Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Болтаев, Георгий Семёнович

Георгий Семёнович Болтаев (1914 шеран 5 апрель, Костанай, Степное генерал-губернаторство[d] — 1986 шеран 13 август, Соьлжа-ГӀала) — Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо, 172-гӀа гвардин кхиссархойн полкан автоматхойн ротан куьйгалхо, гвардин капитан. Советийн Союзан Турпалхо (1945).

Биографи

Георгий Болтаев вина 1914 шеран 5 апрелехь Кустанай гӀалахь (хӀинца — Кхазакхстан) ахархочун доьзалехь. Йуккъера дешар карадерзийначул тӀаьхьа Семипалатинскера «Главпарфюмерия» цхьанакхетарехь коьрта бухгалтер волуш болх бира.

Эскарехь гӀуллакх дар

1936—1938 а, 1939—1940 а шерашкахь Болтаевс Белхан-ахархойн ЦӀен Эскарехь гӀуллакх дира. 1942 шеран майхь иза кхоалгӀачу муьрехь эскаре дӀавигира.

1944 шарахь цо Тамбовера эскаран гӀашсалтийн училище чекхйаьккхира, цул тӀаьхьа Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман фронташкахь тӀом бира. 1944 шарахь ВКП(б)-н декъашхо хилира.

1945 шеран апреле кхаччалц гвардин капитан Георгий Болтаев вара 1-гӀа Белоруссин фронтан(оьр.)нохч. 8-гӀа гвардин армин 57-гӀа гвардин кхиссархойн дивизин 172-гӀа гвардин кхиссархойн полкан автоматхойн ротан куьйгалхо.

Турпалалла

Болтаев билгалвелира Одер эрк тӀехьадолуш а, Зееловски лакхенаш(оьр.)нохч. схьайохуш а[1].

1945 шеран 16 апрелехь цуьнан рота полкехь массарел а хьалха немцойн траншейн чу иккхира. Ротас 2 штурман топ, 5 цӀе латторан меттиг а, мостагӀан масийтта итт салти а, эпсар а дӀадаьккхира, иштта 75-миллиметран тоьпийн батарей схьайаьккхира. 17 апрелехь ротас, дӀабовлучу немцойн дакъошна тӀаьхьахӀоттина, Зеелов гӀалин йуккъера урам схьабаьккхира[1].

ССРС-н Лакхара Советан Президиуман 1945 шеран 31 майн Указца капитан Георгий Болтаевна Советски Союзан Турпалхо лакхара цӀе йелира, Ленинан орден а, «Дешин Седа» мидал а луш[1].

ТӀом сецначул тӀаьхьара мур

1946 шарахь капитанан даржехь волу Болтаев запасе дӀавахийтира. Иза Абакан гӀалахь вехира а, болх бира а[2], тӀаьхьа — Соьлжа-ГӀалахь, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-ехь[1]. 1986 шарахь кхелхира.

Соьлжа-ГӀалин йуккъерчу кешнашкахь дӀавоьллина. Цуьнан каш регионан маьӀне долу хӀоллам ду. 2010 шеран хаамашца, кешан хьал кхачам боцуш дара[3].

СовгӀаташ а, цӀераш а

  • Советийн Союзан Турпалхо(оьр.)нохч. цӀе. ССРС-н Лакхара Советан Президиуман 1945 шеран 31 майн Указ:
    • Ленинан орден;
    • «Дешин Седа» медаль.
  • Александр Невскин орден. 8-гӀа гвардин армин Эскархо советан 1945 шеран 27 февралан № 498/н омра.
  • I даржан Даймехкан тӀеман орден. ССРС-н Лакхара Советан Президиуман 1985 шеран 11 мартан Указ.
  • II даржан Даймехкан тӀеман орден. 4-гӀа гвардин кхиссархойн корпусан командиран 1945 шеран 15 майн № 188/н омра.
  • ЦӀен Седан орден. 57-гӀа гвардин кхиссархойн дивизин командиран 1944 шеран 14 сентябран № 069 омра.
  • «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Германи эшаярна» мидал. ССРС-н Лакхара Советан Президиуман 1945 шеран 9 майн Указ.
  • ССРС-н медалш[1].

Дагалоцам

Георгий Болтаеван цӀе дӀайаздина Москохарчу Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман Йуккъерчу музейн(оьр.)нохч. Сий-лараман зале а, Абаканан Толаман паркера мемориалан комплексе а[4][5].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Болтаев Георгий Семёнович. AZ Library. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  2. ↑ Болтаев Георгий Семёнович. ookn19.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2024 шеран 11 сентябрехь
  3. ↑ Об утверждении Перечня памятников культуры и истории, расположенных на территории Чеченской республики, стоявших ранее на государственном учёте. apchr.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 сентябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 4 мартехь
  4. ↑ Аллея Героев (Абакан, город). Национальная библиотека им. Н. Г. Доможакова. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 сентябрь. Архивйина 2024 шеран 16 сентябрехь
  5. ↑ Пагельс О. И. Болтаев Георгий Семёнович // Энциклопедия «Хакасия» (Хакасско-Минусинская котловина): Кто есть кто?. — Хак. кн. изд-во им. В. М. Торосова, 2022. — Т. 5. — С. 151.

Литература

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Герои Советского Союза — казахстанцы. Алма-Ата. 1968, кн. 1. / стр. 135—136.
  • Глазков М. Д. Рубежи бессмертия. Красноярск, 1975. / стр. 91—94.
  • Достоин звания героя. 2-е изд., перераб. и доп. Красноярск, 1975. / стр. 306—307.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш