Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Джабагиева, Джаннет Вассан-Гиреевна

Джанетта (Дженнет) Вассан-Гиреевна Джабагиева ( цӀийнаден фамилица Скибневская[2]; 1915 шеран 15 апрель[1], Петарбух[1] — 1992 шеран 17 май[1], Соьлжа-ГӀала[1] ; 15 апрель 1915, Петроград — 17 май 1992, Соьлжа-гӀала[2]; 1915 шеран 15 апрель[1], Петарбух[1] — 1992 шеран 17 май[1], Соьлжа-ГӀала[1] ) — полякийн йаздархо, тӀеман журналист а, Польшин дуьхьалонан декъашхо а, гӀалгӀайн политикин Джабагиев Вассан-Гирейн йоӀ.

Биографи

Джанеттан да-нана вовшахкхетта Петарбухехь 1910-чу шарахь, Джанеттан хинйолчу ненан полякийн Хеленан хӀетахь 19 шо дара. Сийлахьчу мехкарийн институтехь дешна, масех мотт хаьара цунна [3].

Йина Петарбухахь 1915-чу шеран 15-чу апрелехь, доьзалехь шолгӀа бер дара.

1921-чу шарахь иза шен ненаца а, шина йишица а дӀайахара Парижехь махкахваьллачу шен дена тӀе. Кхо шо даьлча, берриг а доьзал ненан даймахка Полшехь дӀабахара. Исс шо долуш Джаннет деша йолайелира Эмили Платеран цӀарахчу грамматикин школехь. Гимназехь доьшуш йолуш, зударий тӀеман гӀуллакхаш кечдечу курсашка йазйира иза.

1935-чу шарахь ша зударий тӀеман кечамбаран хьехархо хилира, 1939-чу шарахь цунна делира лейтенантан дарж [4]. Цуьнан майра хӀордан эскаран эпсар вара [5].

Дуьненан ШолгӀа тӀом болабеллачул тӀаьхьа тӀеман операцешкахь дакъалецира, Италехь а, Англехь а Карпатийн герз деттархойн 3-гӀа дивизин пропагандист йара. Мальсагов Созеркоца цхьаьна цо дакъалецира Полшин а, Германин а, Францин а территореш тӀехь тӀеман операцешкахь. Монте-Козино (Итали) гергахь тӀом болчу хенахь цунна хала чевнаш йира когана. Ампутаци ца йира, амма чов дерриг а дахарехь хьийзаш яра цуьнан [6]. Джабагиев Андерсан эскаран декъашхо а йолуш, Гергарчу Малхбалехула а, ГӀажарийчоьнахула а Йоккхачу Британе кхаьчна иза. ТӀеман журналист йара иза, цунна тӀеман совгӀаташ делира Англин а, Польшин а Ӏедалша [2].

Полковникан дарже кхаьчна иза [2].. Полшин эскарехь цхьаъ бен йоцу гӀалгӀайн зуда йара иза. ТӀамехь йина чевнаш бахьана долуш, 1-чу тобанан заьӀапхо санна къобалйира иза [6]. 1947-чу шарахь шен майрачун даймахка Полше йухайеара иза.

1988-чу а, 1992-чу а шерашкахь шен ден даймахка ГӀалгӀайчу кхача аьтто белира цуьнан. Оцу некъаша Ӏаткъам бина цо дагалецамаш йазбан йолайелира . 1992-чу шарахь историн Ӏилманчас, йукъараллин гӀуллакххочо Костоев Беслана кхоьллира Джабагиев Вассан-Гирейн цӀарах совгӀат. Оццу шеран май баттахь Джабагиева йеара Соьлжа-ГӀалахь и совгӀат дӀадаларе.

1992-чу шеран 17-чу майхь Соьлжа-ГӀалахь кхелхина иза, Насыр-Коьртахь шен дедена уллохь дӀайоьллина иза. Джабагиеван кошан тӀулг хӀоттийна Варшаверчу бусулба нехан кешнашкахь.

Цуьнан кӀант а, ши йоӀ а йисина Польшехь. Хьалиматан йоккхаха йолу йиша, профессор, кхелхина 1981-чу шарахь Ӏамаркехь. Жима йиша Тамара Туркойчохь йехаш йу [3].

Кхолларалла

Шен йоьӀан литературни хьуьнарш дас тидам бира цо школехь йазйина сочинени йешча.

Шен 13 шо долуш цо шен дуьххьарлера дийцар йаздира, иза Полшерчу «Варшавский курьер» журнале дӀахьажийра, берашна лерина дакъа а долуш. И дийцар къобалдина журналан редакторша [6].

Шен 16 шо долуш цо йазйира полякийн актрисин а, нохчийн абрекан а безамах лаьцна «Абрекаша йийсаре лаьцна» цӀе йолу дийцар. Дас дийцар дешна, цхьацца кегий хийцамаш а бина, шен йоьӀан цӀарна уллехь шен цӀе йазйан бакъо йелла. 1938-чу шарахь «Деловая женщина» журнала тӀехь зорбатоьхна цунна, ткъа 1992-чу шарахь оьрсийн матте а даьккхина, «Сердало» газета тӀехь арадаьккхина[7]

Итале эвакуаци йинчу полякийн берашна арахоьцура «Дзятва» («Бераш») журнал, цу тӀехь Джабагиевас зорбане дохура царна лерина йаздина дийцарш, стихаш, туьйранаш [8].

Иэс

Польшерчу документалан режиссеро Карват Вальдемара Джабагиев Вассан-Гирейн а, Джаннетан а дахарх лаьцна «Базрах, или мечта о свободном камне» цӀе йолу документалан филм йаьккхина. 1993 шарахь Монте-Карлон документалан кинофестивалехь Гран-при 1елира фильмана [9][10].

Библиографи

  • Джабагиева Д. В-Г. Обаргийн йийсарехь // Сердало. Грозный, 1992. No 51. — С.3-4.
  • Джабагиева Д. В-Г. Н. Кодзоевга кехат. Гдыня, Польша, 19. 11. 1990 г. // Личный архив Н. Кодзоева.
  • Джабагиева Д. В-Г. Х. Точиевага кехат. Гдыня, Польша,23. 09. 1988 г. // Личный архив Н. Кодзоева.
  • Дзаурова М. Йаханчу хенара кхаъ // Сердало. Назрань, 2004. No 83 (9458). С.3.
  • Заневска Т. Дженнет — йалсамане йу. Белосток, 2002. 165 с.
  • Кодзоев Н. Д. Джабагиевы // Архивный вестник. Магас, 2011. No VII. С.40 — 85.
  • Мальсагов С. А. ЖоьжагӀатийн гӀайренаш. Нальчик: Издательский центр «ЭЛЬ-ФА». 1995. 128 с.
  • Ялхароева М. А. Хонкара махкара гӀалгӀайн литературно-публицистически кхолларалла . Назрань: ООО «Пилигрим». 2008. 172 c.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 https://philol-journal.sfedu.ru/index.php/sfuphilol/article/view/1193/1167
  2. ↑ 1 2 3 4 vuzdoc.
  3. ↑ 1 2 Долгиева.
  4. ↑ Ялхароева, 2018, с. 169.
  5. ↑ Гешаев, 2003, с. 223.
  6. ↑ 1 2 3 Ялхароева, 2018, с. 170.
  7. ↑ Ялхароева, 2018, с. 170—171.
  8. ↑ Ялхароева, 2018, с. 171.
  9. ↑ Дош.
  10. ↑ wra.

Категореш