

Самойлов Вадимца цхьаьна «Полуостров» а, «Полуостров 2» а альбомашна лирика йира цо. Российн рок-сценица уллера уьйраш йу цуьнан. 2005-чу шарахь Сурковн а, гӀарабевллачу рок-музыкантийн а цхьаьнакхетар, цо а, Гребенщиков Бориса а вовшахтоьхна, хаамийн гӀирсаша дикка тидам тӀебахийтира[81]. Цхьаьнакхетарехь дакъалоцуш бара Би-2, Сплин, Чайф, Бутусов Вячеслав, Земфира тобанийн декъашхой а, продюсерш Гройсман Дмитрий а, Пономарев Александр а. Гребенщиковс дийцарехь, дийцарш дӀахьош дара Россехь йозуш йоцучу музыкан рынкан перспективаш[82].

2009 шеран аьхка «Ведомости» газето хьахийра, хьалха «Оьрсийн пионер» журналан тӀетохарехь зорбане йаьллачу «Нуле гергахь» романан бакъволу автор Сурков ву аьлла (автор цхьа билггала Натан Дубовицкий ву аьлла дӀахьедира, иза хьалхарчу Сурковь а, ламе вис' а дешнашца цхьаьнадогӀуш ду)[83][84][85]. Сурковс йуьхьанца йа тӀечӀагӀ ца йора, йа харц а ца йора и верси, амма йазйира романан рецензи[86]. 2009-чу шеран ноябрехь йаздархочо Ерофеев Виктора «Литературная газетана» йеллачу интервьюхь тӀечӀагӀдира Сурков автор хилар[87].

2019-чу шарахь февралан 11-чу дийнахь Сурковс «Независимая газетехь» зорбане йаьккхира «Путинан йеха пачхьалкх» цӀе йолу артикл, хаамийн гӀирсашкахь гӀовгӀа йаьккхина[88][89][90].

2021-чу шеран ноябран 20-чу дийнахь цо зорбане йаьккхира «Aktualnye Kommentarii» (Current Comments) сайтана артикл, цу тӀехь, къаьсттина, цо дӀахьедира: «Вайгахь хӀинца ду Столыпина ца тоьуш хилла ткъа шо стабилалла». Ткъа кхин а хир ду. Вертикаль, низам, уьйраш гарантийн йу. И шераш, шеко йоцуш, цхьана дийнахь дашо бӀешо санна дагадогӀур ду"[91].

2025-чу шеран мартехь Францин журналан йелла интервью

2025-чу шеран мартехь, масех шарахь тийналла латтийначул тӀаьхьа, Сурковс философин интервью йелира французийн L’Express журналана, цигахь цо хьалххе дийцира Украина тӀеман йа тӀеман-дипломатически эшам хиларх, оцу искусственни квази-пачхьалкхан «Ӏаламан дакъошка» декъадаларх лаьцна — цигахь «малхбалехьа иштта оьрсий а, вуно тайп-тайпана кхо регион а йу. Оьрсийн-оьрсийн йоцу центр а, цкъа а цхьаьна кхиъна йоцу, йуьхьанца дуьйна йиш йоцуш йолу Российна дуьхьал йолу малхбузе а». «Оьрсийн дуьненан» дозанаш <Российн экономикин а, политикин а Ӏаткъаман меттиг санна; оьрсийн мотт а, оьрсийн культура а йаржар>, Сурковс дийцарехь, шорлур ду «массо а агӀор, Дала ма-луъу а, ресурсаша аьтто ма-боккху а. Кхузахь коьртаниг ду хьайна тӀех сов ницкъ ца бар. ТӀех хала трофей схьа ца лацар». Сурковс иштта анализ йира 2005—2007 шерашкахь ша дакъалоцуш кхиийна Российн практикан политикехь «суверенан демократин» концепци кхочушйарна а, 20 шо даьлча кхаьчначу жамӀашна а, президент Трамп волуш АЦШехь «суверенан демократин» принципаш адаптаци йарна а.

Францин политикин журнал идеологин антагонистана тӀедерзаран бахьанаш дуьйцуш, редакторша кхетийра, «бакъволчу Кремлан магийначунна дош далар, цхьана маьӀнехь аьлча, Путин Владимиран коьрте кхачар ду» аьлла[7][92].

Шен дахар

Хьалхара зуда: Юлия Петровна Вишневская (цуьнан фамили хьалхарчу майрачуьнгара), йича Лукоянова (йина 1968 шо)[93], Москох шатайпачу куклан музей кхоьллинарг, Лондонехь вехаш йу.

