Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Антверпен

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Антверпен (маьӀнаш).

Антве́рпен (нидерл. Antwerpen (хаам) [ˈɑntˌʋɛrpə(n)], фр. Anvers [ɑ̃vɛʁs], ма.-флам. Antwerpn) — Бельгин Фламандин регионийн гӀала. Мехкан шолгӀа гӀала (Брюссель дӀайаьлча), Фландрин уггаре йоккха гӀала. Антверпен провинцин административан йукъ. ГӀала лаьтта Шельда эркан шинне а берда тӀехь.

Антверпенан хӀордан порт ткъа уггаре йоккха дуьненан порташна йукъайоьду, шолгӀа йу Европехь Роттердам гӀалин портал тӀаьхьа[3].

ГӀала лору «дуьненан жовхӀарийн коьрта шахьар». Антверпенехула чекхдовлу 84% дерриг кечданза а, 50% кечдина а дуьненан алмазаш[4].

Этимологи

Халкъан барта дийцаршца, мэрина дуьхьал долчу хӀолламехь гойтуш, гӀалин цӀе схьайаьлла мифийн гигантан Друон Антигонах легендера, иза вехаш вара Шельда тӀехула долчу тӀай уллехь, хин дехьаваьллачунна мах боккхуш вара. Ахча дала реза ца хиллачарна ирча кхоллам хӀоьттира: гиганто церан куьйгаш дӀа а дохий, хи чу кхуьйссура. Амма цхьана дийнахь и гигант эшийна Брабо цӀе йолчу румхойн тӀемалочо, цуьнан куьг дӀа а даьккхина, Шельда чу кхоьссина. Халкъан тешамца, и хилам бара гӀалин цӀе билгалйаьккхинарг: нидерландийн маттара гочдича, «hand werpen» бохург ду «куьг кхоссар»[5]

Истори

Коьрта йаззам: Антверпенан истори
undefined
undefined
undefined
undefined

Билгала терахь Стен гӀап-гӀала йилларан хууш дац, хетарехь иза хилла VII бӀешерал тӀаьхьа.

XV бӀешарахь, Нидерландашкахь Бургундийн цӀийно урхалла дечу хенахь йерриг аьлча санна совдегарийн вакилаташ хилла Антверпенехь.

Нидерландийн революци йолчу хенахь, Антверпен хилла гӀаттамхойн агӀора, хӀунда аьлча цуьнан совдегархойн чкъор йукъахь алсама бара протестанташ[6] 1585 шарахь гӀалин гуо а бина, схьайаьккхира испанин Пармин Александран эскарша. Иза бахьнехь экономикин жигаралла йоцу хенахь дехьайелира къилбаседехьа, коьртаниг Амстердаме. 1589 шарахь Антверпенан бахархой лагӀбелира 42 эзар стаганна.

Мюнстеран машар Республикана латтанаш делира Шельдин хикхочех шина а бердаца, ткъа Антверпен гӀала йитира испанхошна, Антверпен хӀордах дӀакъастар лардеш, иза бохург дара Шельдан гӀалин коммерцин жигараллаш тӀехь кеманаш дӀакъовлар.

ГӀала денйалар дӀадоладелира Францехь Наполеон I-ра Ӏедале варца, цо сацам бира Антверпенехь тӀеман порт кхолла. 1803 шеран 21 июлехь динчу омрица Антверпен дӀакхайкхийра къилбаседа Францин дуьххьарлера тӀеман порт, ткъа 1813 шо кхаччалц французаш хьийзаш бара цуьнан гӀайренехь кеманийн завод а, шиъ йоккха док а еш, цуьнан мах бара 33 млн франк[7], кхин а шордира Шельда даккхий кеманашгӀалин тӀедахкийта[8]. Наполеона йира Антверпенах йоккха тӀеман-хӀордан база шен флотан, цунна чу тарлора 42[9] асанан кема.

Сийлаллаш

undefined

Спорт

Антверпенехь иштта цӀе йолу футболан клуб «Антверпен» (Royal Antwerp Football Club) цу, иза ловзу Эрсте классехь. Кхоьллина 1880 шарахь. Клубан цӀера стадион йу «Босэйлстадион», цунна чухоьу 16 649 хьажархо.

ГӀаланаш-вежарий

Билгалдахарш

  1. ↑ Городецкая И.Л., Левашов Е.А. Русские названия жителей: Словарь-справочник. — М.: АСТ, 2003. — С. 30. — 363 с. — ISBN 5-17-016914-0.
  2. ↑ GeoNames (инг.) — 2005.
  3. ↑ «World Port Rankings 2010». American Association of Port Authorities. 2010. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 24 июль. Архивйина 2012 шеран 10 июлехь
  4. ↑ AWDC and ALROSA Renew Cooperation Agreement | Alrosa. eng.alrosa.ru. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 3 май. Архивйина 2022 шеран 24 январехь
  5. ↑ Brabo Antwerpen 1 (centrum) / Antwerpen Архиван копи 2017 шеран 4 декабрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ (Dutch)
  6. ↑ Pirenne H. Histoire de Belgique. IV, 1927, p.78
  7. ↑ {{{1}}} // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  8. ↑ Dunton, Larkin. The World and Its People(ингалс.). — Silver, Burdett, 1896. — P. 163.
  9. ↑ Никонов А. П. Наполеон: Попытка № 2. — СПб.: «Питер», НЦ ЭНАС, ISBN 978-5-93196-990-9, ISBN 978-5-4237-0004-1, 2008. — 376 с. — 4000 экз.

Литература

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш