Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Нисде хатӀМотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Шойгу, Сергей Кужугетович

Шойгу́ Кужугетан Сергей[2] (1955 шеран 21 май, Чадан, Тувинская автономная область[d]) — советан а, россин деятель, российский военачальник. 12 маехь 2024 шарахь дуьйна Российн Федерацин Кхерамзаллин Кхеташонан йозанча.[3]. Эскаран инарла(2003). Россин Федерацин Турпалхо 1999). Хьакъволу кӀелхьарадахархоӀелхьарда хархо(2000). Кавалер Сийлахь Андрей Первозванни орденан таррашца (2014).

Пачхьалкхан РСФСР комитетан председатель, Россин Федерацин бахархойн дуьхьалонан гӀулаккхийн, къаьстина чӀогӀа хьелашца болх, Ӏаламан бохамаша йина тӀаьхьалонаш дӀайахар а (1991—1994), Россин МЧС-ан корта (1994—2012), Москохан областан губернатор (2012)[4], Российн Федерацин оборонан министр (ноябрь 2012 — май 2024)[3].

Биографи

Схьавалар

Вина 21 хӀутосург 1955 шо жимачу шахьрехь Чадане Тувин автономин областан кӀоштан газетан редакторан доьзалехь, тувинца Кужугета Серэевича Шойгу (цул тӀаьхьа — Туван КПСС обкоман йозанча , Туван АССР-н министарийн Кхеташонан хьалхара гӀовс) зоотехник Шойгу Яков Александран (урожд. Кудрявцева).

1960-чу шарахь жӀаре вирзина гӀалин килсан чохь Стаханова Луганской области[5].

1962-чу шарера 1972-чу шаре кхаччалца шен уллерчу ишколехь дешна, 1972-1977 шерашкахь — Красноярскан политехникин иинститутехь говзалла инженер-строитель[6].

ГӀуллакхехь 1991 шаре кхаччалца

(Красноярск) 1997-1978 шерашка кхаччалца «Промхимстрой» трестан мастер ; с 1978-1979 шерашкахь — мастер, «Тувинстрой» трестан куьпан урхалча (Кызыл); 1979-1984 шерашкахь— коьрта прораб, коьрта инженер, СУ-82 «Ачинскалюминстрой» трестан строительни урхаллин куьйгалхо»; 1984-1985 шерашкахь — заместитель управляющего трестом «Саяналюминстрой» (Саяногорск) трестан куьйгалхочуьн гӀовс; 1985-1986 шерашкахь — «Саянтяжстрой» (Абакан) трестан урхалча; 1986-1988 шерашкахь — «Абаканвагонстрой» трестан урхалча.

1988-1989 шерашкахь — Абакайн гӀалин комитетан йозанча шолгӀа йозанча КПСС; 1989-1990 шерашкахь  — Красноярски КПСС крайкоман инструктор.

1990 шарахь керлачу белхан меттиге Москва дӀавоьду.

Россин МЧС коьртехь

1991 шарахь дуьйна Россин кӀелхьардахархойн коьрте хӀутту спасателей. Къаьсттина чӀогӀа болучу хиламашна жоьпаллехь а хуьлу и. 1991-1994 шерашкахь — Пачхьалкхан комитетан хьалхара председатель Российской Федерации: бахархойн духьалонан гӀуллакхаш тӀехь, къаьсттина чӀогӀа долучу хьелашца а, Ӏаламан бохамаша йина тӀаьхьалонаш дӀайахар а. ХӀутосург беттан 1995 шарахь, ша хьалха а волуш, и Нефтегорскехь кӀелхьарадахаран белхашкахь куьйгаллехь литтина.

Россин Федерацин Кхерамзаллин Кхеташо

2024-чу шеран хӀутоссург беттан 12-чу дийнахь Россин Федерацин Кхерамзаллин Кхеташонан секретаран дарже хӀоттийна Шойгу Сергей. Оцу даржехь цо цхьана хенахь Россин Президентан тӀеман-промышленни комиссехь гӀовс дийр ду, тӀеман-технически цхьаьнаболхбаран федеральни служба тӀехь терго латтор йу[7]. 2024-чу шеран асаран беттан 4-чу дийнахь Россин президенто Кхерамзаллин Кхеташонан секретарь Шойгу Сергей хӀоттийра тӀеман-промышленни комплекс кхиорехь дӀахьош болу болх вовшахтоха[8].

2024-чу шеран гӀуран беттан 27-чу дийнахь Россин президенто куьг йаздира Россин Федерацин Кхерамзаллин Кхеташонна кӀел Ӏилманан-экспертийн кхеташо кхолларан хьокъехь. Цу кхеташонан куьйгалхо хӀоттийна Шойгу Сергей[9].

Россин Федерацин пачхьалкхан совгӀаташ

  • «Россин Федерацин Турпалхо» цӀе — инзаречу хьолашкахь тӀеман декхар кхочушдарехь гайтина доьналла а, турпалалла а бахьана долуш (1999 шеран товбецан беттан 20-чу дийнахь)[10];
  • ТӀеман операцешкахь къастам барна шаьлтанашца Сийлахь-Везачу Андрей Хьалхара Кхайкхинчун орден (2014; совгӀат делла хан хууш йац, омра зорбане даьккхина дац)[11][12][13];
  • Орден «Даймахкана хьалха диначу гӀуллакхна», I -ра даржан, шаьлтанашца (хӀутоссург беттан 21-чу дийнахь 2020)[14];
  • Орден «Даймахкана хьалха диначу гӀуллакхна», II-ра даржан (2010 шеран гӀуран беттан 28-чу дийнахь) — пачхьалкхана гӀуллакх дарна а, дуккха а шерашкахь синкхетамца къахьегарна а[15];
  • Орден «Даймахкана хьалха диначу гӀуллакхна», III -ра даржан (2005 шеран хӀутоссург беттан 21-чу дийнахь) — гражданийн оборона чӀагӀйарехь доккха дакъа лацарна а, Ӏаламан бохамашна дуьхьало йарехь а, уьш дӀайахарехь а гӀуллакх дарна а[16].
  • Невский Александран орден (2014 шо)[17];
  • Сийлаллин орден (2009) — пачхьалкхана гӀуллакх дарна а, Россин Федерацин кхерамазаллин система граждански оборонан хьокъехь а, бахархой а, территореш а чолхечу хьолах ларъярехь а доккха дакъа лацарна а[17];
  • «За личное мужество» орден (1994 шеран чиллин беттан)[17];
  • «Маьрша Росси ларйархочунна» мидал (1993 шеран бекарг беттан)[17];
  • Сийлаллин цӀе «Россин Федерацин сийлахь кӀелхьарваккхархо» (2000 шеран хӀутоссург беттан 18-чу дийнахь) — бохаман, бохаман, Ӏаламан бохаман тӀаьхьалонаш ца хилийтарехь а, уьш лагӀйарехь а дина гӀуллакхаш бахьана долуш[18].

СовгӀаташ а, къобалвар а

Российн Федерацин пачхьалкхан совгӀаташ

  • «Российн Федерацин Турсло» цӀе — экстремальны хьалнехь тӀеман декхарш кхочушехь гойзина турпалалла бахьана долуш (1999 шеран 20 сентябрь)[19].
  • Сийлахь апостол Андреа Первозваннан турдашца орден — тӀеман гӀуллакхашкахь къаьсташ хилар бахьана долуш (2014 шо, совгӀат даларан терахь цавза, омруно зорба тоьхна дац)[20][21][22].
  • I тӀегӀанера турдашца «Даймехкан хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (2020 шеран 21 май)[23].
  • II тӀегӀанера «Даймехкан хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (2010 шеран 28 декабрь) — пачхьалкхан хьалхахь кхиамаш бахарна а, дукха шерашкахь аьхна а бакъ долу къинхьегам бахьана долуш[24].
  • III тӀегӀанера «Даймехкан хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (2005 шеран 21 май) — бахархойн ларьяран гӀуллакх чӀагӀдарна боккха дакъа лацар бахьана долуш а, стихийн бохамаш эшабеш а, дӀабохуш а къаьсташ хилар бахьана долуш[25].
  • Александр Невски орден (2014)[26].
  • Сийлаллин орден (2009) — пачхьалкхан хьалхахь кхиамаш бахарна а, Российн Федерацин бахархойн ларьяран а, бохамийн а система кхоьллина чӀагӀъярехь боккха дакъа лацар бахьана долуш[26].
  • «Шен турпалалла бахьана долуш» орден (1994 шеран февраль)[26].
  • «Маьршачу Российн лархо» мидал (1993 шеран март)[26].
  • «Российн Федерацин сийлахь спасатель» сийлаллин цӀе (2000 шеран 18 май) — авареш, катастрофаш эшабеш а, дӀабохуш а къаьсташ хилар бахьана долуш[27].

Россин Федерацин юбилейн мидалаш

  • «Йоккхачу Отечествехь тӀамехь 1941—1945 шш. толамна 60 шо» мидал (2005).
  • «Москохан 850 шо кхачарна дагалоцуьйту мидал» (1997).
  • «Беррийн российн бахархойн ларар ярна кхиамаш бахарна» мидал (2002).
  • «Петарбухан 300 шо кхачарна дагалоцуьйту мидал» (2003).
  • «Казанан 1000 шо кхачарна дагалоцуьйту мидал» (2005 шеран август).

Россин Президентан а, Правительствон а баркаллаш

  • Российн Федерацин Президентан баркалла (1993).
  • Российн Федерацин Президентан баркалла (1996 шеран 17 июль) — 1996 шарахь Российн Федерацин Президентан харжаман кампания дӀайахьарехь жигара дакъа лацар бахьана долуш[28].
  • Российн Федерацин Президентан баркалла (1999 шеран 22 февраль) — пачхьалкхан тӀеман ницкъ чӀагӀбарехь боккха дакъа лацар бахьана долуш а, Даймехкан лархойн де даздар бахьана долуш а[29].
  • Российн Федерацин Президентан баркалла (1999 шеран 30 июль) — Маьршачу Республикин Югославин а, НАТО а йукъара конфликт сийлахь кечъяран план кхочушъярехь жигара дакъа лацар бахьана долуш а, Югославин бахархошна гӀо дар бахьана долуш а[30].
  • Российн Федерацин Правительствон сийлаллин грамота (2000 шеран 16 апрель) — пачхьалкхан хьалхахь кхиамаш бахарна а, дукха шерашкахь къинхьегам бахьана долуш а.
  • Российн Федерацин Правительствон баркалла (2005 шеран 21 май) — бахархойн ларьяран система кхоьллина чӀагӀъярехь кхиамаш бахарна а, бохамийн а, катастрофийн а заьӀапхошна гӀо дар бахьана долуш а[31].

СовгӀатан а, цӀераш а

  • Россин Федерацин правительствон «Пачхьалкхан хьалхахь кхиамаш бахарна» аьлла Ярыгинан цӀеран 9-мм 6П35 пистолет (2008)[32].

Россин Федерацин субьектийн совгӀаташ

undefined
  • Тулин областан сийлахь гражданин (2021)[33].
  • Москохан областан сийлахь гражданин (2020)[34].
  • Тыва Республикин сийлахь гражданин (2015) — Тыва Республикин хьалхахь кхиамаш бахарна а, цуьнан кхиарна дакъа лацар бахьана долуш а[35].
  • Хакасин Республикин сийлахь гражданин (2015)[36].
  • Сийлахь крымхо (2014) — Крым Республика чуьра бахархойн бакъонаш ларъярехь а, машар барна а кхиамаш бахарна а[37].
  • Кемеровн областан сийлахь гражданин (2005)[38].
  • Саха Республикин (Якутин) сийлахь гражданин (2001)[38].
  • Красноярскан мехкан сийлахь гражданин (2014) — бохамийн а система кхоьллина чӀагӀъярехь кхиамаш бахарна[39].
  • Тыва Республикин орден (Тыва, 1997 шеран 19 май)[40].
  • I тӀегӀанера «Буян-Бадыргы» орден (Тыва, 2014 шеран 13 январь) — Тыва Республикин кхиарна боккха дакъа лацар бахьана долуш[41][42].
  • «Хакасин хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (Хакаси, 2007 шеран 10 сентябрь)[43].
  • I тӀегӀанера «Алтайн мехкан хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (Алтайн мохк, 2011) — стихийн бохамаш эшабеш гӀо дар бахьана долуш[44].
  • «Хьалхахь кхиамаш бахарна» орден (ГӀалгӀайчоь, 2007)[45].
  • «Москохан областан хьалхахь кхиамаш бахарна» сийлаллин билгалло (2007 шеран 24 декабрь)[46].
  • «Хьалхахь кхиамаш бахарна» мидал (Къилбаседа ХӀирийчоь — Алани, 2005)[47].
  • «Ставрополан мехкан хьалхахь кхиамаш бахарна» мидал (2003 шеран январь)[48].
  • «Декхарна тешаме хиларна» орден (Крым, 2015 шеран 20 май) — странин маьрша хиларехь кхиамаш бахарна[49].

Ведомственни совгӀаташ

  • «ТӀеман йукъаметтиг чӀагӀъярехь» мидал (Российн тӀеман министралла) 1995 шеран кепара.
  • «ТӀеман йукъаметтиг чӀагӀъярехь» мидал (Российн тӀеман министралла) 2009 шеран кепара.
  • «ТӀеман йукъаметтиг чӀагӀъярехь» мидал (ФАПСИ).
  • «ТӀеман йукъаметтиг чӀагӀъярехь» мидал (ФПС).
  • «Кавказехь гӀуллакх дарехь» билгалло (ФПС).
  • «ТӀеман министраллин 200 шо» мидал (Российн тӀеман министралла)[50].
  • «Сирирехь тӀеман операцин декъашхо» мидал.
  • «Крым цӀа дерзорна» мидал[51].
  • «Кхиамаш бахарна» мидал (2009 шеран 18 декабрь, ФССП России № 1139-к Приказ).
  • «ТӀепаза хала хьал эшабеш гӀо дарна» мидал (МЧС России).
  • «Гуманитарни операцийн декъашхо» мидал (МЧС России).
  • «Къоман кхерамазалла латторехь кхиамаш бахарна» мидал (Российн Федерацин Кхерамазаллин совет).

ХӀоттаман совгӀаташ

  • «Исбаьхьаллин гӀуллакх дарна» I тӀегӀанера орден (Российн исбаьхьаллин академи, 2021 шеран 9 июнь) — Российн Вооруженни КӀедаллин коьрта килсан исбаьхьаллин хьалхахь дакъа лацар бахьана долуш[52].
  • «Харжамаш дӀабахьарехь кхиамаш бахарна» сийлаллин билгалло (Российн Федерацин Йуккъера харжаман комисси, 2008 шеран 9 апрель)[53].

Къилбаседера совгӀаташ

  • I тӀегӀанера «Достык» орден (Казахстан, 2020 шеран 16 октябрь)[54].
  • «Данакер» орден (Киргизия, 2002 шеран 21 май)[55].
  • «Достук» орден (Киргизия, 2020 шеран 22 февраль)[56].
  • «Данк» мидал (Киргизия, 1997 шеран 22 январь)[57].
  • «Манас-1000» юбилейн мидал (Киргизия, 1995 шеран 27 октябрь)[58].
  • «Шен турпалалла бахьана долуш» орден (Абхазия, 2020)[59].
  • ЦӀен Байракхан орден (Монголия, 2018 шеран 18 октябрь).
  • I тӀегӀанера Сербан байракхан орден (2012 шеран июль)[60].
  • pro Merito Melitensi орден (Мальтийский орден, 2012 шеран 5 июль)[61].
  • «Къоман кхерамазалла латторехь кхиамаш бахарна» орден (Венесуэла, 2015 шеран 11 февраль)[62].
  • Никарагуан эскаран Йоккха жӀар мидал (Никарагуа, 2015 шеран 12 февраль)[63].
  • «Уацамонга» орден (Къилба ХӀирийчоь, 2022 шеран 15 июль)[64][65].

Килсан совгӀаташ

  • I тӀегӀанера Сийлаллин а, сий-найсийн а орден (2021 шеран 13 июнь)[66].
  • I тӀегӀанера сийлахь волу Сергий Радонежскан орден (2014 шеран 18 июль)[67].
  • I тӀегӀанера Сийлахь Савван орден (Сербская православная церковь, 2003).