Цуьнан шолгӀа зуда Дубовицкая Наталья Васильевна (1973 шо) — Российн промышленни тобанехь йукъараллин йукъаметтигийн инарла директоран гӀовс йу. 1998-гӀа шо кхаччалц Сурковн лични секретаран болх бина цо. 1998—2006 шерашкахь иза йара 21 бӀешеран «Элегантни решени» мастерскойн куьйгалхо, иза йара чоьхьарчу дизайнехь говзанча йолу фирма[94].

Бераш: Сурков Артём (1988 шо) — Вишневская Юлиян дуьххьарлерчу захалонера кӀант; иза Сурковс бер санна тӀеэцна. Сурковн шолгӀачу захалонах кхо бер хилла: Роман (2001 шо), Мария (2003 шо), Тимур (2010 шо).

СовгӀаташ

  • Российн Федерацин Президентан Баркалла (2003 шеран 8 июль) — 2003 шарна Российн Федерацин Президентан Федералан Гуламе Кхачам кечбеш жигара дакъалацарна.
  • «Даймехкан хьалха гӀуллакхна» орден, 3-гӀа класс (2003 шеран 13 ноябрь) — Российн пачхьалкхалла чӀагӀйарехь доккха дакъа лацарна а, дуккха а шерашкахь догцӀена къахьегарна а[95].
  • Российн Федерацин Президентан Баркалла (2004 шеран 12 июнь) — 2004 шарна Российн Федерацин Президентан Федералан Гуламе Кхачам кечбеш жигара дакъалацарна.
  • Российн Федерацин Йуккъера харжамийн комиссин Сийлаллин грамота (2008 шеран 2 апрель) — Российн Федерацин Президентан харжамаш вовшахтохарехь а, дӀабахьарехь а жигара гӀо дарна а, дикка гӀо дарна а[96].
  • Кадыровн орден (2008 шеран 26 июнь, Нохчийн Республика) — Российн Федерацин къаьмнашна йукъара пачхьалкхалла а, машар а, доттагӀалла а чӀагӀдарехь цо доккха дакъа лацарна[97].
  • Российн Федерацин Президентан Баркалла (2010 шеран 18 январь) — Российн Федерацин Президентан Российн Федерацин Федералан Гуламе дӀахьедар кечдеш жигара дакъалацарна[98].
  • Нохчийн Республикин Сийлахь вахархо (2010 шеран 21 сентябрь) — пачхьалкхалла кхиорехь дина гӀуллакхашна а, Нохчийн Республикин пайденна беркате къахьегарна а[99]
  • П. А. Столыпинан мидал, 2-гӀа дарж (2011 шеран 21 сентябрь)[100].
  • Сийлаллин орден (2012 шо)[101][102].
  • Российн Федерацин Йуккъера харжамийн комиссин «Харжамаш вовшахтохарехь гайтина диканаш бахьана долуш» Сийлаллин билгало (2012 шеран 18 апрель) — Российн Федерацин харжамийн система кхиорехь боккха дакъа лацарна, совгӀат дина Чуров Владимирс[103].
  • Невский Александран орден (2015 шеран 20 январь) — Российн Федерацин Президентан Администрацин гӀуллакхна гӀо дарна а, дуккха а шерашкахь сакхт доцуш пачхьалкхан гӀуллакх дарна а[104].
  • ДоттагӀаллин орден (2015 шо, Къилба ХӀирийчоь)[105]
  • ГӀирма Республикин «Декхарна тешаме хиларна» орден (2016 шеран 19 май) — ГӀирман бахархойн конституцин бакъонаш а, паргӀатонаш а ларйарехь личностни доьналла а, патриотизм а гайтарна[106].
  • Сийлаллин орден (2018 шеран 23 август, Къилба ХӀирийчоь) — халкъашна йукъара доттагӀаллин йукъаметтигаш кхиорехь а, чӀагӀйарехь а дакъалацарна а, Российн Федерацино Къилба ХӀирийчоьнан Республика суверенни а, йозуш йоцу а пачхьалкх къобалйинчу 10 шо кхачар даздарца доьзна[107]

