Саидов, Билал Саидович
Била́л Саи́дович Саи́дов (1914 шеран 10 июнь, Махкатӏе, Веданан кlошт — 1994 шеран 15 ноябрь, Соьлжа-ГӀала) — советан а, россин а йаздархо, поэт а, драматург а, Нохчийн пачхьалкхан драмин театран актёр а, режиссёр а, Нохчийн пачхьалкхан кеги хьовсархойн театран режиссёр, гочдархо, Нохч-ГӀалгӀайн Республикин а, СССР а (1939) йаздархойн союзийн декъашхо, СССР журналистийн бертан декъашхо (1958).
Биографи
1914-чу шарахь МахктӀахь ахархочун доьзалехь вина, лакхара школа а, цул тӀаьхьа Соьлжа-ГӀалахь театран студи а чекхйаьккхина цо. 1933—1936 шерашкахь Тбилисехь Шота Руставелин цӀарахчу театран студи чохь дешна, цигахь Ӏамийна режиссер. ЦӀа вирзинчул тӀаьхьа Нохч-ГӀалгӀайн драматически театрехь актеран а, режиссеран гӀоьнчин а болх бира цо.
1941-чу шарера 1942-чу шаре кхаччалц ЦӀечу Эскарехь гӀуллакх дина цо. Цул тӀаьхьа «Красное знамя» газетан жоьпаллин секретарь хӀоьттира иза.
Депортацин шерашкахь йохка-эцарехь болх бина цо. 1957—1959 шерашкахь, цӀа вирзинчул тӀаьхьа, республикин «Ленинский путь» газетан штатан корреспондент вара. 1960—1961 шерашкахь республикин тайнигийн театран директор а, Нурадиловн цӀарах йолу Нохч-ГӀалгӀайн драматически театр. Цул тӀаьхьа, 1991 шо кхаччалц, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н йаздархойн союзан литературни фондан куьйгалхо вара иза.
Библиографи
Саидов Билала йазйинарг
оьрсийн маттахь
- Саидов Билал. Сердце зовёт. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1970. — 46 с.
- «Горный родник»;
- «Избранное»;
- Саидов Билал. Солнце в горах. Стихи. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1966.
- Саидов Билал. Храбрый Сулима. Сказка. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1967.
нохчийн маттахь
- Саидов Билал. Миру - мир. Стихи, поэмы = Дуьненна - Машар. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1959.
- Саидов Билал. Голос сердца. Стихи = Деган аз. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1963.
- Саидов Билал. Храбрый Сулим. Сказка = Майра Сулима. Туьйра. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1967.
- Саидов Билал. Тёзка Сулимы. Сказка = Сулимии цIархо. Туьйра. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1968.
- Саидов Билал. Моя любовь. Стихи, поэтмы, сказка для детей. = Сан безам. Стихаш, поэмаш, берашна туйра. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1989.
- Саидов Билал. Горный родник. Стихи, поэмы = Ламанан шовда. Стихаш, поэмаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство.
- Саидов Билал. Песни сердца. Стихи, поэмы = Деган иллеш. Стихаш, поэмаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство.
- Саидов Билал. Желание. Стихи, поэмы = Лаам. Стихаш, поэмаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство.
- Саидов Билал. Избранное. Стихи, поэмы = Хаьржинарш. Стихаш, поэмаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство.
- Саидов Билал. Похождения Сулима. Сказка = Сулимас лелийнарш. Туьйра. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство.
- Саидов Билал. Избранное. Стихи, проза = Хаьржинарш. Стихаш, проза. — Москва: Чечено-Ингушское книжное издательство, 2012.
Саидовн кхолларалех лаьцна литература
оьрсийн маттахь
- Мальсагов А. У., Туркаев Х. В. Писатели советской Чечено-Ингушетии. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1969.
- Стихи о Грузии чеченского поэта // Вечерний Тбилиси : газета. — 1967. — № 5 января.
нохчийн маттахь
- Абдурахманов А. Талантан кхиъна йогIу къоналла (чеченский) // Орга : журнал. — 1963. — № 4.
- Ошаев Xалид. Саидов Билалин кхолларалла (чеченский) // Ленинан некъ : газета. — 1964. — № 4 октябрь.
Иэс
2024-чу шарахь Нохчийн Республикехь дӀаяьхьира иэсан мероприятеш, поэт Саидов Билал вина 110 шо кхачарна лерина. Царна йукъахь бара: Хьалха-Мартан кӀоштахь «Саидов Билалан дуккха а агӀонаш йолу кхолларалла» бохуш йолу суьйренан къобалваран (вечер-признание) цхьаьнакхетар; Нажин-Йуьртан кӀоштахь — йаздархочун иэсан юбилейни суьйре а, литературан сахьт а («Саидов Билалан кхоллараллин некъ»)[1][2][3].
Билгалдахарш
- ↑ Вечер-признание «Многогранное творчество Билала Саидова». Культура.РФ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 июнь.
- ↑ Юбилейный вечер памяти Б. Саидова. Газета «Аргун» (2024 шеран 29 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 июнь.
- ↑ Литературный час «Творческий путь Билала Саидова». Культура.РФ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 июнь.
Хьажоргаш
- Увайс Лорсанукаев. Билал Саидов. Министерство культуры Чеченской Республики (2009 шеран 11 июнь). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 25 декабрь.
- Саидов Билал. Чеченский техникум энергетики. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 25 декабрь.
- Билал Саидов. Электронная библиотека Союза писателей Чечни. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 25 декабрь.
- Саидов Билал Саидович. Город Грозный. ТӀекхочу дата: 2014 шеран 25 декабрь.
- Абдулла Арсанукаев. Саидов Билал (1914 – 1994)(бил-боцу.). Информационное агентство «Чеченская Республика сегодня» (2014 шеран 4 февраль). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 25 декабрь.