Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Яндаров, Ваха Ӏумаран кӀант

Ваха Ӏумаран кӀант Яндаров (1937 шеран 11 октябрь, Соьлжа-ГӀала — 2014 шеран 27 ноябрь, Соьлжа-ГӀала) — советски а, российски а математик. Физикин-математикин Ӏилманийн кандидат, профессор, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент[1].

Биографи

Дуьненчу ваьлла 1937-чу шеран эсаран беттан 11-чу дийнахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлжа-ГӀалахь. 1960-чу шарахь «Математика» говзалла кара а йерзош, ГӀиргӀизойн пачхьалкхан университетан физикин-математикин факультет чекхйаьккхина, цул тӀаьхьа дешаран декъехь болх бан а волавелла. Азербайджанан пачхьалкхан университетехь аспирантура чекхйаьккхинчул тӀаьхьа 1967-чу шарахь «Комплексни хийцамийн функцийн теорин меттигера цхьайолу Ӏалашонаш таллар» темина кандидатан диссертаци чӀагӀйина.

1974-1976-чуй шерашкахь Ӏилманан лакхарчу белхахочун болх бина (хӀинца Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан техникин университет).

1977-1979-чуй шерашкахь Ӏумаран кӀант Ваха Л. Н. Толстойн цӀарах йолчу Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан математикин кафедрехь куьйгалла деш хилла

1992-чу шарахь Ӏумаран кӀантана Яндаров Вахина профессоран цӀе йелла, оццу шарахь Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент а хаьржина, иза цигахь кхузаман математикин лабораторехь куьйгалла дан хӀоттийна. 1993-чу шарахь лакхарчу математикин профессоран цӀе тӀечӀагӀйина, 2001-чу шарахь дуьйна — Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин Президиуман декъашхо.

1995-2002-чуй шерашкахь Ӏумаран кӀант Ваха куьйгалла деш вара ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетехь кхоьллинчу математикин кафедрехь, иштта, цо бухбиллина ГӀалгӀайн Республикехь математикин Ӏилма кхолларна.

2000-2009-чуй шерашкахь академикан М. Д. Миллионщиковн цӀарах йолчу Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан институтан (хӀинца Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан техникин университет) Ӏилманан белхашкахула волчу проректоран даржехь болх бина. 2010-2014-чуй шерашкахь — Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан техникин университетан ректоран хьехамча.

Кхелхина 2014-чу шеран лахьанан беттан 27-чу дийнахь[1].

Ӏилманан гӀуллакхдар

Ша къахьоьгучу заманахь Яндаровс 190 сов Ӏилманан болх а, 14 монографи а, Ӏилманан 3 пособи а зорбане йаьккхина, иштта, функциональни анализан а, хийцамийн функцийн теорин а, классикин математикин анализан а, вариацин лараран а, терахьан анализан а тайп-тайпанчу дакъошкахь а белхаш йазбина. Амма цуьнан коьрта белхаш банахови шортенца боьзна бара. Ӏилманчин мехалчу публикацешна йукъахь билгалйолуш йара «Банахови шортенийн изоморфни теорега а, цунах пайда эцаре а» статья («СССР-н Ӏилманийн академин докладаш» («Доклады АН СССР») журнал, 1988)[2]. 2007-чу шарахь «С. Банахан а, Р. Джеймсан а проблемаш таллар» а, «Банахови шортенийн дӀасакъастаран теорин элементаш а, С. Банахан проблема а» а монографеш арахецна.

СовгӀатш а, цӀераш а

ТӀехдика къахьегарна а, Ӏаморан-кхеторан гӀуллакх вовшахтохарехь, иза карладаккхарехь кхиамаш бахарна а Ӏумаран кӀантана Яндаров Вахина хӀара цӀераш а, совгӀаташ а делла:

  • «Нохчийн Республикин Ӏилманан хьакъволу гӀуллакххо» сийлахь цӀе (2007);
  • Россин Федерацин корматаллин лакхарчу дешаран сийлахь белхахочун цӀе (2007);
  • «Къинхьегаман ветеран» мидал (2007);
  • «Къинхьегамехь билгалваларна» сийлахь билгало (2010);
  • Нохчийн Республикин Мехк-Ден Сийлаллин грамота;
  • Казахстанан ЛКСМ-н ЦК-н Сийлаллин грамота (1957) — бен а, дӀатесна а латтанаш карадерзорна[1].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Памяти Вахи Омаровича Яндарова. Грозненский государственный нефтяной технический университет (2020). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 май.
  2. ↑ К изоморфной теории банаховых пространств и ее применению. Math-Net.Ru (1988). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 май.

Хьажоргаш

Категореш