Абдурахманов, Тумсо Умалтан кӀант
Рувикехь йаззамаш бу кхечу нехан нисбаца Абдурахманов.
Абдурахма́нов Тумсо́ Ума́лтан кӀант (оьрс. Абдурахманов Тумсо Умалтович; 1985 шеран 19 декабрь, Соьлжа-ГӀала, Соьлжа-ГӀалин кӀошт, ССРС) Абу-Саддам Шишани цӀарца дика вевзаш ву — нохчийн сепаратист. Нохчийн Ичкери Республикин «Нохчийчоьнан аз» («Noxçiyçönan Az») политикин парти кхоьллинарг а, цуьнан 1-ра председатель а, политикин блогер. Йозуш йоцучу Ичкерин агӀонча.
2024-чу шеран лахьанан беттан 8-чу дийнахь Россин юстицин министерствос кхечу мехкийн агентийн реестр йукъа вахийтина[1].
Биографи
Абдурахманов Тумсо дуьненчу ваьлла 1985-чу шеран гӀуран беттан 19-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь. Варандой тайпан векал. ЦӀера Лакха-Варандара ву.
Да — Ӏабдул-Межидан кӀант Абдурахманов Умалт — советан Ӏедална дуьхьал гӀуллакхаш дарна вен кхел йина, цул тӀаьхьа кхел хийца а йеш дуккха а хан йаккха чувоьллина. ЧӀогӀачу рожан набахтехь 18 шо хан йаьккхина[2]. Дудаев волчу хенахь Ичкерин правительствехь болх бина, нохчийн хьалхарчу тӀамехь чов йина[2]. 2000-чу шарахь велла. Нана — лор, грозненски кӀоштан йуккъерчу больницехь кардиореанимацин отделенехь куьйгалла дина. Шел воккха ши ваша — уггаре а воккханиг 1980-чу шерашкахь советан Ӏедална дуьхьал гӀуллакхаш дарна чувоьллина, 1996-чу шарахь вала а велла, шолгӀа ваша 2001-чу шарахь Соьлжа-ГӀалахь тӀеман хиламашкахь вийна. Жимахволу ваша — Абдурахманов Мохьмад — блогер а, VayFond бакъонаш ларйаран нохчийн ассоциацин Германехь волу векал а.
2004-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин информатикин а, вычислительни техникин а техникумехь дешна ваьллачул тӀеьхьа, Нохчийчуьрчу «Электросвязь» ФГУП-е инженеран дарже балха эцна.
2010-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан инситутан диплом схьаэцна.
Дозанал арахьа
Ша схьалаьцначул а, Кадыров Исламаца шен девнаш хиллачул а тӀаьхьа, 2015-чу шарахь Нохчийчуьра дӀавахана. Дозанал арахьа YouTube-агӀо схьа а йиллина Нохчийчоьнан куьйгаллина лен волавелла.
Ша Польше кхаьчча Абдурахманов Тумсо мухӀажарийн лагерехь Ӏийна, цул тӀаьхьа шен доьзалца а. ТӀаьхь-тӀаьхьа гӀара а вуьйлуш, роликаш зорбане йахар дӀахьош вара. Къаьсттина дукха нах хьаьвсина Абдурахмановс Даудов Мохьмадца динчу къамеле. Нохчийчохь бисинчу Абдурахмановн гергарчара йемалдина цо лелориг[3].
Шена Россехь федеральни лахар кхайкхийча Гуьржийчохь а, Польшехь а лачкъа меттиг йалар доьхуш вара. Нохчийн ницкъаллийн структурийн белхахоша дийцарехь, Абдурахманов Шемарчу тӀемалошца уьйраш йолуш хилла. Ткъа блогера ша Шемахь хилла вац бохуш чӀагӀдо. Товбецан 27-чу дийнахь Адбурахмановс хаам бина Польшерчу Ӏедало шена лачкъа меттиг йелла цахиларан хьокъехь, делахь а, цуьнан доьзал ларбар тӀелаьцна цо.
Шена лачкъа меттиг цайалар йуха суде делла цо. 2019-чу шеран йуьххьехь махкахваьккхина Росси схьахьажоран кхерамехь вара. Цуьнан а, цуьнан вешин петар чохь полицина Нохчийн Ичкери Республикин байракхаш карийнера.
2021-чу шеран эсаран беттан 7-чу дийнахь Абдурахмановна Швецехь политикин мухӀажаран бакъо йелла[4].
2020-чу шеран чиллин беттан 26-чу дийнахь Абдурахманов вен гӀоьртина[4]. Мамаев Руслан Абдурахмановн петар чу а ваьлла, жӀаьвнаца тӀелетар дина, делахь а, блогеран киллер зеназа ван а, видео дӀайазйан а аьтто баьлла. Видео тӀехь цӀешлахь волчу стаге хаттарш луш ву иза. Вукхо жоп ло ша Руслан ву а, Соьлжа-ГӀаларчу Ӏабдурахьмана ваийтина ву а олий. Швецин суьдо, хан текхна ваьллачул тӀаьхьа махкахвоккхур а волуш, шведски набахтехь йаккха 10 шо хан туху тӀелеттачунна[5].
2022-чу шеран бӀаьста дуьйна Украинера тӀеман хиламаш йемалдеш ву.
Медиамайданашкара дӀавар
YouTube-агӀонехь цуьнан тӀаьххьара арайаьлларг лахьанан беттан 7-чу дийнахь йара, ткъа телеграм-агӀонехь — лахьанан беттан 30-чу дийнан сарахь. 2022-чу шеран гӀуран беттан 1-чу дийнахь дуьйна зӀене волуш вацара. 2022-чу шеран гӀуран беттан 5-чу дийнахь, «Европерчу а, Нохчийчуьрчу а хаамхошна» тӀе а тевжаш, 1ADAT телеграм-агӀоно тӀечӀагӀдина цуьнан валар[6]. АгӀоно хаам ма-барра, гӀуран беттан 1-чу а, 2-чу денойн буьйсанна бевзаш боцучу нах герз тоьхна цунна. Абдурахманов вийна аьлла дӀакхайкхор ца тешаш тӀеийцира нохчийн диаспоро. «Ламасте дирзина ма-хиллара, нохчи валар цуьнан дас, вешо, йишо, нанас, йан кхечу гергарчо хоуьйтуш ду. Ткъа хӀинца цуьнан гергарниш боцучара массара а кхийкхош ду иза кхелхина, аьлла. Цуьнан гергарчара йан полицис хаам баллалц собар дан деза», — аьлла йаздина историка, журналиста Вачагаев Майрбека «Нохчий, диаспора, Европа» телеграмм-агӀонехь. Швецин полицис Абдурахманов вер тӀе а ца чӀагӀдора, йан вийна вац а ца олура.
Мюнхенан лаьттан лакхарчу суьдан пресс-секретара билгалдаьккхира, Абдурахманов дийна хиларан хьокъехь шега хаам кхаьчна хилар. Оцу суьдехь шен ваша вен гӀортар къасторна леринчу гӀуллакхехь теш хӀотта везаш вара Абдурахманов.
2023-чу шеран чиллин беттан 20-чу дийнахь, ша дӀавайна ши бутт сов хан йаьллачул тӀаьхьа зӀене ваьлла.
2024-чу шеран лахьанан беттан 8-чу дийнахь Россин юстицин министерствос кхечу мехкийн агентийн ресстр йукъа вахийтина[7][8].
Билгалдахарш
- ↑ Стендап-комика Дениса Чужого* внесли в реестр иноагентов, РИА Новости (08.11.2024). Дата обращения: 1 октябрехь 2025.
- ↑ 1 2 Кто такой Тумсо Абдурахманов? aif.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь. Архивйина 2021 шеран 7 декабрехь
- ↑ Родственники Тумсо Абдурахманова выступили с резким осуждением сбежавшего в заграницу блогера. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь. Архивйина 2019 шеран 22 январехь
- ↑ 1 2 Оппозиционный чеченский блогер Тумсо Абдурахманов получил политическое убежище в Швеции. capost.media (2021 шеран 8 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь. Архивйина 2022 шеран 15 январехь
- ↑ Суд в Швеции осудил на десять лет покушавшегося на блогера из Чечни. РБК. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь. Архивйина 2021 шеран 21 апрелехь
- ↑ Соратники чеченского оппозиционера Абдурахманова сообщили об его убийстве в Швеции. Коммерсантъ (2025 шеран 1 октябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь.
- ↑ Минюст России признал иноагентом проект «Говорит НеМосква»(оьр.), Росбалт (8 ноябрехь 2024). Дата обращения: 1 октябрехь 2025.
- ↑ О реестре иностранных агентов. Министерство юстиции Российской Федерации (2024 шеран 8 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 1 октябрь.
Хьажоргаш
- В Кремле отреагировали на слова главы парламента Чечни о «кровной мести». «Телекомпания НТВ».
- Власти Чечни заявили, что спикер парламента республики не объявлял кровной мести блогеру. «ИТАР-ТАСС».
- Довольно обидные ваши слова. «Коммерсантъ».
- За что объявляют кровную месть? «Взгляд».
- Чеченский блогер в бегах рассказал о депортации кавказцев из Европы. lenta.ru.
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
|
|---|
