Хантиев (Ахметханов), Кана-Шейх

Бер долуш Ӏусман-Хьаьжас дӀавелира иза Таьшкичура Абун хьуьжаре. Абу-Шайха кхелхинчул тӀаьхьа Канин устаз хилира Таьшкичура гӀумкий Хож-Ахьмад. Канин шайхан дарже кхача гӀодира Таьшкичура Хож-Ахьмада а, Ӏусман-Хьаьжас а.

Кана-Шайх (нох. Хантиев Кана-Шайх) — накъшбандин тӀарикъатан шайх, XX бӀешеран Нохчийчоьнан политикин гӀуллакххо, Ӏусман-Хьаьжин жимаха волу ваша. Схьавалар Ӏалларойн тайпанах ду.

1911 шеран октябрехь «Обарг Зеламхин гӀодарна» Кана-Шайх кхечу шайхашца – Митаев Бамат-Гири-Хьаьжица (Іовдица), Гайсумов Суоип-моллица, Хамирзаев Чиммирзица (Дуккица), Белхароев БатӀал-Хьаьжица, Шаптукаев Ӏабдул-Ӏазизца (Доккица), Назиров Мохьмадца (Маница), Ӏаьндара Ӏумар-Хьаьжица цхьаьна – араваьккхира Калуга гӀала. 1912 шеран апрелехь иза мукъаваьккхира бехке цахиларна, цӀа ван бакъо йелира^[1][2].

1918—1920 шерашкахь Кана-Шайх шен мурдех лаьтта тобанан коьртехь, дакъалоцу кӀайнгвардихошна дуьхьала къовсамехь. 1918 шеран 2 январехь цара дакъалоцу Девкар-Эвлара тӀамехь. Деникинан Шайн Лааман эскарна дуьхьала тӀом бинашехь, советийн Ӏедал хӀоттарца Канин репрессеш йо, хьийза а во. ТӀаьххьара иза лецира 1933 шеран 17 мартехь, 85 шо долуш, оцу шеран 9 апрелехь уггаре лакхара кхел кхайкхийна. Кхел кхочуш йира 1933 шеран 10 майхь. 1990-гӀа шарахь Кана-шайханна реабилитаци^[1][2] йина.