Дадашев, Iабдулла Катин воI

Вина 1930 шеран 28 декабрехь Алды эвлахь (хӀинца Соьлжа-ГӀалин йукъайогӀуш йу). 13 шо долуш шен доьзалца Кхазакхстане махках ваьккхина. Спецпоселенехь даьхьна дахар цуьнан биографехь къастамаллин мур хилира: Ӏабдуллас гӀишлош йарехь а, шахташкахь а болх бира, тӀаьхьо — Текели гӀалахь гӀарадаьллачу дошан-цинкан комбинатехь. Кхузахь, тайп-тайпанчу къаьмнех болчу белхалошна йукъахь, долийра цо шен дуьххьарлера литературан хьажарш оьрсийн а, кхазакхийн а меттанашкахь^[1].

Цуьнан дахарехь хийцам хилира 1957 шарахь Даймахка йухаверзарца. Дадашевс дешар оьрсийн маттахь чекхдаьккхинехь а, цо шена хьалха Ӏалашо хӀоттийра нохчийн литературан къамел кхоччуш карадерзор. Республикин «Ленинан некъ» газетехь болх беш, тексташ нисйарца цхьаьна, цо жигара гулйора халкъан кхолларалла а, тӀаьхьо шен произведенешкахь пайда а оьцуш.

Ладаме мур хилира цуьнан Хьалха-Мартахь кӀоштан газетан коьрта редакторан болх (1970—1981). Цуьнан куьйгаллица газетах дуккха а нохчийн литераторшан говзалла лакхайаккхаран меттиг хилира. Дадашев вевзаш вара меттан дикалла ларйарехь къовламе хиларца, белхалошна тӀедуьллура канцеляризмах ларлуш, халкъан къамелан каделла ларйар^[2].

Иза дахарера дӀавахара 2010 шеран 5 мартехь, шел тӀаьхьа хьоле публицистикин а, исбаьхьаллин а тӀаьхьало йитина.

1966 шарахь «Хьо вац сан да» повесть арайалар нохчийн литературин гуонехь боккха хилам хилира. Йаздархочо Ошаев Халида билгалдаьккхира, Дадашевн наггахь бен ца хуьлу «дагахь йоцучу чаккхенан» похӀма хилар, цуьнан йозанан хатӀ О. Генрица дустуш. И повесть нохчийн литературехь шена чохь психологизм Ӏемина сурт xӀoттoран реализмел тоьлушха йолучу дуьххьарлерчу произведенех цхьаъ хилла дӀахӀоьттира.

Иштта хьалхара вара Дадашев нохчийн детективан жанрехь а. Цуьнан «Однажды ночью» (1979) цӀе йолу повесть боккъал а хиллачу зуламан гӀуллакхийн буха тӀехь йазйина йара, цундела иза чӀогӀа гӀapaйелира. И произведи бахьанехь цунна делира йаздархочунна наггахь бен ца хуьлу совгӀат — республикин МВД-н Сийлаллин грамота^[3].

Цуьнан тӀаьхьарчу кхоллараллехь йоккха меттиг дӀалаьцна сатиро. Дадашевн кегийчу дийцарша аьшнашдора бюрократи а, дахаран сакхташ а, цундела иза XX бӀешеран чекххехь Нохчийчоьнан муьр-муьран зорбанехь уггаре воьшучу авторех цхьаъ хилира.

• Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н культурин хьакъволу белхахо;
• ЧИАССР-н Чоьхьарчу гӀуллакхийн министерствон Сийлаллин грамота (1979);
• «За трудовое отличие» мидал.