Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Миндиашвили, Дмитрий Георгиевич

Миндиашвили, Дмитрий Георгиевич (гуьрж. დიმიტრი გიორგის ძე მინდიაშვილი; 1933 шеран 4 июнь[1], Тиблиси — 2021 шеран 24 май[1], Красноярск[1]) — Советан а, Российн а спортсмен, ССРС-н паргӀатан кепар латархон спортан мастер а, тренер а, Красноярскан мехкан

губернаторан физкультуран а, спортан а хьехамча а, Красноярскан мехкан паргӀатан кепар латархон федерацин президент а. Российн Федерацин Къинхьегаман Турпалхо (2020 шо). ССРС-н а, РСФСР-н а, Гуьржийчоьнан а сийлахь тренер; РСФСР-н а, Тыван а, Хакасин а, Бурятин а, Якутин а, ДегӀастанан а республикийн физкультуран хьакъволу белхахо; Краснояран мехкан физически культурин а, спортан а хьакъволу белхахо а. Красноярскан сийлахь гражданин (2011 шо) а, Красноярскан мехкан сийлахь гражданин (2013 шо).

Хьехархойн Ӏилманийн доктор (1996) а, Российн дешаран академин академик (2011; 2004 шарахь дуьйна декъашхо-корреспондент) а. Балтикан а, Петровскан а хьехархойн академин а, Дуьненайукъара Ӏилманан а, бизнесан а интеграцин академин а, АЦШ Ӏилманан а, дешаран а, индустрин а, исбаьхьаллин дуьненайукъара академин декъашхо а, Гуьржийчоьнан къоман а, йукъараллин а йукъаметтигийн академи а, Дуьненайукъара туризман академи а.

Цо тренералла дира хӀора аьхкенан Олимпийски ловзаршкахьӀ972 шарера 2008 шаре кхаччалц (1984 шо доцург, ССРС Олимпиадина бойкот йира). Иза вевзаш ву Олимпан чемпионийн Ярыгин Иванан а, вежарийн СайтиевгӀеран Бувайсаран а, Адаман а тренер санна.

Иза кхелхина 2021-чу шеран хӀутоссург беттан 24-чу дийнахь, йеххачу хенахь цомгуш хиллачул тӀаьхьа[2][3]. ДӀавоьллина иза Красноярскехь «Бадалык» кешнашкахь йолчу Сийлаллин аллейхь.

Хьалхара шераш

Жималла

Иза вина чоьхьарчу эскарийн эпсаран Миндиашвили Георгийн доьзалехь, эскарера араваьллачул тӀаьхьа меттигерчу базарахь директоран даржехь болх беш хиллачу. 1937-чу шарахь политикан бахьанашца репрессеш а йина, Архангельске дӀахьажийра иза. 1939 шарахь Миндиашвили Георгий шен лаамехь тӀом бан вахара Советан-Финляндин тӀамехь, ткъа 1941 шарахь шен лаамехь Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман фронтан могӀанашка вахара, чевнаш хиллехь а, деган лазар хиллехь а, чаккхенга кхаччалц гӀуллакх дира. Цуьнан хӀусамнана Миндиашвили Анна лорйиша санна тӀаме йахана, шен диъ бер марвежаршкахь а дуьтуш[4].

Жима Миндиашвили Мито, шен вежаршца Гивица а, Иосифца а, цуьнан йиша Мэрица а цхьаьна ширачу КӀахетехь кхиийна шен дедас Ӏасе а, баба Нино а. ТӀаьхьо цо дагалоьцура, уьш луьраллица а, къинхьегамца а кхиийна хилар, амма цкъа а йуьхьӀаьржа ца хӀиттийна хилар — Митон амалехь шен лар йитина бакъдерг.

Меттигерчу ишколехь дешна 1947 шо кхаччалц, цул тӀаьхьа жаӀу болх бира, Казбеги Александран(оьр.)нохч. кхоллараллех дог лозуш. Цуьнан доьзал а, хьехархой а цу гӀулчана дуьхьал белахь а, кхиазхочо шен ницкъ ца кхочу[4]. Миндиашвили сиха шен керлачу гонехь дӀанисвелира, кхин а зеделларг долчу жаӀуйн лерам хилира цуьнан.

