Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Мусаев, Мохьмад Мусан воӀ

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Мусаев.

Магоме́д Муса́евич Муса́ев (1915 шеран 15 июнь, Керла Алда, Теркан область — 2001) — советан йаздархо, драматург, гочдархо, публицист, Сийлахь-Бокхха Даймехкан тӀеман декъашхо, СССР йаздархой бертан а, журналистийн бертан а декъашхо, Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь белахало.

Биографи

Ахархойн доьзалехь вина. Ишкол а, цул тӀаьхьа Соьлж-ГӀалара мехкадаьттан техникум а чекхйаьккхина цо. 1931 шарахь Соьлжа-ГӀаларчу Ленинан цӀарахчу мехкадаьттан заводе кочегаран дешархо санна болх бан волавелира иза. Жим-жима хьалавелира технически операторан дарже. 1937-чу шарахь, могашалла бахьана долуш, заводера болх бита дийзира цуьнан. 1938 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн радион редактор хӀоьттира иза.

Сийлахь-боккха Даймехкан тӀом болабелча иза шен лаамехь фронте вахара. 1942 шарахь могашалла бахьана долуш цӀахь витина, цул тӀаьхьа йуха а Нохч-ГӀалгӀайн радио балха веара[1].

1944 шеран 23 февралехь иза махках ваьккхира. Оцу муьрехь иза ваьхна Казахстанан ССР-н Жамбилан областехь. Цо дуккха а говзаллаш хийцина, шайна юкъахь гӀишлошйархо, хьехархо, йохкархо…

1957-чу шарахь, репрессеш лайна къаьмнаш реабилитаци йинчул тӀаьхьа, Даймахка цӀавоьрзу иза. 1958-чу шарахь дуьйна 1975-чу шарахь пенсе ваххалц цо болх бира Нохч-ГӀалгӀайн книжни зорбанан исбаьхьаллин литературин декъехь лакхара редакторан даржехь. Заочно чекхйаьккхина Нохч-ГӀалгӀайн хьехархойн институт.

1958 шарахь дуьйна КПСС декъашхо. 1959-чу шарахь ССРС-н Журналистийн Союзан декъашхо хилира. 1966-чу шарахь иза ССРС-н яздархойн союзан декъашхо хилира.

Кхолларалла

1960-чу шарахь араелира цуьнан дуьххьарлера книга «Садаьржаш» («На рассвете»), шена юкъахь повесть а, масех дийцар а долуш. Оццу шарахь язйина, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тӀамна лерина, Нохч-ГӀалгӀайн драматически театро хӀоттийна «Теркан тулгӀенаш» цӀе йолу турпалаллин драма. Критикаша лаккхара мах хадийра пьесана, хьовсархоша дика тӀеийцира иза. Оцу произведеница Мусаевс ша похӀма долу драматург ву аьлла дӀакхайкхийра. Хала кхолламаш болуш, лаккхара сатийсамаш болуш нах бара Мусаевн произведенийн турпалхой.

Мусаевс нохчийн матте гочйина Фадеев Александран «Разгром», З. Орджоникидзен «Большевикийн некъ», «Тимур а, цуьнан накъостий а», «Чук а, Гек а», Гайдар Аркадин «Сийна кад», Носов Николайн «ГӀулчаш» иштта кхийерш а.

Журналистикаца болх беш вара иза. Республикин зорбанехь арайийлина цуьнан статьяш, очеркаш. Цо кест-кеста къамел дора телевиденехула таханлерчу гӀуллакхех лаьцна, йаздархойн дахарх а, кхоллараллех а лаьцна дуьйцуш.

Библиографи

Мусаевс йазйинарш

Нохчийн маттахь

  • Мусаев М. На рассвете (Повесть, рассказы) = Садаьржаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1960.
  • Мусаев М. Золотая игла (Повесть, рассказы) = Дашо маха. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1963.
  • Мусаев М. Анзор (повесть). — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1966.
  • Мусаев М. Волны Терека (Пьесы) = Теркан тулгIенаш. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1968.

Оьрсийн маттахь

  • Мусаев М. Золотая брошка (Повесть). — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1965.
  • Мусаев М. Анзор (Повесть). — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1967.

Мусаеван кхолларалех лаьцна

Нохчийн маттахь

  • Нашхоев Р. Турпалаллин спектакль (чеченский) // «Ленинан некъ» : газета. — 1960. — № 18 декабря.
  • Галаев Хь. Терка туолгIеш (чеченский) // «Сердало» : газета. — 1961. — № 1 января.
  • Яндарбиев Хь. «Дашо маха» цIе йолу М. Мусаевн повесть (чеченский) // «Оргa» : журнал. — 1964. — № 2.
  • Ошаев X. «Цхьана эвлахь» (чеченский) // «Ленинан некъ» : газета. — 1964. — № 18 октября.
  • Арсанукаев Ш. «Дашо маха» (чеченский) // «Колхозан дахар» : газета. — 1966. — № 19 июня.
  • Туркаев Хь. СССР-н йаздархойн член (чеченский) // «Ленинан некъ» : газета. — 1967. — № 1 января.

Оьрсийн маттахь

  • Калита Л., Баширов Л. О знакомом, волнующем, наболевшем // «Грозненский рабочий» : газета. — 1964. — № 16 октября.
  • Бацаев Б. Разговор о молодежи // «Грозненский рабочий» : газета. — 1961. — № 24 марта.
  • Ошаев X. «Золотая брошка» // «Грозненский рабочий» : газета. — 1964. — № 21 февраля.
  • Туркаев Х. Новые герои молодой прозы // «Грозненский рабочий» : газета. — 1965. — № 15 января.
  • Межидов В. Повесть М. Мусаева «Анзор» // «Грозненский рабочий» : газета. — 1968. — № 15 августа.
  • Мальсагов А. У., Туркаев Х. В. Писатели советской Чечено-Ингушетии. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1969.

Билгалдахарш

Хьажоргаш

Категореш