Корчагин, Пётр Семёнович
Пётр Семёнович Корчагин (1913 шеран 20 июнь, Соьлжа-ГӀала, Теркан область — 2013 шеран 27 февраль, Чехов, Москохан область) — советан Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман ветеран а, полковник а, инженер-фортификатор а.
Биографи
Вина 1913 шеран асаран беттан 20-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь. Цуьнан да мехкадаьтта доккхуш а, цунах пайдаоьцуш а гӀирс арахоьцучу заводехь болх беш вара. Корчагин Пётра йуккъера ишкол чекхъйаьккхина. ЦӀен Молот заводехь болх бина[1].
1934-чу шарахь Соьлж-ГӀаларчу мехкадаьттан институтан заводаш йарехь факультетан деша хӀоьттира. 1935 шеран товбецан беттан 5-чу дийнахь, хьалхара шо чекхдаьлча, жигара эскарехь гӀуллакх дан ЦӀен Эскаре кхайкхира иза. 1938 шарахь, гӀуллакх дина ваьлча, йухавоьрзу Соьлжа-ГӀала, чекхъйаьккхира Соьлжа-ГӀалахь мехкадаьттан институтан заводийн гӀишлошъйаран факультет, инженер-гӀишлошъйаран говзалла карайерзийра[2].
1941 шеран товбецан беттан иза Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлж-ГӀалин тӀеман комиссариатехь ЦӀен эскаре кхайкхира[2].
1941-чу шарахь Ленинградерчу тӀеман инженерийн училище сапёрийн курсашка дӀахьажийра иза. Курсаш чекхъйаьхначул тӀаьхьа, лейтенант Корчагин Пётр Кавказан фронте дӀахӀоттийра шакъаьстинчу лерринчу 29-чу сапёрийн бригадехь сапёрийн взводан командир санна. 1942 шеран аьхка цо чекхъйаьккхира лакхара буьйранчаллин курсаш[1].
Бригадан декъашхо волуш, Кавказера Праге кхаччалц тӀеман некъ лелла цо.
Бреслау гӀала схьайоккхуш чевнаш хилла хиларна, шен декъехь могӀаршкахь висира иза. Цо кхочушйора командованин тӀеман мисси, шен эскаршна ларъйаран структураш йан а, царна тӀегӀертачу некъашна минаш йан а. Цо мостагӀчун минийн аренаш зеназа йира, дакъалецира фашистийн оборонан структураш йохош. Кхиамца чекхдаьхна советан эскарш хин йаккхий дуьхьалонашна дехьадовларан декхарш — Лютежан плацдарма схьаоьцучу хенахь Днепр хи, Прага мукъайоккхуш Влтава хи, мехала маьрша объекташ минанашца минаша зеназа йира[1].
Цо толам билгалбаьккхира Прагехь[3]. Цо дакъалецира историн гӀишлош, тӀайш, промышленни объекташ дӀайахарехь[1].
ТӀом чекхбаьлча хилла гӀуллакхаш
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа, тӀеман стаг санна а вуьсуш, гӀишлошъйаран дакъошкахь гӀуллакх дина цо[1].
Цо тӀеман объекташ йира Москохан областан Чеховн кӀоштахь. Масаллин вовшахтохарна а, гӀишлошъйаран белхаш лакхара дикалла хиларна а, цхьа могӀа объекташ хьалхе чекхъйахарна а, дӀайаларна а ханнал хьалха подполковникан дарж делира цунна (1958 шо)[1].
Цуьнан куьйгаллица а, цо ма-дарра дакъалоцуш а Чеховн гӀалахь Чеховн а, Лопасненски а урамашкахь йира нах беха гӀишлош[1].
Иза тӀаьхьалонан дӀавелира 1964 шарахь[1].
1991 шо кхаччалц цо болх бира Чеховн а, Чеховн кӀоштахь а предприятешкахь:
- 7 шо — ССРС-н могашаллин министерствон 4-гӀа Коьртачу дирекцехь, «Оьрсийн аре» санаторехь, цигахь йира цхьа могӀа мехала объекташ, жигара дакъалоцуш Корчагин Пётр;
- 5 шо — Полиграфкомбинатан капитальни гӀишлошъйаран декъехь;
- 16 шо гергга — Столбовая йуьртахь йолчу «ТӀай гӀишлошъйаран» заводехь[1].
Чехов гӀалин майданахь «Танк» хӀоллам хӀотторан инициатива йолийначу Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман ветеранийн тобанан декъашхо[1].
Цо зуда йалийра. Дукха хан йоццуш шен бери берац Мариян доьзалца вехаш вара иза. 2013 шеран чиллин беттан 27-чу дийнахь шен 99 шо долуш Чеховехь кхелхина, дӀавоьллина керлачу гӀалин кешнашкахь[1].
СовгӀаташ
ТӀеман гӀуллакхашна йелла орденаш а, мидалш а[3][4]:
- «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» мидал (1945 шо, хӀутоссург беттан 9-гӀа де);
- Жуковн мидал;
- «ТӀеман гӀуллакхна» мидал (1950 шо, лахьанан беттан 15-гӀа де);
- «Кавказ Ӏалашъйарна» мидал (1945 шо, хӀутоссург беттан 29-гӀа де);
- ЦӀен Седан орден (1954 шо, лахьанан беттан 5-гӀа де);
- Даймехкан тӀеман ӀӀ-чу даржан орден (1985 шо, оханан беттан 6-гӀа де);
- CовгӀатан знак «ТӀеман гӀишлошйарехь дика болх беш».
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Брюховецкий Р.И., Шарыпина С.О. Корчагин Петр Семенович. www.kostroma1941-45.3dn.ru/ (2015 шеран 5 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
- ↑ 1 2 Корчагин Петр Семенович. Память народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
- ↑ 1 2 Корчагин Петр Семенович. Подвиг народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
- ↑ Корчагин Петр Семенович. Бессмертный полк (2016 шеран май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
Хьажоргаш
- Музейный комплекс «Дорога памяти»: Корчагин Пётр Семёнович. www.1418museum.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 май.