Цхьа бохам бахьана долуш, жаӀуьнан болх дӀатаса дийзира цуьнан: Мито уьстагӀий кха чу дӀасалелочу хенахь, уллохь ткъес туьйхира. Шина дийнахь кхетамчохь воцуш Ӏийначул тӀаьхьа, тамашийна дийна висина иза. Дарбан цӀийнера араваьлча, лоьраша садаӀар хьехна, йуьрта йухавеара иза, цигахь бархӀ шо дешар чекхдаьккхира цо. Цул тӀаьхьа шоферан гӀоьнчин болх бина цо[5].

Жималла

Кегийрхой 1952-чу шарахь эскаре кхайкхира иза. Астраханехь ракетийн декъехь гӀуллакх дира цо, отрядан куьйгалхо а, взводан куьйгалхочун гӀовс а, авторотан старшина а хилла. ГӀуллакх деш волчу хенахь Миндиашвилис шен дуьххьарлера спортан кхиам баьккхира — иза хилира Теркестанан тӀеман гонан чемпион атлетикехь. ТӀаьхьо иза дехьавоккхур вара Кхазакхстане, цигахь дакъалоцур дара цо водородни бомба зерехь.

1955 шарахь демобилизаци йинчул тӀаьхьа Сибреха дӀавахара, цигахь «Абакан — Тайшет» аьчка некъ буьллуш шофёран болх бира. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьлча Красноярске дехьавелира иза. Машенлелорхо санна Миндиашвилис дакъалецира Сибрехахь шина йоккхачу гӀишлошъйаран проектехь: Красноярскан ГЭС а, Красноярскана йукъахь Енисей хина дехьа Коммунальни тӀай а[5].

— В строительстве Коммунального моста участвовал от и до, перемычку с нуля отсыпал. Заливал раствором опоры, которые мы называли «быками». Всю зиму работали, а весна ранняя тогда случилась. Лёд уже тонкий, и мы катастрофически не успевали. Если бы так и не успели, миллионы рублей в прах бы превратились. Нас пригласили в горком комсомола, сказали: «Ребята, нужен подвиг». И мы круглые сутки возили. С открытыми дверцами над пропастью, ухнул бы многотонный грузовик вниз — и всё. Успели вовремя[6].

Спортан карьера

Шен балхаца цхьаьна иза гуттара лелаш вара латарца «Пищевик» спортан йукъараллехь, цигахь цуьнан тренер вара Солопов Анатолий.

1957 шарахь Миндиашвилис толам баьккхира Красноярскехь паргӀат латаран чемпионатехь, ткъа шо даьлча регионан уггаре а нуьцкъала латархо хилира иза, ССРС чемпионатехь 4-гӀа меттиг а йаьккхина. Цу гӀуллакхо цунна йелира паргӀат кепехь латарехь спортан мастеран цӀе — Красноярскан мехкан исторехь дуьххьарлера. Амма цул тӀаьхьа спортхо санна дика гайта аьтто ца баьлла цуьнан, тайп-тайпанчу къоман тобанашна йукъа кхайкхинехь а.

Тренеран болх бан

1958 шарахь дуьйна Миндиашвилис болх бира «Труд» спортан йукъараллехь шен лаамехь паргӀатан кепар латархон тренер санна. Масех шарахь къахьегначул тӀаьхьа, цуьнан дешархой кхиамца къийсалуш бара Сибрех а, Генарчу Малхбале а чемпионаташкахь. Оцу агӀор кхиа къона тренер деша вахара Красноярскерчу пачхьалкхан хьехархойн университете, иза чекхъйаьккхира цо 1964-чу шарахь.

1968-чу шарахь Ригехь хиллачу ССРС-н чемпионатехь Миндиашвилин дешархоша йиъ мидал йаьккхира. Къоман юниорийн чемпион хилла 21 шо долу Ярыгин Иван. Шайн йозаллин классашкахь детин мидалш йаьхна Шалыгин Михаила а, Антошин Михаила а, Челноков Владимира а.

1970 шарахь Миндиашвили дӀакхийтира ССРС паргӀат латаран къоман тобанна коьрта тренер санна. Ши шо даьлча цуьнан кхиархо Ярыгин хилира Красноярскан мехкан исторехь дуьххьарлера Олимпан чемпион, цо и хьуьнар карладаьккхира 1976 шарахь хиллачу Олимпиадехь.

1973 шарахь Миндиашвилис йуьхьарлаьцна Уралал дехьа лаккхарчу тӀегӀанехь латаран говзаллин дуьххьарлера ишкола кхоллар. 1993 шарахь цуьнан цӀе тиллира ШВСМ, ткъа 2009 шарахь иза хийцира Миндиашвилин цӀарах латаран академи.

Миндиашвили а, Ярыгин а

Миндиашвили Дмитрийн а, Ярыгин Иванан а цӀераш вовшашца йоьзна йу. Дмитрий Георгиевичан куьйгаллица футболхо а, жижиганкомбинатехь болх беш а хилла волу Иван Олимпан чемпион хилира. Миндиашвилис иза кӀант лорура, цо йаздора:

«Масех шарахь регионехь паргӀатан латаран бух хӀоттош, лакхарчу тӀегӀанехь къовсавала ницкъ кхочуш латархой лоьхуш, къастош чӀогӀа къахьегначул тӀаьхьа, суна горгали бекара. Кхолламо стоьлаш дӀаса а йерзийна, суна улло дӀахӀоттийра дуьненан спортан исторехь цӀе цкъа а дӀайаккха йиш йоцу кӀант»[7][6].

Миндиашвилис вуно чӀогӀа тӀеийцира 1997-чу шарахь Ярыгин валар. Цхьана интервьюхь цо элира:

— Суна уггаре а везаш а, похӀма долуш а дешархо Ярыгин Ванечка ву. Цунах тера кхин цхьаъ хир вуйла шеко йу сан. Кхиархо а, кӀант а, жимах волу ваша а санна вехаш ву иза сан дагчохь[8].

Тбилиси дехьа а ваьккхина, Красноярске йухаверзар

1970-гӀа шераш дуьйлалуш Миндиашвилига кхайкхам кхаьчна ша винчу Гуьржийчу балха ваха. Шен доьзалца иза Тбилиси дӀавахара, цигахь тренерийн ишкола схьайиллина. Амма шина шарахь болх а бина, Красноярске йухавоьрзу иза[9].

1972-чу шарахь Олимпиадехь Ярыгин Ивана толам баьккхинчул тӀаьхьа Миндиашвилина а, цуьнан протежена а кховдийра Хрещатикан урамерчу цхьана гӀишло чохь ши петар. Амма цара юхатоьхна и кховдор. ХӀетахь дуьйна Красноярскехь гуттаренна а вехаш а, болх беш а ву Дмитрий Георгиевич.

ТӀаьхьо цо дагалоьцу:

— Ваняга кхаьчна кехат, Украинан Йуккъера комитетан хьалхарчу секретара Щербицкийс куьг йаздина. Цу тӀехь дуккха а чемпионийн куьг йаздина дара, иштта йаздина дара: «Хьоме Ярыгин Иван Сергеевич, оха хьо кхойкху Киевехь гуттаренна а Ӏен, Бондарчук Сергейн хилла квартира а кховдадо хьуна». Квартиран план хӀоттийна, 500 сом — алапа дара. ХӀетахь иза дукха ахча лоруш дара. Ас элира: «Дера, Ваня, вай дӀадаха деза. ХӀорш ду цара кховдош долу бехкамаш». Иштта хьаьжира иза соьга — дуьххьара иштта хьаьжира соьга — кехат дӀа а эккхийтина, дӀакхоьссина, элира: «Нах дӀа а ца боккхуш, шайна тӀеозош йолу ишкол йийр йу вай». Ткъа иштта нисделира[10].

Сайтиев Адамца хилла конфликт

2000-чу шарахь Сиднейхь Олимпиада хилале цхьа-ши шо хьалха Миндиашвили Дмитрийн а, цуьнан протеже Сайтиев Адаман а къиза дов хилира. Оцу конфликто инзарбаьккхира латархойн йукъаралла, хӀунда аьлча, дукхахболчара лоруш дара кавказхоша шайн баккхийчеран сий ца дан йиш йац аьлла. Къоначу латархочунна кхерамаш туьйсура Российн къоман тобанера аравоккхур ву аьлла.

Шен синхаамаш лазийнехь а, Миндиашвилина ницкъ карийра жима стаг тобанера ца ваккха. Тренерийн кхеташонехь хьал дийцаре дича, Красноярскера телефон тоьхна цо элира: «Вита иза, бехк ма биллалахь. Оха Адамца дӀанисдийр ду хӀара хӀума».

ТӀаьхьо тренеран доьзалца вуно гергарло лелош хиллачу Ярыгина Натальяс дагалоьцу:

— Дмитрий Георгиевична кӀорггера халахетна вара. Амма цуьнан аьтто белира иза йуьстахдаккха, хӀунда аьлча, ша кхетара: хӀара тайпа хьал дара, кӀентан дахар цхьана минотехь дохо тарлуш, коьртачу декъана спортера дӀа а воккхуш, йа цунна кханене некъ бан тарлуш, латарна кӀелхьара а воккхуш. Ткъа иштта хилира[9].

Ӏилманан а, йукъараллин а гӀуллакхаш

1992-чу шарахь Красноярскерчу пачхьалкхан хьехархойн институтехь биологин Ӏилманийн докторан, профессоран В. Г. Стрелецан а, хьехархойн Ӏилманийн кандидатан В. В. Нелюбинан а Ӏилманан Ӏуналлехь чӀагӀйира педагогически Ӏилманийн кандидатан даржехь диссертаци «Квалифицированни латархойн стато-кинетически стабилалла кхолларан процессан урхалла дар» (говзалла 13.00.04 — физкультуран а, спортан Ӏаморийн а, могашалла тойеш йолчу физкультуран а теори а, методаш а); официалан оппоненташ бу хьехархойн Ӏилманийн доктор, профессор А. А. Сидоров а, хьехархойн Ӏилманийн кандидат, доцент В. А. Вишневский а; коьрта хьукумат йу Челябинскан пачхьалкхан физкультуран институт[11].

1996 шарахь Петарбухерчу физкультуран академехь хьехархойн Ӏилманийн докторан даржехь диссертаци чӀагӀъйира «Квалифицированни латархойн спортан говзалла кхиоран процессан урхалла дар: теори а, практика а» (говзалла 13.00.04 — физкультуран а, спортан Ӏаморан а, могашалла тойаран физкультуран а теори а, методаш а)[12].

Шина энциклопедин а, 6 книгин а, 25 сов Ӏилманан белхийн а автор ву иза:

  • «Боккхачу ковран говзанчаш» (1993) а, «ПаргӀатан кепар латархой техникан энциклопеди» (1998, соавтор) а, монографеш;
  • Учебникаш а, хьехаран гӀирсаш а «Биопедагогика йа спортан Ӏамор» (1992, соавтор) а, «Латаран тренеран пособи» (1995, соавтор) а, «Дуьненайукъара латархой кечбаран система» (1995, соавтор) а, «Студентийн кегийрхойн физкультура» (1996, соавтор);
  • Справочник «Красноярскан махкахь паргӀатан кепар латархой» (1998, соавтор).

В.П.-н Астафьевн цӀарах КПХьУ сийлахь профессор ву (2008).

Российн журналистийн союзан декъашхо.

ГӀарабевлла кхиархой

Цу академехь Миндиашвили Дмитрийс хьехна Красноярскан хинволчу мэрна а, Пачхьалкхан Думан депутатна Пимашков Пётрна а[13][14].

Мировоззрени

Советан КПСС декъашхо а, Красноярскан гӀалин партин комитетан пленуман декъашхо а вара. Цо шех политикан «однолюб» элира, ша коммунист вара а, вуьсуш а ву бохуш. Иштта цо чӀагӀдора, шена Российн Федерацин коммунистийн парти КПРФ кховдийнера, амма иза реза ца хилира аьлла[15]. Цунна хетара, Делан итт весетна а, коммунизмна а йукъахь башхалла кӀезиг йу аьлла

— Ткъа лаьттан адамашна герга хӀун ду — массара а йуьйцу йалсамане, йа сирла кхане? <…> Сирла кхане вайх хӀораннах йозуш йу. Къу а, Ӏехош верг а, йамартхо а коммунист хила йиш йац. ЦӀена синкхетам хила беза цуьнан. Чехов Антон Павловичан дешнашца аьлча: «Стагах лаьцна дерриг а цӀена хила деза: йуьхь а, ойланаш а, духар а, синкхетам а». ЦӀена, цундела, хаза ду! И тайпа нах бен хила йиш йац коммунистийн йукъараллин декъашхой. Цундела ас йукъара ца доккху стигал хила тарло бохург"[15].

Керлачу Лакхарчу спортан урхаллин ишколехь хьалхарчу турнирех цхьанна тӀехь цо кхайкхира митрополит, къовсам декъалбан. Цул тӀаьхьа Миндиашвили Дмитрийна кхерамаш тийсира партера дӀавоккхур ву аьлла. Цо жоп делира: «Аш со тӀе ца эцна, цундела со араваккхар хьайна тӀехь дац»[16]. Цунна кӀорггера Ӏаткъам бира ССРС йохар, иза XX бӀешеран уггаре йоккха политикан бохам лорура цо. Д. Г. Миндиашвилина къаьсттина оьгӀазло йара Россинна а, Гуьржийчоьнна а йукъахь хан-зама йаьлча лаьттачу довна. Ша дӀакхалхалц иза тешна вара, хьалха-тӀаьхьа оцу пачхьалкхашна йукъара йукъаметтигаш нислур йу, бертахой хир бу аьлла. Цунна хетарехь, Российно гӀортор ца йича, Гуьржийчоь шен башхалла дӀайала а, ша-шех тоам бан а лерина йара.

Доьзал

Миндиашвилис дийцарехь, цуьнан ден-ден ден да Наполеонца тӀом беш хилла[15].

Деда — Миндиашвили Иасе, революци хилале хьалха йуьртан хьаькам вара, Гуьржийчоьнан паччахьан вице-паччахьо шен лаамехь хӀоттийна. 1917-гӀа шо даьлча, колхозехь болх беш, къанваллалц къахьоьгуш хилла иза. Баба — Миндиашвили Нино.

Цуьнан да Миндиашвили Георгий Иасеевич чоьхьарчу эскаршкахь эпсар вара, подполковник вара. Демобилизаци йинчул тӀаьхьа цо болх бира Тбилисерчу цхьана базаран директоран даржехь. 1937-чу шарахь репрессеш а йина, Архангельске махкахваьккхира иза. Советан-Фински тӀамехь а, Сийлахь-боккхачу Даймехкан тӀамехь а хилла иза, цигахь чевнаш а йина, корта айпе бинера цуьнан. Нана — Анна Александровна Миндиашвили (Мадинашвили), тӀеман хенахь лорйиша болх бина.

Цуьнан хӀусамнана, Кемеровера схьайаьлла Миндиашвили Тамара Михайловна (1936 шо), Советски йохк-эцаран техникум чекхъяьккхина, Кхазакхстанехь механизированни колоннехь болх беш йара. Цигахь цунна вевзира Миндиашвили Дмитрий, иза шен дуьхьа Сибрех дӀавахара.

Бераш: кӀант Валерий (1957) — паргӀат кепехь латарехь РСФСР-н чемпион а, Красноярскан пачхьалкхан университетан юридикан факультет чекхъйаьккхина а, корматаллин юрист а, Сочин прокуроран хьалхара заместитель хилла а[17]. ЙоӀарий Элико (1961) а, Нино (1969) а, Лиана (1971) а.

Берийн бераш: Ираклий а, Тамрико а, Сандро а, Георгий а, Дмитрий а, Тамара а, Екатерина а, Александр а.

Берийн берашийн кхоъ йоӀ а, кӀант а.

Цамгар а, валар а

2020-чу шеран бекарг баттахь, COVID-19 пандеми кхайкхийча, Миндиашвили Дмитрий арахьарчу дуьненах дӀакъаьстина вара, шакъаьстинчу чоьна чохь дӀакъевлина. Болх боцуш, хаъал лахвелла иза. Оцу фонехь лейкоз хилира цуьнан[9]. Цунна шен Къинхьегаман Турпалхочун дашо седа кхаьчна шена лерина дарба деш йолчу дарбан цӀийнехь — Москох кеманца кхача аьтто ца баьлла цуьнан[18][19].

Миндиашвили Дмитрий велла 2021-чу шеран хӀутоссург беттан 24-чу дийнахь, меттигерчу хенахь 11 сахьт 26 минот йаьлча, Красноярскан мехкан клиникан дарбан цӀийнехь. Официалан бахьана хилла пневмони[20]. Ша валале масех де дара иза реанимацехь Ӏуьллуш.

ХӀетахь «Ярыгин Иванан» рогӀерчу Гран-при турниран кечам беш бара, ткъа Миндиашвилис, жимма шен синтем меттахӀоттийна, шен кӀанте Валерийга хаьттира: «Муха ду спортзалехь гӀуллакхаш? Муха дӀабоьлху турниран кечам?» Цхьаболчу хаамашца, уьш цуьнан тӀаьххьара дешнаш дара[21].

Российн президенто Путин Владимира а, Красноярскан мехкан губернатора Усс Александра а, дуккхаъчу спортан декъашхоша а, ткъа иштта цуьнан дешархоша а халахетар дина Дмитрий Георгиевичан доьзалца а, цуьнан кхиархоршца а[22][23][24][25]. Масех эзар Красноярскера вахархо вара Ӏодика йеш.

ДӀавоьллина 2021-чу шеран хӀутоссург беттан 27-чу дийнахь Красноярскерчу «Бадалык» кешнийн Сийлаллин аллейхь.

СовгӀаташ

  • Россин Федерацин Къинхьегаман Турпалхо (2020 шо)
  • «Даймехкан хьалха гӀуллакхна» орден, III-гӀа а, IV-гӀа а даржан
  • ДоттагӀаллин орден
  • Халкъийн доттагӀаллин орден
  • «Сийлаллин знак»
  • «Къинхьегаман доьналла гайтарна» мидал
  • Ельцин Борисан (1998) а, Путин Владимиран (2004) а шен баркалла
  • Сийлаллин орден (Гуьржийчоь)
  • Дуьненайукъарчу латаран федерацин FILA дашо ши орден
  • ССРС-н спортан сийлахь мастер (1964 шо)
  • Российн (1967) а, СССР (1972) а, Гуьржийчоьнан (1986) а сийлахь тренер
  • Нохчийн Республикан сийлахь вахархо (2018)[26]
  • ССРС-н тоьлла тренер (1972 а, 1976 а). XX бӀешеран Российн тоьлла тренер (2000 шо).

Ӏилманан белхаш

  • Нелюбин В. а, Миндиашвили Д. Г. а Боккхачу кузан говзанчаш : ПаргӀат кепехь латар. — Красноярск : Полигр. предприяти «Офсет-реклама», 1993. — 414,[1] а.
  • Миндиашвили Д. Г. Дахаран кузан тӀехь: ПаргӀат кепехь латар тренеран дагалецамаш/ Послесл. М. Бримана. — М. : ТОО «Руссико», 1993. — 336 а., [8] л. ил. ISBN 5-8442-0086-1
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Латаран тренеран учебник / Россин Федерацин дешаран министерство, Красноярскан пачхьалкхан хьехархойн университет. — Красноярск : Ара-хо КПХУ, 1995. — 213, [2] а. : ил. ISBN 5-85981-029-6 : 5 000 экз.
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Дуьненайукъара латархой кечбаран система: хьехаран гӀирс / Россин дешаран министерство, Красноярскан пачхьалкхан хьехархойн университет. — Красноярск : КГПУ, 1996. — 103 а.
  • Миндиашвили Д. Г. а, Синюхин Б. Д. а, Сидоров А. А. а Физкультуран а, спортан а педагогикехь оптимизаци йар а урхалла: «Физкультура» дисциплинина хьехаран учебник «Физическая культура» студенташна а, аспиранташна а, хьехархошна а, тренерашна / Питербухан пачхьалкхан инженерийн-экономикан академи — П.: СПбГИЭА, 1996. — 67 а. : схемаш. ISBN 5-230-19889-3
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Студентийн кегийрхойн физкультура: хьехаран гӀирс / Россин дешаран министерство, Красноярскан пачхьалкхан хьехархойн университет. — Красноярск : КПГУ, 1996. — 127, [1] а.
  • Миндиашвили Д. Г. а, Подливаев Б. А. а ПаргӀат кепехь латар: истори а, хиламаш а, адамаш а / Российн латаран федераци, «Российски дешаран академин Сибрехан Ӏилманан центр» пачхьалкхан Ӏилманан учреждени. — Москох: Советан спорт, 2007. — 356, [1] а. : ил., портр., табл.; ISBN 978-5-9718-0184-9
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Российн йукъаралла модернизацин контекстехь спортан а, дешаран а меттиг кхоллар: (Сибрехан кӀоштан тӀекхуьучу чкъуран масалх пайда а оьцуш): монографи / Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерство, Лаккхара корматалла Ӏаморан федеральни пачхьалкхан дешаран хьукумат В. П. Астафьевн цӀарах йолу Красноярск пачхьалкхан хьехархойн университет". — Красноярск : В. П. Астафьевн цӀарах йолу Красноярск пачхьалкхан хьехархойн университет, 2011. — 414, [1] а. : ил., табл. (Юбилейная серия изданий В. П. Астафьевн цӀарах йолу Красноярск пачхьалкхан хьехархойн университет : 1932—2012). ISBN 978-5-85981-467-1
  • Миндиашвили Д. Г. ПаргӀат латаран приёмийн энциклопеди: техникан а, тактикан а гӀуллакхаш Ӏаморан а, тодаран а кепаш: физкультуран академийн а, институтийн а, факультетийн студенташна лерина хьехаран пособи / Россин Федерацин спортан министерство . — Ара. 3-е, перераб. и доп. — Красноярск : Платина, 2013. — 344, [1] а. : цв. ил., цв. портр. ISBN 978-5-98624-117-3
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Спортан Ӏамор: (XXI бӀешо долалуш): монографи / Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерство, Лаккхара дешаран федеральни пачхьалкхан бюджетан дешаран хьукумат «Красноярскан пачхьалкхан хьехархойн университет В. П. Астафьевн цӀарах». — Красноярск : В. П. Астафьевн цӀарах йолу Красноярск пачхьалкхан хьехархойн университет, 2016. — 310, [1] с. : ил., табл. ISBN 978-5-00102-024-0
  • Миндиашвили Д. Г. а, Завьялов А. И. а Маьрша латар кхиорехь кхузаманан тенденцеш: Ӏаморан пособи / Россин Федерацин дешаран а, Ӏилманан а министерство, Лаккхара дешаран федеральни пачхьалкхан бюджетан дешаран хьукумате «В. П. Астафьевн цӀарах Красноярскан пачхьалкхан хьехархойн университет». — Красноярск: В. П. Астафьевн цӀарах йолу Красноярск пачхьалкхан хьехархойн университет, 2016. — 235, [1] а. : ил., табл. ISBN 978-5-85981-983-6 : 100 экз.

Эс

2021-чу шеран гӀуран баттахь Красноярскехь дӀайаьхьира Миндиашвили Дмитрий дагалоцуш йолу Йерриг а Российн паргӀатан кепар латархон дуьххьарлера турнир. Иза рогӀера мероприяти хилийта планаш йу дӀахьош[27][28].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 https://uww.org/article/dmitry-mindiashvili-coach-several-olympic-champions-dies-87
  2. ↑ Скончался легендарный красноярский тренер по борьбе Дмитрий Миндиашвили. Спорт РИА Новости (2021 шеран 24 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  3. ↑ В Красноярске на 88 году жизни скончался великий тренер Дмитрий Миндиашвили | Наш Красноярский край. gnkk.ru (2021 шеран 24 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  4. ↑ 1 2 Миндиашвили Дмитрий Георгиевич | Федерация спортивной борьбы России. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  5. ↑ 1 2 Миндиашвили Дмитрий Георгиевич. web.archive.org (2014 шеран 27 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  6. ↑ 1 2 Дмитрий Миндиашвили: "Живу и дышу борьбой". web.archive.org (2020 шеран 5 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  7. ↑ Миндиашвили Дмитрий Георгиевич. biograph.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  8. ↑ Борис Валиев. Встречная полоса Ярыгина. Советский Спорт (2003 шеран 6 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  9. ↑ 1 2 3 «С его уходом мы потеряли огромную эпоху»: каким был тренер по вольной борьбе Миндиашвили. RT на русском. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  10. ↑ «Судьбу ученика нужно брать на себя». Памяти великого Дмитрия Миндиашвили. sport-express.ru (2021 шеран 25 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  11. ↑ Миндиашвили Дмитрий Георгиевич. rusneb.ru - Национальная электронная библиотека. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  12. ↑ Миндиашвили, Дмитрий Георгиевич. Управление процессом формирования спортивного мастерства квалифицированных борцов : Теория и практика : автореферат дис. … д-ра пед. наук : 13.00.04 / Санкт-Петербург. акад. физ. культуры. — Санкт-Петербург, 1996. — 35 с.
  13. ↑ Дмитрий Миндиашвили: «Жизни без борьбы не бывает». krsk.sibnovosti.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  14. ↑ Школа высшего спортивного мастерства по видам борьбы имени Д.Г.Миндиашвили. biograph.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  15. ↑ 1 2 3 Дмитрий Миндиашвили: «Здесь люди, которые меня из шофёра сделали академиком». web.archive.org (2015 шеран 30 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  16. ↑ Дмитрий Миндиашвили: “Слова “Не могу” я не знал”. web.archive.org (2018 шеран 10 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  17. ↑ Секретарь. Выпуск 1979 г. Юридический институт СФУ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  18. ↑ Выдающемуся красноярскому тренеру Дмитрию Миндиашвили вручили медаль Героя Труда РФ. newslab.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  19. ↑ Дмитрию Миндиашвили вручили золотую звезду Героя Труда РФ. Телеканал Енисей (2020 шеран 6 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  20. ↑ Умер основатель первой школы борьбы в Сибири и на Дальнем Востоке Дмитрий Миндиашвили. ТАСС (2021 шеран 4 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  21. ↑ Красноярск простился с Дмитрием Миндиашвили. Как это было. ngs24.ru (2021 шеран 27 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  22. ↑ «Ушёл из жизни гениальный "отец" борьбы». Красноярцы вспоминают Дмитрия Миндиашвили. web.archive.org (2021 шеран 24 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  23. ↑ В Красноярске прощаются с прославленным тренером Дмитрием Миндиашвили. newslab.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  24. ↑ Красноярские власти соболезнуют в связи со смертью Миндиашвили. РИА Новости Спорт (2021 шеран 24 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  25. ↑ Мамиашвили назвал смерть тренера по борьбе Миндиашвили невосполнимой потерей. ТАСС (2021 шеран 21 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  26. ↑ О присвоении звания «Почетный гражданин Чеченской Республики» Д.Г. Миндиашвили. chechnya.gov.ru (2018 шеран 4 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  27. ↑ Первый турнир памяти Миндиашвили стартует 24 декабря. redyarsk.ru (2021 шеран 22 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.
  28. ↑ Результаты I Всероссийского турнира по вольной борьбе среди мужчин и женщин памяти Д.Г. Миндиашвили — Академия борьбы имени Д.Г. Миндиашвили. Академия борьбы имени Д. Г. Миндиашвили. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 январь.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш