Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Митаев Ӏела Бамат-Гирин воӀ

Митаев Ӏела Бамат-Гирин воӀ (1881, Эвтара — 1925 шеран сентябрь, Дон-тӀера-Ростов) – нохчийн политикин а, динан а гӀуллакххо, Нохчийн автономин областан ревкоман декъашхо[1].

Биографи

Иза вина 1881-чу шарахь Эвтара олучу йуьртахь (хӀинца Нохчийчоьнан Шелан кӀоштахь) шейхан Митаев Бамат-Гири-Хьаьжин доьзалехь[2][3]. Тайпана Гуно вара[4]

Соьлжа-ГӀалахь йуьхьанцарчу классийн ишкол чекхйаьккхина цо, цул тӀаьхьа хьуьжарехь син-мехаллин кхетош-кхиор эцна цо. Цо буьйцура нохчийн а, оьрсийн а, Ӏаьрбийн а меттанаш[5].

1912-чу шарахь Эвтара йуьртахь, РомановгӀеран династин 300 шо кхачар дагалоцуш, цо кхоьллина хьуьжар а, оьрсийн ишкол а[6], цигахь цара Ӏамадора нохчийн, оьрсийн, Ӏаьрбийн меттанаш, теологи, математика, риторика, географи, астрономи, истори[7].

Митаевс Соьлжа-ГӀалара оьрсийн хьехархой а кхойкхуш, царна алапа а луш, иштта бераш кхиоран харжаш а шена тӀелоцуш хилла[7].

1914-чу шарахь шен да дӀакхелхинчул тӀаьхьа иза шайх ву аьлла дӀакхайкхийра[8]. Цо лоьхура Къилбаседа Кавказехь исламан пачхьалкх кхоллар; кхоьллина дуьненан а, шарӀан а кхелаш[9].

Гражданийн тӀом болчу хенахь цо куьйгалла дира шарӀан полкана[8]. 1918 шо долалуш цо вовшахтоьхна КӀайн эскаран дакъош (2500 гергга стаг) гоне лаьцначу Ведана гӀопера[10]. Исс баттахь цо латтийра Теркца дозанаш, новкъарло йира гӀазакхийн дакъошнаа тӀелета[8].

Теркан гӀазакхийн эскаран тӀеман старшина Л. Ф. Бичераховн отряд (3000 сов стаг) Нохчийчоьнан латта тӀехула чекх ца йалийтира цо, ХӀинжа-ГӀалара Мазалке чекхвала гӀерташ, Теркан гӀазакхийн гӀаттамна гӀортор йан[8]. Теркан гӀазакхийн-ахархойн кхеташонан антикоммунистийн кхолламашца хиллачу тӀемашкахь Г.Ф. Бичераховс 1918-чу шеран 5—12 сентябрехь ларйира Соьлжа-ГӀала; гӀазакхийн тобанаш йухайаха дезна ДегӀасте[11]. Ши эзар муридца иза гӀоьнна веара Кавказан исламан эскарна, цо инарла-майор Л. Ф. Бичерахов йухавала декхаре вира ХӀинжа-ГӀалара Бакох 1918-чу шеран ноябрехь, 1919-чу шарахь тӀом бира инарла Д.П. Драценкос, тӀаьхьо Теркан гӀазакхаша дӀалаьцна Цоцин-Юрт кхиамза ларйеш.

Нохчийн автономин областан ревкоман председателан Т. Э. Эльдархановн а, ВКП(б) Къилбаседа-Кавказан бюрон секретаран А. И. Микоянан а рекомендацица иза хаьржина Ревкоман декъашхо.

Нохчийчохь Советан Ӏедал дӀахӀоьттинчул тӀаьхьа, Советийн Ревкоман декъашхо санна, Митаев Ӏелас йерриг а Нохчийчоьнан латта тӀехь къепе хӀоттийра, цул тӀаьхьа Нохчийчоьнахула чекхйовлучу цӀерпошташна тӀелетарш дар сацийра.

Митаев Ӏела бахьанехь чӀагӀделира Нохчийчохь Советийн Ӏедал. 1924-чу шеран 8-чу мартехь иза лаьцна, гуьржийн националисташца барт а беш, Къилбаседа Кавказехь контрреволюцин гӀаттам кечбарна бехке вина[1][2].

Ростоврчу набахтехь латтийна, хеттарш дан дӀавигина Лубянке (Москох)[2].

Цунна герз тоьхна чекисташа 1925-чу шеран сентябрехь Дон-тӀера-Ростов гӀалин йуккъерчу набахтехь[1][2].

Доьзал

Да — Бамат-Гири-Хьаьжи Митаев (1838, Эвтара — 13.09.1914, Калуга), шайх[1][3].

Ваша - Ӏумар[1][12].

ЙоӀ — Кадиева (Митаева) Ӏайшат (1914—2000).

ЙоӀ — Эпендиева (Митаева) Кхокха (1922-).

КӀант — Сулейманов Хьусейн (Ӏазакъ) Ӏелин воӀ (1925-1990).

КӀант — Алиев Хамзат Ӏелин воӀ (1906-1940).

Иэс

  • Ӏ. Митаевн цӀарах Соьлжа-гӀалин "Первомайски" урамна цӀе хийцира 2010-чу шарахь,
  • Чечанахь йуккъерчу урамна шейх Митаев Ӏелин цӀе тиллина.
  • Эвтарара цхьана урамна цӀе тиллина Митаев Ӏелин сий деш.

Литература

  • Акаев В. Х. Чеченский суфий Бамат-Гирей-Хаджи: жизнь и духовный путь // Известия Вузов. Северо-Кавказский регион. Общественные науки. — 2003. — № 3. — С. 33—39.
  • Безугольный А. Ю. Генерал Бичерахов и его Кавказская армия : неизвестные страницы истории Гражданской войны и интервенции на Кавказе, 1917—1919. — М.: Центрполиграф, 2011. — 348 с. — (Россия забытая и неизвестная. Золотая коллекция). — 2000 экз. — ISBN 978-5-227-02536-4
  • Заурбеков М. Д. Шейх Али Митаев: патриот, миротворец, политик, гений. — 192 с. — 3000 экз.
  • Заурбеков М. Д. Шейх Али Митаев: патриот, миротворец, политик, гений - эталон справедливости и чести. — Гр.: Издательство религиозной литературы "Зори ислама". — 240 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-94587-243-1.
  • В знаменьях Аллаха вошедший в мир // Знаменитые чеченцы : исторические очерки: В 4-х кн. / автор-сост. Муса Гешаев. — М.: Мусаиздат. — Т. 2. — С. 495–524.
  • Ибрагимова З. Х. Царское прошлое чеченцев // Наука и культура.
  • Ибрагимова З. Х. Кавказцы.
  • Никитин Б. В. Роковые годы / с предисл. Николая Старикова. — СПб. etc. : Питер, 2015. — 317 с. — (Николай Стариков рекомендует прочитать). — 3000 экз. — ISBN 978-5-496-01778-7
  • Яндарбиев Х. Ш. Шейх Али Митаев // Исламан зӏаьнарш : газета. — 2001. — № 1(45). — С. 42-45.
  • Музаев Т. М. Для установления мира решено ехать во Владикавказ… // Архивный вестник. — № 5. — ISSN 978-5-6040381-2-3.

Хьажоргаш

  • Шейх Али Митаев. Нохчалла : Чеченские обычаи и традиции (2013 шеран 2 февраль).

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 В. Х. Акаев, 2003.
  2. ↑ 1 2 3 4 Сахаровский центр.
  3. ↑ 1 2 М.Гешаев, 2005, с. 499—500.
  4. ↑ Акаев В.х. Чеченский суфий Бамат-Гирей-Хаджи: жизнь и духовный путь // Известия высших учебных заведений. Северо-Кавказский регион. Общественные науки. — 2003. — Вып. 3. — 0321-3056.
  5. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 500.
  6. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 503.
  7. ↑ 1 2 М.Гешаев, 2005, с. 504.
  8. ↑ 1 2 3 4 М.Гешаев, 2005, с. 508.
  9. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 502—503.
  10. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 506—507.
  11. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 509.
  12. ↑ М.Гешаев, 2005, с. 499.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш