Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Пивоваров, Владимир Титович

Владимир Титович Пивоваров (1922 шеран 22 февраль, Соьлжа-ГӀала, Ламанхойн Автономин Советийн Социалистийн Республика — 2017 шеран 1 апрель, Рязань) — советан Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман ветеран а, гвардин лакхара лейтенант а, талламхо а. Цунна йелла «ЦӀен Седа» орден а, Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржан орден а, Даймехкан тӀеман хьалхарчу даржан орден а, III-гӀа даржан Партизански Седан орден (Югослави) а, «Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна 1941—1945 шерашкахь» а, «Сталинград ларъйарна» мидалш а[1].

Биографи

Вина 1922 шеран чиллин беттан 22-чу дийнахь Соьлж-ГӀалахь. Ишкол чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа иза деша вахара Ленинградерчу кеманаш деш йолчу институте (хӀинца Санкт-Петербурган пачхьалкхан хӀордан техникан университет(оьр.)нохч.)[1]. ТӀамехь Пивоваров Владимир карийра Ленинградехь, цигахь, кеманаш деш йолчу институтан студент волуш, цо чекхъйаьккхира Балтикан кеманаш деш йолчу заводехь йукъайалоран Ӏаморийн курсаш[2]. Пивоваров Владимира а, цуьнан классерчу накъосташа а болх бира Выборгна а, Псковна а, Новгородна а дзоташ йеш[3].

Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлжа-ГӀалин тӀеман комиссариатехь эскаре кхайкхира иза 1942 шеран кхолламан беттан 29-чу дийнахь[4]. 19 шо долуш иза мобилизаци йира, лаьтта бухара рицкъанан складаш йан хьажийра провиантана, тӀаьхьо Ленинградна оборонан могӀа кхолла[2].

Ленинградера артиллерин училище (хӀинца Петарбухехь лакхара артиллерин командованин училище) деша а йазвина, фронте хьажийра[1].

Шен 20 шо долуш 39-чу кхийсархойн дивизин 87-чу гвардин артиллерин полкан хьалхарчу дивизин разведкин куьйгалхо вара иза. Пивоваров Владимира турпалалла гайтина, цунна йелла «Сталинград ларъйарна» мидал, тӀаьхьо Даймехкан тӀеман I-чу даржан орден[2].

Пивоваровас В. Т. хьуьнар гайтина

В. Т. Пивоваровн совгӀатийн тептар тӀера ЦӀен Седа орденан довзийтарца:

«Накъост Пивоваровс, 1943-чу шеран хьаьттан беттан 4-чу а, 5-чу а дийнахь Голая Долина йуьртана уллохь хиллачу тӀемашкахь, мостагӀчун ондачу тоьпийн а, минометийн а, тапчанийн а, пулемётийн герзашна кӀел гӀашлойн тӀеман формированешкахь а волуш, кхидӀа а батарейн герз нисдеш вара.

МостагӀчун контратака йеш гӀашлойн эскар йухаделира керлачу могӀанашка, накъост Пивоваров шен хьалха хиллачу меттехь висира мостагӀчунна 20 метр бен йоццуш, дивизин цӀе шена тӀе охьа а кхойкхуш, цуьнан жамӀехь мостагӀчун тӀелатар йухатоьхна, хӀара дӀадаьккхира: 1 танк а, 6 станкови пулемёт а, цхьа 3-гӀа тоьпан батарей а, 4 машен грузца а, цхьана роте кхаччалц мостагӀчун гӀашсалтийн эскаран а, 3 миномётан батарейн цӀе дӀайаьккхира а, 2 таблеткин йаьшка хӀаллакйира. Цу гӀуллакхо хьалха хилла вайн гӀашлойн эскаран тӀеман меттахӀитторан аьтто бира.

Хьакъ ву Ӏедалан совгӀатна «ЦӀен Седан» орден», – 87-чу гвардин артиллерин полкан гвардин капитан командир, Мазур, 1943 шеран хьаьттан беттан 26-чу дийнахь[4].

В. Т. Пивоваровн совгӀатийн тептар тӀера Даймехкан тӀеман хьалхарчу даржан орден йолчу номинацица:

«Накъост Пивоваровс майралла а, доьналла а гайтира Ингулец а, Къилбаседа Буг а хиш дехьадовлуш хиллачу тӀемашкахь. Ингулец хин кӀоштахь батарейн командир а волуш, цо хӀаллакйира: 2 миномётан батарей а, 2 станковин пулемёт а, 2 кхаччалц взвод мостагӀчун офицерийн а, хин солдатийн а дехьабевлла кхин дӀа а тӀелетар дан аьтту бердаца тӀай кхоллар. 12.03.1944 шарахь Новоселовка йуьртан кӀоштахь мостагӀчо танкаш а, кеманаш а гӀортор йеш контратака йира, ткъа накъост Пивоваровн топ лела йиш йоцуш йара. Накъост Пивоваровс йийсаре лаьцна 75 м/м тапча схьа а эцна, герз детташ йолчу метте хӀоттийна, 24 сахьтехь хаддаза герз диттира. ТӀом хилале цхьа де хьалха цо 2000 кхаччалц снаряд тоьхна, 1 роте кхаччалц мостагӀчун салтий а, эпсарш а хӀаллакбина, 1 йуккъера танк дӀатоьхна», — 87-гӀа гвардин артиллерин полкан командир, 1944 шеран бекарг беттан 23-чу дийнахь[5].

39-гӀа кхийсархойн дивизин декъашхо волуш, цо тӀом бира Сталинградан тӀамехь полкан талламан хьаькам санна, тӀаьхьо Югославехь вевзира Иосип Броз Титоца, чекхбаьккхира Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом гвардин капитанан даржехь[1]. Цунна йелира Югославин «Партизанийн седан» орден шен доьналла а, ондалла а бахьана долуш[2].

ГӀуллакх чекхдаьлла хан: 1946 шеран асаран беттан 28-чу дийнахь[6].

Велла 2017 шеран оханан беттан 1-чу дийнахь Рязанехь[1].

СовгӀаташ

  • ЦӀен Седан орден (1943 шеран товбецан беттан 3-чу дийнахь);
  • «Сталинград ларъйарна» мидал (1942 шеран гӀуран беттан 22-чу дийнахь);
  • Даймехкан тӀеман хьалхарчу даржан орден (1943 шеран эсаран беттан 24-чу дийнахь)[7];
  • Партизанийн седан кхоалгӀачу даржан орден[8];
  • Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржан орден (1944 шеран оханан 8-чу дийнахь);
  • «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» мидал (1945 шеран хӀутоссург беттан 9-чу дийнахь).

ТӀом чекхбаьлча хилла гӀуллакхаш

1951-чу шарахь цо кхиамца чекхъйаьккхира Ленинградера кеманаш деш йолу институт. Балтикан кеманаш деш йолчу заводехь бригадиран болх бира цо[2].

Пивоваров Владимир Соьлжа-гӀала йухавеара, Соьлжа-ГӀалин мехкадаьттан институтан (хӀинца Соьлжа-ГӀалин пачхьалкхан мехкадаьттан технически университет) материалийн дуьхьалонан кафедрехь хьехна, кандидатан диссертаци чӀагӀйира. Пивоваров Владимира материалийн дуьхьалонан хьокъехь лекцеш йешна, дуккха а говзанчаш кечбина[2].

Шен доьзалца Рязане дӀавахара иза 1992-чу шарахь[2].

Цо арахийцира кемсаш лелоран хьокъехь брошюра, «Практикан рекомендацеш кемсаш кхиоран Ӏаьржачу лаьттан йоцучу регионехь» а, 2013 шарахь «ТӀеман дагалецамаш» цӀе йолу книга[1][2].

Доьзал

Иза зуда йалийна вара. Цуьнан йоӀ Наталья а, кӀант Виктор а ву[1].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Тангиев Георгий. Пивоваров Владимир Титович. Бессмертный полк (2018 шеран 31 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Наталья Бирюкова. Человек слова и дела. web.archive.org (2017 шеран 13 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  3. ↑ Дмитрий Шеваров. Комбат Пивоваров. Газета издательского дома «Первое сентября» (2005 шеран 7 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  4. ↑ 1 2 Приказ подразделения. Подвиг народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  5. ↑ Пивоваров Владимир Титович. Книга памяти Блокадного Ленинграда. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  6. ↑ Пивоваров Владимир Титович. Память народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  7. ↑ Пивоваров Владимир Тихонович. Память народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.
  8. ↑ Пивоваров Владимир Титович. Память народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 4 май.

Литература

  • Дмитрий Шеваров. Комбат Пивоваров // Газета издательского дома «Первое сентября». — Москва, 2005. — № 32 (1378).

Категореш