Потеряхин, Владимир Александрович
Потеряхин, Владимир Александрович (1928 шеран 2 март, Верхотор — 2013 шеран 16 ноябрь, Салават[d], Башкирийчоь) — Советан инженер-технолог а, лекхара ишколан хьехархо а, журналист а, энциклопедист а. Доцент, техникан Ӏилманийн доктор (1971)а, документалан а, историн а киншкаш а, техникан кхолларалла а автор. Республикин Беларусин а, Российн Федерацин а журналистийн союзан декъашхо (1999) а. «Дуккха а къаьмнийн Петарбух» йаздархойн союзан сийлахь декъашхо (2002). «Башкирийн энциклопеди» тӀехь йазъйинчу статьян автор.
Цуьнан коьрта Ӏилманан болх бара мехкадаьтта даккхарехь а, мехкадаьттан химехь а каталитикан процессаш лелорна тӀехь.
Шен 86 шо долуш набарна дӀакхелхина иза[1].
Дешар
1936—1947 шерашкахь цо дешна Верхоторскан а, Воскресенскан а йуккъерчу ишколашкахь.
1958-чу шарахь Соьлжа-ГӀалара мехкадаьттан институт чекхъйаьккхира, ткъа 1971-чу шарахь аспирантура чекхъйаьккхира.
Арми
1948-чу шарера 1951-чу шаре кхаччалц эскарехь гӀуллакх дина цо.
Къинхьегаман жигаралла
Сийлахь-боккха Даймехкан тӀом болчу хенахь таханлерчу Ишембайски кӀоштарчу «Восток» колхозехь колхозхо вара иза.
1951-чу шарахь, 4 шарахь эскарехь гӀуллакх а дина, Ишимбайн цӀерпоштнекъан вокзалехь перрон тӀера охьавоьссира Потеряхин Владимир. Да-нана долчу а вахана, ша винчу Верхоторехь ши кӀира а даьккхина, шен дешнашца аьлча, ирсе хилла дӀахӀоьттинчу шен кхолламна дуьхьалвала новкъавелира иза.
1951—1988 шерашкахь тайп-тайпанчу инженерийн даржашкахь болх бира Салаватерчу мехкадаьттан химин заводехь (завод № 18 ГлавУИЖТ/«Салаватнефтеоргсинтез»): 1951 шарахь — катализаторийн фабрикан операторан гӀоьнча, цул тӀаьхьа катализаторийн фабрика сменан хьаькам а, лакхара инженер-технолог а, Ӏилманан-талламан отделан куьйгалхо а, куьйгалхочун заместитель а, цехан хьаькам а, Опытни заводан директоран Ӏилманехула заместитель. 1971 шарахь дуьйна УНИ-н Салават-гӀаларчу филиалехь хьехархо; 1984—1988 шерашкахь — цо вовшахтоьхначу органически синтезан Йерригсоюзан Ӏилманан-талламан институтан лабораторехь (гӀ. Салават).
Шен балхаца цхьаьна цо чекхъйаьккхира университетехь дешар (1958) а, ткъа аспирантурехь а, 1971 шарахь, экспериментан Ӏилманан-талламан мастерскойн куьйгалхо а волуш, кандидатски диссертаци чӀагӀъйира И. М. Губкинан цӀарахчу Москох къоман бахаман а, пачхьалкхан урхаллин а институтехь.
Публицистически а, йаздархойн а гӀуллакхаш
В. А. Потеряхин стихийн книга «Башкирийн берёзаш» лаккхара мах хадийра говзанчаша. Ша винчу йуьртан юбилейна мукъамца йазъйина стихотворени йазъйира цо, и илли Верхоторан йуьртан гимн хилла дӀахӀоьттира.
Библиографи
100 сов Ӏилманан статьян а, 11 монографин а, 20 изобретателийн тоьшаллин а автор.
Потеряхин, В. А. Башкирера берёзаш: Стихотворениш. Публицистика. Юморист. дийцарш / Владимир Потеряхин. Шераш дӀаоьхура …: Стихотворениш. Сатира / Николай Краснощеков.-Уфа: Реактив, 2001.-206 а.
Потеряхин, В. А. Ремонтан а, гӀишлошъйаран а индустрехь гигант, 30 шо / В. А. Потеряхин. Уфа: Реактив, 2000
Потеряхин, В. А. Оьзда ойланаш: Ӏилманан статьяш гулар В. А. Потеряхин а, Г. И. Мещеряков а, О. В. Потеряхина а. — Уфа: Монографи, 2002. — 123а.
Потеряхин, В. А. Дуьненанйукъара эфир: Аналит. обзор / В. А. Потеряхин а, О. В. Потеряхина а. — Уфа: Реактив, 1999
Потеряхин, В. А. Химин элементийн система: (Истори а, хӀинцалера проблемаш а) / В. А. Потеряхин. — Уфа: Реактив, 1999
БӀешо долалуш / В. А. Потеряхин Салават: Фобос, 2008
Потеряхин, В. А. Уфан пачхьалкхан мехкадаьттан технологийн университетан Салават-гӀалара филиал / В. А. Потеряхин. Уфа: Скиф, 2006 (Уфа: Уфиман полиграфийн комбинат)
Потеряхин, В. А. Салаватан бепиг/ В. А. Потеряхин — Уфа: Реактив, 2001
Потеряхин, В. А. Мироздани: (матери а, дуьне а, адам а) / В. А. Потеряхин. — Салават: [б. и.], 2009
Энциклопедехь «Башкиран энциклопеди» Абакумов Алексей Алексеевич
Билгалдахарш
- ↑ Стояние на двух льдинах. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 январь.
Литература
- С.А.Ахметов. Потеряхин, Владимир Александрович // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — ISBN 978-5-88185-306-8.
- Г. Вахитова. Потеряхин Владимир Александрович //Научная мысль. Родом из Ишимбая: Сборник. — Ишимбай: МБУК ЦБС ИКБ, 2014. — 29-30 с.
- Город и его люди //Восход. — 2010, хьаьттан бутт 13-чу дийнахь.
- Раиса Зыкина. Стояние на двух льдинах, или О результатах творческого поиска учёного Владимира Потеряхина. — «Республика Башкортостан» № 16. — 2005 кхолламан беттан 27-чу дийнахь.
Хьажоргаш
- Потеряхин, Владимир Александрович. search.rsl.ru.
- Энциклопедия Урала. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 1.