ШолгӀа минскан барт

2014 шеран сентябран йуьххьехь Минскехь куьг йаздина Минскан протоколан — масала, документаца сацабо тӀом украинин ницкъашна а, Российно гӀолоцу ницкъашна а^[6], ДХР а, ЛХР а тӀеман кхолламашна Украинин Донецкан а, Луганскан областашкара.

Украинин къилба-малхбалехьара хьал куьг йаздинчул тӀаьхьа а дисира чолхе. ХӀетте Минскан протокол бахьнехь Украинин къилба-малхбалехь хӀоьттира гӀеххьа барт, цуьнан шийтта декъах шиъ бен кхочуш деш дацара^[7]. 2014 шеран декабран чеккхенгахь «нормандин йеаннан» мехкийн лидерша телпо чухула дийцарш дина барт бира минскан берташ денбан, амма Украинин президенто Порошенко Петра кхайкхийна «Нормандийн веаннан» саммит Астанехь, иза хила йезара 2015 шеран 15 январехь, ца хилира, хӀунда аьлча Берлинехь гулбелла АГӀМ кортош берта ца баьхкира Минскан бертийн коьрта хьолашкахь^[8][9][10]. Украинин къоьлла дӀанисйаран дипломатийн ницкъаш буьйхира фронтера хьал талхарна. 2015 шеран январехь ДХР а, ЛХР а ницкъаш керла тӀелетира, 2014 шарахь украинин правительствон эскаршна дӀаделла мехкаш йухадерзохьама. Хиллачу къизчу тӀемашкахь гражданийн зуламаш цӀеххьана алсама девлира^[6]. ОБСЕ тидамхойн хаамашца, 10—11 январехь, тӀом сацоран раж хаъал йохийра, посёлок Волноваха гергахь машаре бахархой тӀехь болу автобусан тоьпаш тохаро, чӀагбира Донецкан аэропорт къуьйсу тӀемаш, тӀом йухаболор улле далийра.

2015 шеран 22 январех Берлинехь хилира Российн, Украинин, Германин, Франции арахьара гӀуллакхийн министралллий коьртий дийцарш. Уьш чекхдевлча Лавров Сергейс хаийтира, министарш хӀинца чехкка деза герзаш, 2014 шеран 19 сентябрехь Минскан меморандумехь хӀоттийначу асанера, арадахаран планна реза хилира^[11].

5—6 февралехь Германин канцлера Меркель Ангела а, Францин президента Олланд Франсуа а хилира Киевхь а, Москохахь а, цигахь йийцира шеш кховдийна дов дӀадерзоран план^[12][13].

9 февралех Меркель Ангела хилира Вашингтонехь, цигахь консультацеш йира Украинех лаьцна АЦШ президентца Обама Баракца, машаре барт бохахь Украинин герзаш дӀадалар а дийцира^[14].

10 февралан буса Берлинехь дийцарш хилира, цигахь дакъа лецира «нормандин веаннан» арахьара гӀуллакхийн министрийн гӀовсаш, цул тӀехьа Украинин, Германин, Францин, Российн лидерийн Минскехь цхьана кхетарх хаийтира^[13].

10 февралан буса Берлинехь дийцарш хилира, цигахь дакъа лецира «нормандин веаннан» арахьара гӀуллакхийн министрийн гӀовсаш, цул тӀехьа Украинин, Германин, Францин, Российн лидерийн Минскехь цхьана кхетарх хаийтира^[13].

11 февралехь Путин Владимир, Меркель Ангела, Олланд Франсуа, Порошенко Пётр баьхкира Минске. ТӀаьххьарчу муьрехь царна тӀекхийтира Украинера хьал дӀадерзоран ОБСЕ председателан башха векал Тальявини Хайди. Цхьаьнакхетар дӀадаьхьира минскан Маршонан гӀалахь. Дийцарш даделира 16 сахьтанна^[15].

Российн агӀора цхьаьнакхетарехь дакъа лецира арахьара гӀуллакхий министро Лавров Сергейс, арахьара гӀуллакхий министран гӀовсо Карасин Григорийс, президентан гӀоьнчас Ушаков Юрийс, президентан пресс-секретаро Песков Дмитрийс^[15].