Классан чин

  • Российн Федерацин жигара пачхьалкхан хьехамча, 1-ра класс (2000 шеран 17 январь)[108].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Свидетельство о рождении Владислава Суркова. www.mk.ru (2015 шеран 26 июнь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  2. ↑ 1 2 Surkov, Vladislav Jur‘jevič // Чешская национальная авторитетная база данных. aleph.nkp.cz. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь. Архивйина 2022 шеран 24 мартехь
  3. ↑ 1 2 Wladislaw Surkow - Munzinger Biographie
  4. ↑ 1 2 Свидетельство о рождении
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 Сурков, Владислав Юрьевич. ТАСС. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  6. ↑ 1 2 Комиссия по вопросам религиозных объединений - Правительство России. government.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  7. ↑ 1 2 Сурков: «Россия будет расширяться во все стороны, так далеко, как пожелает Бог». Актуальные комментарии (2025 шеран 20 март). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  8. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Абулхатин, Юрий Мацарский, Сергей Галяндин, Марат Отец Владислава Суркова не советует сыну уходить в оппозицию. iz.ru (2013 шеран 1 июль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  9. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Чеченское детство Владислава Суркова // Вокруг новостей, 13.7.2005. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 20 октябрь.
  10. ↑ Сурков, Владислав. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  11. ↑ Беспартийный идеолог Владислав Сурков. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  12. ↑ Политтехнолог всея Руси. mediaryazan.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 9 октябрь.
  13. ↑ Владислав Сурков пишет не только песни, но и сценарии. Политические. «Собеседник», № 66 (2005 шеран 18 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2006 шеран 11 мартехь
  14. ↑ Сурков Владислав Юрьевич. Президент России (2020 шеран 18 февраль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  15. ↑ 1 2 Евграфова Н. Трудности перевода. Английский язык как способ производства российских политических героев. «Известия» (2006 шеран 22 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2010 шеран 15 июнехь
  16. ↑ 1 2 3 Опровержение года(оьр.), Ведомости. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  17. ↑ 1 2 3 Письма учителей школ г. Скопин в газету «Ведомости». web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  18. ↑ SemiColonWeb. В Скопине выбрали главу города. ryazpressa.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  19. ↑ Голоусиков Иван Яковлевич — биография. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 13 майхь
  20. ↑ 1 2 Сурков, Владислав. Вице-премьер, глава аппарата правительства РФ, Lenta.RU. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  21. ↑ Обладатели профессиональных сертификатов в области связей с общественностью. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 17 январехь
  22. ↑ Сурков Владислав Юрьевич. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 21 октябрехь
  23. ↑ Досье: Сурков Владислав Юрьевич - Общество - Аргументы и Факты. aif.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2017 шеран 3 августехь
  24. ↑ Консультант по «отношениям правительства с народом» // Известия, 27 марта 1992 г., с. 3
  25. ↑ Главой Скопина избран единоросс Владимир Строганов(оьр.) (27 сентябрехь 2018). Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  26. ↑ Сурков стал вице-премьером(оьр.), Interfax.ru (27 декабрехь 2011). Архивировано 9 ноябрехь 2017 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  27. ↑ ”Серый кардинал Кремля” Владислав Сурков. Биография. РБК. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2013 шеран 7 июнехь
  28. ↑ Национализация будущего — Политика — Эксперт Online 2.0. www.expert.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь. Архивйина 2006 шеран 5 декабрехь
  29. ↑ Продукт переработки. www.kommersant.ru (2004 шеран 24 август). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  30. ↑ Стали известны имена членов Совета и Попечительского совета Фонда «Сколково». web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  31. ↑ В США начинает работу президентская комиссия Медведев-Обама: Голос России. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  32. ↑ США выходят из группы по вопросам гражданского общества президентской комиссии с РФ. «Коммерсантъ» (2013 шеран 25 январь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  33. ↑ ИноСМИ, Русская служба «Голоса Америки» Майкл Макфол: У нас общие проблемы, общие интересы и, значит, общие успехи (Русская служба «Голоса Америки», США). ИноСМИ (2010 шеран 23 июнь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  34. ↑ 1 2 Россия и США готовы качать права человека(оьр.) (24 январехь 2012). Архивировано 10 февралехь 2025 года. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  35. ↑ Разговор между строк / Политика / Независимая газета. ng.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  36. ↑ «Ъ»: комиссию Суркова и Макфола возглавят дипломаты Долгов и Мелиа - Газета.Ru | Новости. www.gazeta.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь. Архивйина 2015 шеран 24 сентябрехь
  37. ↑ Вместо Суркова и Макфола рабочую группу РФ и США возглавят дипломаты. «РИА Новости». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2017 шеран 10 ноябрехь
  38. ↑ Сурков и Макфол ушли из российско-американской президентской комиссии. forbes.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  39. ↑ Сурков покидает Кремль, назначен вице-премьером, Газета.Ru. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  40. ↑ Интернет-портал Правительства Российской Федерации. government.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2013 шеран 16 майхь
  41. ↑ Интернет-портал Правительства Российской Федерации / Правительство России. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  42. ↑ Д.Медведев назначил "главреда" российских СМИ. РБК. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2012 шеран 7 июлехь
  43. ↑ Владислав Сурков замкнул кадровые вопросы правительства на себя, РБК daily. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  44. ↑ Сурков оставит силовикам возможность иметь недвижимость за границей(оьр.), Известия. Архивировано 2 декабрехь 2016 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  45. ↑ Владислав Сурков раздал инновационные ответы. Коммерсантъ (2013 шеран 6 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  46. ↑ «Эпоха Суркова закончилась еще в сентябре 2011 года». Газета.Ru (2025 шеран 8 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  47. ↑ ntv.ru Кремль: уход Суркова не связан с публичной полемикой с Маркиным и делом «Сколково» // Новости НТВ. НТВ. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  48. ↑ 1 2 В. Путин уволил В. Суркова с поста вице-премьера // Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 14 сентябрехь
  49. ↑ В. Маркин отчитал В. Суркова за критику СКР // Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 8 майхь
  50. ↑ В. Сурков отказался комментировать выпады ”графомана” В. Маркина // Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 8 майхь
  51. ↑ Эксперты: В.Путину нужны люди с незапятнанной репутацией :: Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 19 апрелехь
  52. ↑ Зарубежные СМИ считают отставку В. Суркова ударом по Д. Медведеву :: Политика :: Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 7 июнехь
  53. ↑ Д. Медведев: Отставка правительства обязательно состоится :: Политика :: Top.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 7 июнехь
  54. ↑ Владислав Сурков назначен помощником Президента. Президент России (2013 шеран 20 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 октябрь.
  55. ↑ Владислав Сурков вернулся в Кремль(оьр.), Lenta.RU. Архивировано 24 мартехь 2023 года. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  56. ↑ В.Путин забрал себе экс-министра О.Говоруна. РБК. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь. Архивйина 2013 шеран 14 октябрехь
  57. ↑ 1 2 Управление с приграничными возможностями. Коммерсантъ (2018 шеран 2 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  58. ↑ Президент Абхазии пока не согласен уходить в отставку, РБК. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  59. ↑ Сурков прибыл в Абхазию для урегулирования политического конфликта. Коммерсантъ (2020 шеран 12 январь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 октябрь.
  60. ↑ Сурков возвращается в администрацию президента курировать Украину :: Новости :: газета.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2014 шеран 17 апрелехь
  61. ↑ «Коммерсантъ» анонсировал назначение Суркова куратором российско-украинских отношений. Lenta.RU. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  62. ↑ СМИ: В.Сурков вернется в Кремль курировать Украину, РБК. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  63. ↑ Тайный посланник - Газета.Ru(оьр.), Газета.Ru. Архивировано 22 августехь 2025 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  64. ↑ Международная деятельность Владислава Суркова(оьр.), Коммерсантъ (11 февралехь 2015). Архивировано 5 ноябрехь 2024 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  65. ↑ 1 2 Кто решал украинский вопрос со стороны России. Коммерсантъ (2016 шеран 17 январь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  66. ↑ Переговоры в «нормандском формате». Президент России (2016 шеран 20 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  67. ↑ 1 2 Курт Волкер и Владислав Сурков обменялись форматами. www.kommersant.ru (2017 шеран 14 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  68. ↑ К миротворцам в Донбассе подходят последовательно. Коммерсантъ (2018 шеран 29 январь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  69. ↑ МИД России считает, что Курт Волкер работает на разрушение минских соглашений. Коммерсантъ (2018 шеран 12 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  70. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 17.04.2019 № 177 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  71. ↑ Олег Говорун ушел из администрации президента. Коммерсантъ (2019 шеран 17 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  72. ↑ Путин уволил Суркова с должности своего помощника. РБК (2020 шеран 18 февраль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  73. ↑ Дмитрий Козак собирается в новый подход на Украину. Коммерсантъ (2020 шеран 25 январь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  74. ↑ У правозащитников готово прошение об отставке. kommersant.ru (2010 шеран 9 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  75. ↑ ПОЛИТ.РУ \ СТРАНА \ Избиение Кашина: оппозиционеры Немцов, Рыжков и Милов потребовали отставки Суркова. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  76. ↑ На проспекте Сахарова прошел митинг "За честные выборы", РБК. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  77. ↑ Владислав Сурков: «Система уже изменилась»(оьр.), Известия. Архивировано 17 февралехь 2017 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  78. ↑ За Крым ответили: кто из бизнесменов и чиновников попал под санкции Запада. Forbes.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2025 шеран 4 августехь
  79. ↑ Сурков о санкциях США: Это большая честь для меня. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 19 мартехь
  80. ↑ Сурков ушел с поста главы попечительского совета Сколтеха из-за санкций. РБК (2014 шеран 12 декабрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  81. ↑ Тайна встречи Суркова с рокерами(оьр.), Известия (18 апрелехь 2005). Архивировано 23 январехь 2025 года. Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  82. ↑ Борис Гребенщиков рассказал правду о встрече рок-музыкантов с Сурковым. Новый День. NewDayNews.Ru (2005 шеран 15 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  83. ↑ Холмогорова В., Гликин М. Кремлёвский романист // Ведомости, 13.8.2009.
  84. ↑ Has Kremlin mastermind given game away in novel?(ингалс.), Reuters (13 August 2009). Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  85. ↑ СМИ приписывают Владиславу Суркову авторство нового романа о коррупции". rian.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2010 шеран 18 майхь
  86. ↑ Коррумпированный Шекспир. ruspioner.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2025 шеран 13 июлехь .
  87. ↑ Панин И. Виктор Ерофеев: Я не русофоб! // Литературная газета. — 11.11.2009. — № 45 (6249).
  88. ↑ Владислав Сурков решил понять, «что здесь вообще происходит». Коммерсантъ (2019 шеран 11 февраль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  89. ↑ Сурков рассказал, когда придёт конец «государству Путина» - ИА REGNUM, regnum.ru. Дата обращения: 18 октябрехь 2025.
  90. ↑ Сурков описал историческую роль «большой политической машины Путина». РБК. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  91. ↑ Сурков: России гарантированы «вертикаль, порядок и скрепы». «Коммерсантъ» (2021 шеран 20 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  92. ↑ Сурков предсказал «русскому миру» расширение и попросил «не надорваться». «РБК» (2025 шеран 20 март). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  93. ↑ Election 2012. Сурков Владислав Юрьевич. election2012.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  94. ↑ Сведения о доходах, об имуществе и обязательствах имущественного характера федеральных государственных служащих Администрации Президента и аппарата Совета Безопасности России, а также их супругов и несовершеннолетних детей за период с 1 января 2010 г. по 31 декабря 2010 г. news.kremlin.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2013 шеран 25 апрелехь
  95. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 13.11.2003 г. № 1345. kremlin.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  96. ↑ О награждении Почетной грамотой Центральной избирательной комиссии Российской Федерации. cikrf.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  97. ↑ Указ Президента Чеченской Республики от 26.06.2008 № 206. lawmix.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2024 шеран 27 ноябрехь
  98. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 18 января 2010 года № 28-рп «О поощрении». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 9 декабрехь
  99. ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 21.09.2010 № 14.1. lawmix.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2023 шеран 3 октябрехь
  100. ↑ Суркова наградили медалью Столыпина, Комсомольская правда (2011, 28 сентябрь). Дата обращения: 8 октябрехь 2025.
  101. ↑ «Ведомости»: Медведев наградит десятки чиновников, в том числе Нургалиева и Володина. Газета.Ru (2025 шеран 8 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  102. ↑ Президент наградит орденами небывало много чиновников. Ведомости (2012 шеран 27 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  103. ↑ В.Чуров наградил В.Суркова "за заслуги в организации выборов". РБК (2012 шеран 4 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  104. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 20.01.2015 № 25 ∙ Официальное опубликование правовых актов. publication.pravo.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Архивйина 2025 шеран 18 сентябрехь
  105. ↑ Леонид Тибилов наградил Орденом Дружбы Владислава Суркова Официальный сайт Президента Республики Южная Осетия(бил-боцу.). web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  106. ↑ Алексей Дружинин. Глава Крыма наградил Владислава Суркова орденом за защиту крымчан. РИА Новости (2016 шеран 19 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь.
  107. ↑ Указ «О награждении Орденом Почета Суркова В.Ю.» Официальный сайт Президента Республики Южная Осетия. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 октябрь.
  108. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 17 января 2000 года № 59 «О присвоении квалификационных разрядов федеральным государственным служащим Администрации Президента Российской Федерации». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 8 октябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 24 февралехь

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш