Наурбиев, Умат-Гирей Камбулатович

Наурбиев, Умат-Гирей Камбулатович (1935 шеран 8 июнь, Соьлжа-ГӀала, Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика, РСФСР, ССРС2007 шеран 6 сентябрь, Набережные Челны, ГӀезалойчоь) —гӀишлошъйарехь новатор а, архитектор а.

Биографи

Вина 1935 шеран асаран беттан 8-чу дийнахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлжа-ГӀалахь. Къомаца гӀалгӀа ву.

Шен белхан некъ дӀаболийра 1949 шарахь Токмак гӀалахь (ГӀиргӀазойчоьнан ССР) механизаторийн ишкола чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа ГӀиргӀизойчохь а, Украинехь (гӀ. Червоноград) предприятешкахь, Кустанайн областехь бен латтанаш кхиийра, гӀ. Зарафшан йира (Узбекистан ССР), ткъа иштта гӀала-порт Находка.

1969 шарахь гӀ. Набережные Челны дӀавахара, дакъалецира 1-чу а, 2-чу а этапийн заводаш йеш Каман автомобилан гигантан а, Заинскан чкъургийн заводан а меттигехь, Бегишевон аэропортан айадаларан майданехь (1972) а, Новый йуьртахь («Гигант» йуккъера керта Тукаевскин кӀоштан) а, Нижнекамски ГЭС (1978 шо) а, шолгӀа термогальванан корпус а, транспортан электротехникан завод а, картонан а, кехатийн а завод а, гӀ. МожгӀа газан компрессорийн станцеш, ГӀезалойчоьн АЭС а, Елабуга тракторан завод а; гӀ. Набережные Челны а, Заинск а, Камскин Поляна йурт; цо автомобильни дӀахӀиттийра Татарстанехь.

«ХӀора дийнахь — шина сменан норма» девизца болх беш, тобано къинхьегаман рекордаш хӀиттийра: 9-чу пхеа шеран планехь (1971—1975) планан Ӏалашонаш кхочушъйира кхаа шарахь, ткъа 10-чу (1976—1980) а, 11-чу (1981—1985) а шерашкахь ши Ӏалашо пхиъ кхочушъйира.

1991—2003 шерашкахь иза вара «Контракт» цӀе йолчу долахь йолчу некъаш дахкаран компанин коьрттера директор.

1996 шарахь Наурбиевс гӀ. Агрыз архитектуран комплекс йан йолийра, цхьана хенахь дуьххьарлера инженерийн а, технически а, хьехархойн а кадраш кечъйира Республика Татарстанан «Татарийн республикан регионашна йукъара дешаран центрна» — некъан индустрехь а, некъан йистера сервисехь а къона белхалой а, йуккъерчу тӀегӀан говзанчаш а кечбар . Программин автор «Некъаш дахкар а, йарташ тойар а ГӀезалойчоьхь».

Новаторство

Лаьттан белхаш тобарехь доккха дакъа диллина Наурбиевс. Цуьнан бригада инженерийн ойланаш зуьйш меттиг хилира — 20 гергга тайп-тайпана механизмаш бахам лелор. «КамАЗ» гӀишлошъйарехь механизаторша дуьххьара хийцира махкахь арахоьцу сезонан автоскреперш йерриг сезонан машенех; дуккха а Ӏалашонаш йолчу техникех вовшахтоьхна механизированни комплексаш кхоьллина, бригадан методан кепехь болх беш. 1978 шарахь дуьйна комплексан автоскреперан бригадо, шена чохь гергарчу хьесапехь 40 латта лелоран а, транспортан а гӀирсийн дакъош а долуш, массо а болх кхочушбо хаддаза бригадан тӀелацамца.

Даима рогӀалла къобалъйира рекомендаци йира йукъадалор ВНИИПИ къинхьегам гӀишлошъйарехь ССРС Госстройехь. 1979 а, 1980 а шерашкахь ПО «Камгэсэнергострой» гӀишлошъйаран механизацин урхалло дӀайаьхьира и практика Ӏамош Йерригсоюзан ши семинараш а, цул тӀаьхьа иза кхочушъйира СССР-н йаккхийчу гӀишлошъйаран объекташкахь.

Архитектуран говзалла

Наурбиев, архитектор архитектор(оьр.) санна, автор а, гӀишлошъйархо а вара:

  • хӀоламаш «Сийлахь КамАЗ гӀишлошъйархошна!»[1], а «Даймехкан тӀемалошна» (1981);
  • мемориалан «Даймехкан салташна» (1990, соавт. скульптор Ю. Дремин, Москох).

Туристаш а, той дӀахьош болу нах а сецало оцу гӀалин сийлаллаш. Афганцаш эскархой а, тӀеман ветеранаш а, ишколан дешархой а хьовсуш бу хӀолламашна тӀе.

СовгӀаташ а, цӀераш а

  • Цунна йелла шиъ Ленинан орден а, «Сийлаллин билгалон» орден а, ССРС ВДНХ тӀера детин а, борзан а мидалш, кхин а мидалш.
  • ГӀезалойчоьн АССР Сийлахь гӀишлошъйархо (1976).
  • . Набережный Челный гӀалин сийлахь вахархо (1999 шо).

Иэс

Книгашийн автор:

  • «Хьайн дагна дика Ӏамаде» (Казань, 1984),
  • «Командир контрактийн гӀуллакхаш» (Москох, 1987),
  • «Корматаллин тоба: лехамаш а, эксперименташ а» (Москох, 1989).

Билгалдахарш

  1. Интересные памятники набережных челнов. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 11 январь.