Йукъараллин совгӀаташ

  • Андреа Первозваннан премин лауреат (1997)[68].
  • Владимир Высоцкин «Своя колея» премин лауреат (1998)[69].
  • Петр Сийлаллин премин лауреат (1999)[70].
  • ХӀума хӀотторан исбаьхьаллин бертан сийлахь художник, 2021 шеран 27 август[71].

Билгалдахарш

  1. ↑ «Дозанал дехьа жӀаре вирзина. Пхи шо долуш Стаханов олучу гӀалахь. ХӀинца Украина йу иза» Российский башмак в Косово // Время новостей, N°58, 6 апреля 2004.
  2. ↑ «Кстати, в самой фамилии ударение следует ставить на второй слог» — см. Шойгу разменял полтинник — Российская газета, 20.05.2005.
  3. ↑ 1 2 Шойгу получил должность секретаря Совета Безопасности. РБК (2024 шеран 12 май). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 12 май.
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 11.05.2012 № 616 «О Шойгу С. К.»
  5. ↑ Шойгу рассказал о своих украинских корнях. Московский Комсомолец (2019 шеран 22 сентябрь).
  6. ↑ Шойгу Сергей Кужугетович. Федерал Пресс. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь.
  7. ↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху :02 тIетовжаран йоза йаздина дац
  8. ↑ Лусине Баласян. Путин поручил Шойгу координировать работу ОПК. Коммерсантъ (2024 шеран 4 июнь). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь. Архивйина 2024 шеран 25 сентябрехь
  9. ↑ Шойгу возглавит научно-экспертный совет Совбеза, РИА Новости (2024, 27 декабрь). Архивировано 4 январехь 2025 года. Дата обращения: 27 декабрехь 2024.
  10. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 20.09.1999 г. № 1249. Президент России (1999 шеран 20 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  11. ↑ Шойгу награждён уникальным орденом?Кеп:Ref-rus. Московский комсомолец (8 мая 2014)
  12. ↑ Новые государственные награды украсили кители руководства Минобороны РФ в День ПобедыКеп:Ref-rus. ИТАР-ТАСС (9 мая 2014)
  13. ↑ Кремль заказал высшую награду за военные заслуги ценой 1 млн руб. РБК (20 марта 2015). ТӀекхочу дата: 20 мая 2015. Архивйина 2015 шеран 31 мартехь
  14. ↑ Поздравление Сергею Шойгу с Днём рождения. Президент России (21 мая 2020). ТӀекхочу дата: 2020 шеран 21 май. Архивйина 2025 шеран 26 сентябрехь
  15. ↑ О награждении орденом "За заслуги перед Отечеством" II степени Шойгу С. К. Президентская библиотека. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь. Архивйина 2024 шеран 27 декабрехь
  16. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 21 мая 2005 года № 571 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ III степени Шойгу С. К.» Архивйина 2025 шеран 26 сентябрехь
  17. ↑ 1 2 3 4 Что известно о Сергее Шойгу. ТАСС (2024 шеран 12 май). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь. Архивйина 2024 шеран 21 майхь
  18. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 18 мая 2000 года № 888 «О присвоении почётного звания „Заслуженный спасатель Российской Федерации“ генерал-полковнику Шойгу С. К.» Официальный сайт Президента России. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 28 май. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  19. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 20.09.1999 г. № 1249. Президент России (1999 шеран 20 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  20. ↑ Шойгу награждён уникальным орденом?Кеп:Ref-rus. Московский комсомолец (8 мая 2014)
  21. ↑ Новые государственные награды украсили кители руководства Минобороны РФ в День ПобедыКеп:Ref-rus. ИТАР-ТАСС (9 мая 2014)
  22. ↑ Кремль заказал высшую награду за военные заслуги ценой 1 млн руб. РБК (20 марта 2015). ТӀекхочу дата: 20 мая 2015. Архивйина 2015 шеран 31 мартехь
  23. ↑ Поздравление Сергею Шойгу с Днём рождения. Президент России (21 мая 2020). ТӀекхочу дата: 2020 шеран 21 май. Архивйина 2025 шеран 26 сентябрехь
  24. ↑ О награждении орденом "За заслуги перед Отечеством" II степени Шойгу С. К. Президентская библиотека. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь. Архивйина 2024 шеран 27 декабрехь
  25. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 21 мая 2005 года № 571 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ III степени Шойгу С. К.» Архивйина 2025 шеран 26 сентябрехь
  26. ↑ 1 2 3 4 Что известно о Сергее Шойгу. ТАСС (2024 шеран 12 май). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 5 июнь. Архивйина 2024 шеран 21 майхь
  27. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 18 мая 2000 года № 888 «О присвоении почётного звания „Заслуженный спасатель Российской Федерации“ генерал-полковнику Шойгу С. К.» Официальный сайт Президента России. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 28 май. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  28. ↑ Распоряжение Президента РФ от 17 июля 1996 г. N 365-рп
  29. ↑ Распоряжение Президента РФ от 22 февраля 1999 г. N 44-рп "О поощрении благодарностью Президента Российской Федерации". pravoteka.ru. Архивйина 2012 шеран 8 сентябрехь
  30. ↑ Распоряжение Президента РФ от 30 июля 1999 г. N 259-рп
  31. ↑ Распоряжение Правительства РФ от 21.05.2005 N 614-р
  32. ↑ Распоряжение Правительства Российской Федерации от 29 декабря 2008 года № 2013-р «О награждении именным боевым короткоствольным ручным стрелковым оружием Шойгу С. К.» (2008 шеран 29 декабрь). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 6 июнь.
  33. ↑ Министр обороны РФ Сергей Шойгу получил знак почётного гражданина Тульской области : Министерство обороны Российской Федерации. Министерство обороны РФ. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 24 январехь
  34. ↑ Постановление Губернатора Московской области от 23.01.2020 № 19-ПГ. Архивйина 2021 шеран 8 мартехь
  35. ↑ Герой России Сергей Шойгу первым удостоен звания «Почетный гражданин Республики Тыва». Единая Россия - Тыва. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2024 шеран 14 декабрехь
  36. ↑ Сергею Шойгу присвоено звание Почетного гражданина Республики Хакасия. Агентство Информационных Сообщений (2015 шеран 8 апрель). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  37. ↑ Постановление ГС РК О присвоении звания "Почетный крымчанин" Шойгу С.К. Государственный Совет Республики Крым (2014 шеран 21 май). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 6 июнь. Архивйина 2025 шеран 3 апрелехь
  38. ↑ 1 2 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху :3 тIетовжаран йоза йаздина дац
  39. ↑ Законодательное Собрание Красноярского края / Законодательная база / Закон Красноярского края. www.sobranie.info. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2022 шеран 6 октябрехь
  40. ↑ ИСТОРИЯ ОДНОГО ОРДЕНА. Архивйина 2025 шеран 8 октябрехь
  41. ↑ Указ Главы Республики Тыва от 13 января 2014 года № 13 «О награждении орденом „Буян-Бадыргы“ I степени Шойгу С. К.» Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  42. ↑ Министр обороны и ученый стали первыми кавалерами новой государственной награды Тувы. «Newslab». ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  43. ↑ Постановление Правительства Республики Хакасия от 10.09.2007 N 276 "О награждении орденом "За заслуги перед Хакасией" Шойгу С.К.". ГАРАНТ. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  44. ↑ Глава МЧС России передал рубцовскому кадетскому корпусу юных спасателей свое вознаграждение к ордену Алтайского края. ГУ МЧС России по Алтайскому краю (2011 шеран 10 март). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 6 июнь. Архивйина 2024 шеран 27 декабрехь
  45. ↑ Глава МЧС России Сергей Шойгу награжден орденом "За заслуги" Республики Ингушетия. МЧС России (1 февраля 2007). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 6 июнь. Архивйина 2025 шеран 22 мартехь
  46. ↑ Постановление Губернатора Московской области от 24 декабря 2007 года № 177-ПГ «О награждении наградами Московской области»
  47. ↑ Шойгу награжден медалью "Знак Почета" республики Северная Осетия. РИА Новости (20050523T1210). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  48. ↑ Белуза А. Контрольная по жилью // Ставропольская правда. 22 января 2003.
  49. ↑ О награждении работников различных отраслей. Государственный Совет Республики Крым. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  50. ↑ Фото с подготовки к параду 7 мая (2014 шеран 7 май). — «2-й ряд третья с конца». Архивйина 2025 шеран 26 апрелехь
  51. ↑ Фото с подготовки к параду 7 мая (2014 шеран 7 май). — «2-й ряд предпоследняя». Архивйина 2025 шеран 26 апрелехь
  52. ↑ Шойгу получил высшую награду Российской академии художеств за главный храм ВС РФ. ТАСС. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 27 сентябрехь
  53. ↑ Постановление Центральной избирательной комиссии Российской Федерации от 9 апреля 2008 года № 108/803-5 «О награждении почётным знаком Центральной избирательной комиссии Российской Федерации „За заслуги в организации выборов“». ТӀекхочу дата: 2008 шеран 25 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 25 декабрехь
  54. ↑ Президент Казахстана принял министра обороны Российской Федерации Сергея Шойгу — Официальный сайт Президента Республики Казахстан. Официальны сайт Президента Республики Казахстан. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  55. ↑ Указ Президента Кыргызской Республики от 21 мая 2002 года УП № 118 «О награждении орденом „Данакер“ Шойгу С. К.» ТӀекхочу дата: 2007 шеран 6 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 2 июнехь
  56. ↑ Президент Киргизии наградил Шойгу орденом «Достук». Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  57. ↑ Указ Президента Кыргызской Республики от 22 января 1997 года УП № 24 «О награждении медалью „Данк“ Лавёрова Н. П., Николаева А. И., Пастухова Б. Н., Шойгу С. К.» ТӀекхочу дата: 2007 шеран 6 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 2 июнехь
  58. ↑ Распоряжение Президента КР от 27 октября 1995 года РП №215 "О награждении медалью "Манас-1000"". cbd.minjust.gov.kg. Архивйина 2025 шеран 14 августехь
  59. ↑ Сергея Шойгу наградили орденом Мужества Абхазии. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  60. ↑ Сергей Шойгу награждён сербским орденом. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 6 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 19 апрелехь
  61. ↑ Шойгу вручили высшую награду Мальтийского ордена. lenta.ru. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2012 шеран 7 июлехь
  62. ↑ Шойгу наградили орденом в Венесуэле. РИА Новости (2015 шеран 11 февраль). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  63. ↑ Шойгу награждён «Большим крестом Армии Никарагуа» за заслуги перед народом республики. ТАСС. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 13 февраль. Архивйина 2025 шеран 14 августехь
  64. ↑ Президент Южной Осетии наградил Шойгу орденом за вклад в миротворческую операцию. Алан Гаглоев поблагодарил министра обороны РФ за установление мира в зоне грузино-осетинского конфликта. ТАСС (2022 шеран 14 июль). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 17 июль. Архивйина 2025 шеран 12 августехь
  65. ↑ Леонид Уварчев. Южная Осетия наградила Шойгу орденом «за установление мира в зоне грузино-осетинского конфликта». Коммерсантъ (2022 шеран 15 июль). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 17 июль. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  66. ↑ Патриарх Кирилл наградил Шойгу орденом Русской православной церкви. РИА Новости (20210613T1343). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2025 шеран 13 августехь
  67. ↑ Святейший Патриарх Кирилл вручил церковные награды участникам торжеств в честь 700-летия преподобного Сергия Радонежского / Новости / Патриархия.ru. Патриархия.ru. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 12 ноябрь. Архивйина 2014 шеран 21 июлехь
  68. ↑ Вручение Андрея Первозванного. Коммерсантъ (24 апр. 1998 г.). Архивйина 2025 шеран 14 августехь
  69. ↑ Своя колея (премия): Лауреаты: 1998
  70. ↑ Состав Совета Безопасности Российской Федерации: Шойгу Сергей Кужугетович. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 19 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 22 декабрехь
  71. ↑ Шойгу стал почетным художником Союза художников декоративно-прикладного искусства. Директор объединения Сергей Коломийцев отметил, что у министра обороны очень большой потенциал и талант. Архивйина 2025 шеран 13 августехь

Категореш