Багалова, Зулейхан Мутушан йоӀ
Зулейхан Мутушан йоӀ Багалова (оьрс. Багалова, Зулейхан Мутушевна; 1945 шеран 2 июнь, Кара-Балта, Чуйн область) — советан а, российн а, артист а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Хьалкъа артист (1981 шо) а, РСФСР Сийлахь артист (1991 шо) а, Российн Федерацин халкъан артист (2022) а, йукъараллийн гӀуллакхо а[1].
Биографи
Йина 1945 шеран асаран беттан 2-гӀа дийнахь. 1963 шерахь Нурадиловн цӀерах йолу Нохчийн паччалкхан драмин театрехь йолу ишкол-студи чекхъеккхира. 1977 шерахь ГИТИС чекхъйеккхина. ГИТИСехь цуьнан хьехархо Соломон Михоэлс йоӀ Нина Михоэлс йара.
1989 шарахь цо шен дуьххьарлера кинон роль ловзийра Татаев Илесан «Когда эхо отвечает» фильмехь. Цул тӀаьхьа йеххачу хенахь экранаш тӀехь ца хилира актриса. 2015-чу шарахь цо рогӀера роль ловзийра Тимирбулатов Маликан режиссёран «Пропаст» цӀе йолчу жимачу драмехь.
Театр
1961 шера дуьна 1967 шо кхаччалц Нохчийн пачхьалкхан драмтеатр хьалхара артист йара. Цо коьрта ролеш ловзина дукха спектаклешкахь, масала Расул Гамзатовс йаьккхина «Ламанхо» (Асет) а, СаьӀид Бадуевси а, Мималт Солцаевси йаккхина «Бешто» (Бусана) а, Саид Бадуевс йаьккхина «Петимат» (Петимат) а, Мольерс йаккхина «Хетаме цомгушхо» (Туаннета) а, Фридрих Шиллерс йаккхина «Ямарт а, безам а», Пьер Корнельс йаккхина «Сид» а, А. Хамидовс йаьккхина спектаклешкахь «Совдат и Дауд» (Совдат) а, «Бож-Ӏели» (Зулай) а, «Лийрабоцурш» (Камета) а, дуккха а кхиерш.
Йукъараллин болх
Зулай хаьржина йара Соьлжа-ГӀалин Советан депутат а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Коьртачу Советан депутат.
1997 шера дуьна 2006 шо кхаччалц цо куьгалдина Нохчийн культурин таллами а, популяризаци а центр «Лам». Оцу хенахь масийтта проект кхочуш йина. Арахоьцуш дара «Вестник Лам» цӀе йолу журнал, масийтта документальный фильм йара йаккихна («Нохчийн хьалкъа эшарш» а, «Нохчийн бӀовнаш» а, 1990 шерашкахь Соьлжа-ГӀалин дахархойх лаьцна фильм, иштта кхиерш), фотовыставкаш йара йина («Соьлжа-гӀалагӀула волавалар», кхиерш а), мискачу нахана дина гӀо а дара. Зулайс бина болх нохчийн дахар а, культура а тайар Ӏалшо йолуш бара.
СовгӀаташ
- «Силаллий белгало» орден (1971);
- мидал «Ленинна 100 шо кхачарна»;
- «Нохч-ГӀалгӀа АССР-на 60 шо кхачарна» мидал;
- «Къинхьегаман ветеран» мидал (1984).
- Диплом «Демократин дуьненна болам», Сан-Паулу (2000);
- Нобелин совгӀатан хьалхатеттина хилар бахьнехь «Дуьнаьнна эзир зуда» аьлла ООН проекте йукъайагӀийтина йара (2005)[2];
- СовгӀатан лауреат «Са цакхоорна», «Нохчийн Республикин Интеллектуальни Центр» (2006);
- Диплом «Корматаллин сий дарна», «Нохчийн Республикин Интеллектуальни Центр» (2015);
- Российн Федерацин халкъан артист (оханан бутт 1-ра де, 2022 шо) — театран а, кинематографин а искусство кхиорехь даккхий гӀуллакхаш дарна[3];
- «Нохчийн Республикина дина гӀуллакхаш бахьана долуш» мидал (2022)[4].
Доьзал
Цуьна цӀийнда гӀарваьлла нохчийн артист Юсуп Идаев вара. Зулай ши кӀант, цхьа йоӀ, ши йоӀ йоӀ йу.
Билгалдахарш
- ↑ Зулейхан Багалова. Актриса — Чеченский государственный академический театр им.Х.Нурадилова. www.teatrnuradilova.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 апрель.
- ↑ 35 российских женщин выдвинуты в кандидаты на Нобелевскую премию мира. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 24 декабрь. Архивйина 2012 шеран 5 февралехь
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 1 апреля 2022 года № 176 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». ТӀекхочу дата: 2022 шеран 1 апрель. Архивйина 2022 шеран 1 апрелехь
- ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 25 апреля 2022 года № 70. www.chechnya.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 апрель.
Хьажоргаш
- В Грозном отметили юбилей заслуженной артистки России Зулай Багаловой. grozny-inform.ru. Информационное агентство «Грозный-Информ» (2010 шеран 2 июнь). ТӀекхочу дата: 2020 шеран 7 октябрь.
- Мария Катышева. По пути матери Терезы. Министерство культуры Чеченской Республики (2008 шеран 30 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 14 декабрь. Архивйина 2014 шеран 15 декабрехь