Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Шамилёва, Жансари Магомадан йоӀ


Шамилёва, Жансари Магомадан йоӀ (оьрс. Шамилёва, Жансари Магомадовна) (1928, Йоккха-Атагlа, Къилбаседа-Кавказан мохк йа Нохчийн автономни область, Къилбаседа-Кавказан мохк — 2005, Алма-Ата) — иллиалархо а, Кхазакхстанера цӀайеанчул тӀаьхьа меттахӀоттийначу РВ-23 радиостанцин дуьххьарлерчу солистех цхьаъ а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР халкъан артист[1].

Биографи

Шамилёва Жансари 1928-чу шарахь Йоккха АтагӀахь йуьртахь боккхачу доьзалехь йина, гендаргной тайпанах йу.

Нохчий махкахбаьхначул тӀаьхьа и доьзал Белоусовкехь (Малхбален Кхазакхстанан область) баьхна. Иза а, цуьнан ши ваша а, кхо йиша а махках доккхучу хенахь кхелхина воцуш кхиъна. Кхазакхстанехь Жансари Шамилёв Андарбекага маре а йахана, Усть-Каменогорске дӀайахара. Кхазакхстанехь вехаш волуш Жансари музыкан тоба а кхоьллина, нохчийн халкъан эшарш локхуш вара, иза хӀетахь ша-шеца хьуьнар лоруш дара[2]. 1955-чу шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбаьхна бехачу Кхазакхстанан а, ГӀиргӀазойчоьнан а гӀаланашкахула а, йарташкахула а гастролашкахь лелачу илланчийн, пондар локхучу, хелхарчийн тобанах дӀакхета иза[3].

1957-чу шарахь даймахка йухайеана, 1961-гӀа шо кхаччалц иллин а, хелхаран а ансамблехь «Вайнах» болх бира[3]. Иштта 1957-чу шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР телевиденин а, радиовещанин а комитетан куьйга кӀел халкъан инструментийн оркестр кхоьллира. Цуьнан дуьххьарлера директор вара композитор Халебский Александр. Цул тӀаьхьа оркестран шерашкахь куьйгалла деш бара Нохч-ГӀалгӀайн композиторш: Шахбулатов Ӏаднан а, Чергизбиев Зайнди а, Долгов Юрий а, Димаев Ӏела. Оркестран хьалхара солисташ бара Шамилёва Жансари а, Асхабова Ӏайна а, Буркаев Мовлад а, Дацагов Салман а[4].

Ж. Шамилёва Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Пачхькомитетан инструментан оркестре солист а, вокалист а санна тӀеийцира 1962-чу шарахь. Халкъан эшарш а, нохчийн композиторийн эшарш а локхура цо. Оркестраца болх бира цо четверть бӀешо сов, 1988 шарахь пенсе йаллалц[3].

Кхоларалла

Советан заманан композиторо а, фольклориста а Речменский Николайс(оьр.)нохч. «Нохчийн халкъан мукъамаш а, эшарш» цӀе йолчу декъехь даладо хаамаш, «КӀай дари коч ма йохалахь» илли гойтуш долу хаамаш. ДӀайазъйина Цугаев Супьяна Димаев Ӏумарера 1960-чу шарахь, ма-дарра гоч йира Абдулла Хамидов[5].

Жансари Шамилёва лоькхура нохчийн эшарш: «Суьйре йу тӀейогӀуш вайна» а, «Го баьккхина лам бу ала» а, «КӀай дари коч ма йохалахь» кхин а.

Доьзал

Мар — Андарбек Шамилёв, йоӀ — Ирина Шамилёва[2].

Билгалдахарш

  1. ↑ Адиз Кусаев. Из истории Чеченского радио. Вести Чеченской Республики (2017 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 март.
  2. ↑ 1 2 Нагиева Роза. Жизнь замечательных людей — Шамилёва Жансари, ГТРК «Вайнах» (2014).
  3. ↑ 1 2 3 Кусаев, 2013, с. 238.
  4. ↑ Кусаев, 2013, с. 125—126.
  5. ↑ Речменский Н. С. Чеченские и ингушские народные мелодии и песни. — Москва: Советский композитор, 1962. — С. 31. — 83 с.

Литература

  • Кусаев А. Д. Чеченское радио и телевидение: этапы становления и развития (1928–2008 гг.). — Грозный: Чеченский государственный университет, 2013. — 254 с. — ISBN 978-5-94587-537-1.
  • Кусаев А. Д. Иэс (Память). — Грозный: АО Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2015. — 288 с. — ISBN 978-5-4314-0180-0.

Хьажоргаш

Категореш