Чми

Истори

undefined

Чми йукъахь йара хӀирийн Тагауран йукъараллин, цигахь берриг бахархой ДударовгӀарах бара. Чми эвло дӀалоцура чӀогӀа ладаме стратегин меттиг Теркан чӀаж чуволучохь, иза хьахадо кхин а XVI—XVII бӀешерашкарчу хьосташкахь[2]. Кхузахь йиллира ша лаьтта тӀетовжаран меттиг, иза хьахайо Сытинан ТӀеман энциклопедехь ЖӀайрахан чӀагӀо аьлла[3].

Эвлан гена доццуш археологин иэсийн цӀеста муьрера комплекс (герзашца дӀабоьхкинарш оьрнаш чохь) лаьттина тӀаьххьара йукъарабӀешераш кхаччалц. Циггахь хилла доккха аланийн VI—IX бӀешерашкара каш, карийна аланийн дукха герз, гӀирс, бахамера хӀуманаш[4].

ГӀараваьллачу XVIII бӀешеран гуьржийн историко а, географо а Вахушти Багратионис йаздина шен «Гуьржийн паччахьалла йовзийтар» балхахь Чмих лаьцна:[2]

Кистойн эркан хикхочехь, Арагван малхбуза агӀора, лекхачу ломан кӀажехь лаьтта Чими, меттиг йоккха йу, бӀов а йолуш. Цуьнан бахархой овсаш бу, СидамоновгӀар...

Бахархой

Бахархойн дукхалла
2010[1]
375
Къоман хӀоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамӀашца[5].

Къам Барам,
ст.
Берриг
бахархойх дакъа, %
гуьржий 209 55,7 %
гӀалгӀай 107 28,5 %
хӀирий 29 7,7 %
оьрсий 19 5,2 %
кхин берш 11 2,9 %
берриш 375 100 %

Урамаш

Дударовн
Затеречни
Хаблиевн

Хьажоргаш

Билгалдахарш

Кхин дӀа темана тӀехь